Của hồi môn làm dâu và quan niệm vẹn đôi của người Dao Đỏ
VOV.VN - Trong truyền thống, cô gái Dao Đỏ ở Nguyên Bình, Cao Bằng trước khi đi làm dâu phải biết may thêu cho mình, cho gia đình nhà chồng bộ trang phục truyền thống. Khi cô gái chính thức làm dâu, nhà trai sẽ tặng cô đôi vòng cổ bằng bạc trắng.
Một bộ trang phục hoàn chỉnh của người phụ nữ Dao Đỏ gồm có: quần thêu hoa văn, áo dài, áo yếm, thắt lưng, đai hông và trang sức bạc đi kèm.
Để mặc được bộ trang phục ấy phải theo quy trình tỉ mỉ. Quần thêu mặc trước, sau đó đến áo dài. Chiếc yếm cổ tròn chui đầu, để tà đằng trước bên trong áo, lộ ra lớp cúc bạc. Tà yếm sau là lớp vải chi chít hoa văn thêu chỉ đỏ, được bỏ hẳn ra ngoài lớp áo dài. Tiếp đến là thắt lưng, rồi thắt 2 đai là 2 mảnh vải dọc theo mông. Cuối cùng là mảnh vải có những tua len nhỏ được các cô gái Dao đỏ thắt trước bụng với kiểu thắt tạp dề.
Cô gái nào có nhiều chàng trai để ý là người phải biết may thêu cho mình một bộ trang phục đầy đủ và theo đúng quy cách như thế. Nhìn hoa văn quả trám, dấu chân mèo, chân hổ, hoa mặt trời... trên nếp áo, người ta sẽ đoán biết được sự đảm đang của người phụ nữ.
Khi người con gái Dao Đỏ chính thức đi làm dâu, nhà trai phải chuẩn bị một bộ đồng bạc đính gồm đúng 200 viên bạc nhỏ. Số bạc này được đính kỳ công lên áo, quần và dây thắt lưng. Đây không chỉ là tài sản tích trữ mà còn thể hiện sự trân trọng của nhà trai dành cho cô dâu mới.
Cùng với bộ trang phục rực rỡ, bước đi của người phụ nữ Dao Đỏ luôn kèm theo tiếng va chạm lanh lảnh vui tai. Đó chính là âm thanh phát ra từ bộ xà tích bạc và hàng vòng cổ đắt giá.
Nhưng điều đặc biệt nằm ở hình dáng của những món trang sức này. Những con dao, cái liềm, cái búa... được người thợ chạm tinh xảo. Cả cuộc sống lao động nông nghiệp hiện lên theo từng nhịp bước của cô dâu mới.
Sự trân trọng lao động được người Dao nghệ thuật hóa thành trang sức. Không dừng lại ở đó, bộ vòng cổ bạc - món quà không thể thiếu của cô dâu ngày về nhà chồng còn chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc về sự vẹn tròn.
Bà Bàn Mùi Liều, người Dao Đỏ ở Nguyên Bình, Cao Bằng quả quyết: “Lúc đeo vòng mình phải đeo đôi. Vì mình đi làm dâu, đi lấy chồng cũng là thành đôi. Đủ đôi mới được, lẻ là không tốt”.
Những chiếc vòng cổ bạc ấy, khi chưa lấy chồng, các thiếu nữ chỉ được phép "mượn" của bà, của mẹ để đi hội, đi hát trao duyên rồi lại trả về. Chỉ đến khi sang cửa làm dâu, được nhà chồng trao tặng một bộ riêng, người phụ nữ mới chính thức làm chủ bộ trang sức đời mình.
Nếu như bộ trang sức bạc là lời hứa từ phía nhà trai, thì bộ trang phục thổ cẩm lại là thước đo cho sự khéo léo, kiên nhẫn của cô dâu mới. Sau lễ ăn hỏi, một hành trình đặc biệt bắt đầu: cô dâu sẽ không về nhà chồng ngay mà ở lại nhà mình gần trọn một năm chỉ để tự tay thêu may áo cưới.
8 - 9 tháng ròng rã ngồi bên khung thêu cũng là lúc người con gái dốc trọn tâm tư vào từng đường hoa văn quả trám, dấu chân mèo hay hình ngôi sao may mắn.
Nhà trai sẽ mang vải đến, còn cô dâu gửi gắm vào đó bàn tay khéo léo của mình. Nhưng nếu chẳng may thời gian gấp rút, bộ khăn áo chưa kịp hoàn thành, lúc ấy, phải huy động cô, dì, chị, em trong dòng họ giúp nhau.
Từng chi tiết nhỏ: từ chiếc liềm bạc đeo hông, cặp vòng cổ đôi mang ý nghĩa tròn đầy trong hạnh phúc lứa đôi, cho đến những tháng ngày tỉ mẩn thêu từng mũi… Tất cả đã dệt nên một nét văn hóa trang phục Dao Đỏ vừa thiêng liêng, vừa đậm đà tính nhân văn.
Đi Hội Kiêng gió thi xào phở, thêu áo người Dao
VOV.VN - Thi thêu họa tiết, thi xào phở, thi bày mâm cỗ với những món ăn đặc trưng núi rừng… các hội thi sôi nổi khiến ngày hội kiêng gió truyền thống tại rẻo cao xã Hoành Mô (tỉnh Quảng Ninh) thêm phần ý nghĩa.
