Giữa cao điểm mùa khô Tây Nguyên, khi nương rẫy đang oằn mình trong cơn khát, đất trời khô rang, tại buôn Ky, phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk, bà con người Ê Đê lại tổ chức lễ cúng cầu mưa. Vừa gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, nghi lễ vừa là dịp để cộng đồng thắt chặt tình đoàn kết và giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống.

Dưới những tán cây trong khuôn viên nhà cộng đồng buôn Ky, phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk, tiếng ve gọi hè râm ran. Từ sáng sớm, người trong buôn đã có mặt đông đủ để chuẩn bị làm lễ cúng cầu mưa. Người lo lễ vật, người chỉnh dọn lại khu đất trống chuẩn bị làm lễ, người tập lại nhịp chiêng, điệu múa xoang. Anh Y Zoang H Đơk, người dân buôn Ky, cho biết, từ trước đó vài ngày, những người cao tuổi và nam thanh niên đã chuẩn bị sẵn vật liệu, rồi cùng nhau dựng nhà chòi và làm các mô hình phục vụ nghi lễ: “Tham gia buổi lễ do buôn mình tổ chức, tất cả mọi người đã chung tay, cùng nhau giúp sức cho mọi việc để hoàn thiện buổi lễ”.

Đến giờ lành, việc chuẩn bị cũng hoàn tất. Bà con trong trang phục truyền thống quây quần trước sân nhà cộng đồng. Tiếng cồng chiêng ngân lên vang vọng, nghi lễ bắt đầu. Lễ cúng gồm hai phần: cầu mưa và cúng sức khỏe cho già làng. Thầy cúng thực hiện các nghi thức truyền thống, gửi lời khấn đến thần linh, cầu mong mưa xuống, mùa màng tốt tươi.

Già làng Y Bang Byă, người được cúng sức khỏe trong chương trình, cho biết cúng sức khỏe là nghi lễ không thể thiếu trong đời sống của người Ê Đê, cầu chúc cho người được cúng và những người dự lễ có nhiều sức khỏe, may mắn và bình an.

“Ngày hôm nay là ngày cầu mưa, cũng là ngày cúng sức khỏe cho già làng. Đó là điều may mắn cho bản thân tôi. Mong cho sức khỏe dồi dào để năm sau lại làm tốt hơn nghi lễ bản sắc dân tộc mình, phục vụ tiếp cho bà con”, già làng Y Bang Byă nói.

Sau phần cúng, các hoạt động tái hiện sản xuất được tổ chức, từ trồng lúa đến săn bắt. Hình ảnh “cơn mưa” được tạo ra ngay trong lễ như một lời gửi gắm ước vọng cho mùa vụ mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.

Nghi lễ khép lại, phần hội tiếp nối với giao lưu văn nghệ, thưởng thức rượu cần và bữa cơm cộng đồng. Không khí buôn làng thêm rộn ràng, gắn kết. Chị H Zê Na Byă, người dân trong buôn, bày tỏ: “Hôm nay là một ngày rất vui và đặc biệt. Trong không khí rất sôi nổi với những điệu múa, với những âm thanh cồng chiêng hòa quyện. Trong thời đại phát triển công nghệ hiện nay, với những nền tảng âm nhạc khác nhau, truyền thống của người Ê Đê cần phải được lưu giữ cho các thế hệ như em và các thế hệ tiếp theo nữa”.

Trong không khí rộn ràng của lễ hội, du khách trong nước và quốc tế cũng dễ dàng hòa theo những điệu xoang, nhịp chiêng và hương men rượu cần nồng ấm của buôn làng. Lễ cúng không còn giới hạn là một nghi lễ tâm linh của riêng người dân trong buôn, mà trở thành không gian mở để người dân và du khách cảm nhận sâu hơn đời sống văn hóa của người Ê Đê.

Ông Antonie, du khách đến từ Pháp, tình cờ góp mặt tại lễ cúng cầu mưa ở buôn Ky trong dịp này. Những thanh âm cồng chiêng, sắc màu trang phục truyền thống và không khí gắn kết của cộng đồng đã mang đến cho ông một trải nghiệm đặc biệt: “Tôi nghĩ đây là một nghi lễ rất tuyệt vời, rất đẹp. Tôi đã nghe rất nhiều bài hát rất hay, nhiều vũ điệu đặc sắc, bà con mặc những bộ trang phục rất độc đáo. Tôi nghĩ người Ê Đê ở địa phương rất tuyệt vời. Tôi cảm thấy rất yêu thích lễ hội này”.

Gần chục năm qua, lễ cầu mưa được phục dựng và tổ chức hằng năm tại buôn Ky vào cuối tháng Ba hoặc tháng Tư. Giữa nhịp sống hiện đại, để duy trì đều đặn nghi lễ này là nỗ lực của cả cộng đồng và chính quyền địa phương.

Theo ông Nguyễn Đình Tâm, Chủ tịch UBND phường Thành Nhất, khi không gian văn hóa ngày càng thu hẹp, việc gìn giữ những phong tục lâu đời của buôn làng càng cần có sự đồng hành, hỗ trợ bài bản hơn từ phía địa phương. Vì vậy, phường Thành Nhất đang từng bước cùng bà con các buôn xây dựng kế hoạch lâu dài để duy trì những nghi lễ truyền thống, đồng thời kết nối với các hoạt động văn hóa - du lịch. Ông Nguyễn Đình Tâm cho biết: “Phường cũng xác định có chiến lược, kế hoạch dài hơi để sau này gắn kết, kết nối giữa lễ hội, các nghi lễ. Thông qua các chương trình, các trang mạng thông tin để tổ chức định kỳ, phát huy, giữ gìn và phát triển du lịch địa phương”.

Khép lại trong tiếng chiêng ngân vang và men rượu cần nồng ấm, lễ cúng cầu mưa ở buôn Ky không chỉ gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mà còn nhắc nhớ về cội nguồn văn hóa của người Ê Đê. Trong đời sống hôm nay, tiếng chiêng ở buôn Ky không chỉ gọi mưa, mà còn gọi về ký ức của buôn làng.

Tái hiện Lễ cầu mùa của đồng bào ở Tây Nguyên

VOV.VN - Tiếng cồng chiêng đại ngàn ngân vang ngay giữa lòng Thủ đô. Trong không gian linh thiêng của Lễ cầu mùa, sự giao lưu giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đồng bào các dân tộc đã viết nên câu chuyện đẹp về khối đại đoàn kết.