Sú Khon Khoài – Gìn giữ hồn văn hóa người Lự

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 1

Bản Thẳm, xã Khun Há rộn ràng trong ngày hội văn hóa, nơi đồng bào Lự giới thiệu những phong tục, tập quán và giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 2

Trang phục truyền thống của người Lự góp phần tạo nên diện mạo riêng cho không gian văn hóa bản làng, kết nối những giá trị xưa với đời sống hôm nay.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 3

Sú Khon Khoài hay còn gọi Cúng hồn trâu, là nghi lễ đặc sắc của người Lự, gắn với đời sống nông nghiệp và quan niệm về sự gắn bó giữa con người với vật nuôi.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 4

Trong nghi lễ, người chủ lễ thực hiện các phần việc theo phong tục truyền thống. Tri thức dân gian và sự am hiểu nghi thức của người thực hành là yếu tố quan trọng để di sản được trao

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 5

Các lễ vật được chuẩn bị theo phong tục của cộng đồng, thể hiện lòng thành kính và mong ước về cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 6

Mỗi động tác, lời khấn hay cách sắp đặt trong nghi lễ đều cần được tìm hiểu từ chính người Lự, để những giá trị văn hóa không bị giản lược thành phần trình diễn.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 7

Gắn bó với đồng ruộng và công việc sản xuất, con trâu giữ vị trí quan trọng trong đời sống của cư dân nông nghiệp. Nghi lễ thể hiện sự trân trọng đối với mối quan hệ ấy.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 8

Qua nghi thức cúng hồn trâu, người Lự gửi gắm những mong ước về sức khỏe, cuộc sống yên ổn và sự no đủ cho gia đình, cộng đồng.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 9

Người cao tuổi, nghệ nhân và các thành viên trong bản cùng tham gia gìn giữ phong tục. Sự hiện diện của họ giúp những tri thức văn hóa có cơ hội tiếp tục được trao truyền.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 10

Khi thế hệ trẻ trực tiếp quan sát, lắng nghe và thực hành dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, di sản không chỉ được giới thiệu mà còn có cơ hội tiếp tục sống trong cộng đồng.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 11

Việc giới thiệu Sú Khon Khoài trong ngày hội mở thêm cơ hội giao lưu văn hóa, giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần và bản sắc của đồng bào Lự.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 12

Tái hiện nghi lễ giúp di sản đến gần công chúng, nhưng cần tôn trọng trình tự, ý nghĩa và những quy ước của cộng đồng, tránh biến phong tục thành tiết mục chỉ phục vụ nhu cầu thưởng

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 13

Nghi lễ buộc chỉ cổ tay cầu may được thực hiện cho hầu hết người dân trong cộng đồng, cầu mong một năm nhiều sức khỏe, bình an, sản xuất mùa vụ bội thu

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 14

Nghệ nhân, người cao tuổi và những người am hiểu phong tục cần được tạo điều kiện truyền dạy, ghi chép và lưu giữ tri thức dân gian, với sự tham gia chủ động của người Lự.

su khon khoai gin giu hon van hoa nguoi lu hinh anh 15

Bảo tồn nghi lễ cần bắt đầu từ cộng đồng, gắn với giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ và phát triển du lịch có trách nhiệm, để di sản tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống người Lự.