Hơn 50 năm nay, gia đình ông Chu Đình Minh, ở thành phố Hà Nội vẫn mỏi mòn đi tìm hài cốt của bố ông là liệt sĩ Chu Đình Thân. Gia đình ông chỉ biết rằng bố hy sinh trên chiến trường Quảng Trị. Ông đi ô tô từ Hà Nội vào Quảng Trị, rồi dùng xe máy rong ruổi tìm kiếm khắp các nghĩa trang ở tỉnh Quảng Trị và khu vực Thành Cổ Quảng Trị, nhưng mãi đến giờ vẫn chưa tìm thấy. 

Mang theo nỗi nhớ thương, ông Chu Đình Minh lần theo những bức tường Thành Cổ loang lổ vết đạn. Ông tin rằng, bố của ông vẫn nằm đâu đây dưới tấc đất, ngọn cỏ dưới chân Thành Cổ: “Khi tôi sinh ra và lớn lên, tôi chưa hề được gặp bố. Tôi chỉ biết rằng bố tôi chiến đấu hy sinh trên mảnh đất Thành cổ Quảng Trị. Ngồi ở Thành Cổ này, nhìn bức tường Thành Cổ hoành tráng, kiên cố như thế mà đạn bom vùi cũng còn gì đâu, thì huống chi là con người. Gia đình tôi cũng chấp nhận một điều rằng, nếu may mắn tìm được, chỉ cần là một mảnh xương chứng minh đó là bố mình, thì đó là điều hạnh phúc nhất đời tôi”.

Thành cổ Quảng Trị gắn liền với cuộc chiến 81 ngày đêm hào hùng của dân tộc ta. Nơi đây được xem là nghĩa trang liệt sĩ không nấm mồ của các anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập của Tổ quốc. Để bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, có biết bao người con đã anh dũng ngã xuống, mang theo tuổi thanh xuân, bao ước nguyện hóa thân vào lòng đất mẹ Quảng Trị.

Trên đất lửa Quảng Trị anh hùng và linh thiêng còn thấm đẫm ký ức chiến tranh, vẫn có những người lính thời bình miệt mài với hành trình đi tìm đồng đội. Giữa cái nắng gắt miền Trung, những người lính quy tập mộ liệt sĩ cẩn thận lật từng lớp đất để kiếm tìm. Các anh cẩn trọng từng chút một bởi không muốn bỏ lỡ bất kỳ các dấu hiệu cho thấy vị trí, thông tin của các hài cốt liệt sĩ.

Đại úy quân nhân chuyên nghiệp Lưu Văn Trí, Đội quy tập Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 cho hay, chiến tranh càng lùi xa, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cũng ngày càng khó khăn hơn: “Những di vật của hài cốt liệt sĩ, tấm vải dù ngày xưa các bác đã dùng bao bọc liệt sĩ, giờ những tấm vải dù này đã nằm trong lòng đất hơn 50 năm rồi nên không còn nguyên vẹn. Người lính làm nhiệm vụ quy tập phải luôn luôn tỉ mỉ, thận trọng để bóc gỡ từng mẫu đất ra và tìm kiếm. Trong quá trình chôn cất thì bom đạn cũng tung xới lên giờ chỉ còn những mảnh manh mối”.

Những năm qua, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ được tiến hành liên tục, bền bỉ. Trong giai đoạn 2021-2025, cả nước đã tìm kiếm và quy tập gần 7.000 hài cốt liệt sĩ; tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân); xác định danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ.

Đến nay, vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng khó khăn hơn bởi thời gian đã lùi xa, dấu tích chiến tranh ngày một phai mờ. Đại tá Lê Hồng Việt, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị cho biết, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị vẫn còn hơn 31.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy; hơn 25.000 liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.

“Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị quyết tâm sẽ hoàn thành mốc chỉ tiêu tìm kiếm 240 liệt sĩ trong thời gian 500 ngày đêm. Riêng đối với việc xét nghiệm ADN, chúng tôi ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có 25.000 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính, chúng tôi sẽ có kế hoạch cụ thể trong từng giai đoạn, nhanh chóng đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, với đồng đội”.

Vừa qua, tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Theo đó, giai đoạn 1, từ tháng 01/2026 đến 7/2027 sẽ hoàn thành lấy mẫu đối với toàn bộ mộ liệt sĩ chưa có thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc (khoảng 230.000 mộ) và số hài cốt liệt sĩ mới tìm kiếm, quy tập được.

Giai đoạn 2, từ tháng 7/2027 đến 12/2030 sẽ nghiên cứu đề xuất triển khai lấy mẫu đối với mộ liệt sĩ có một phần thông tin nhưng chưa xác định được danh tính bằng phương pháp thực chứng và số hài cốt mới tìm kiếm, quy tập được. Một trong những điểm nổi bật của kế hoạch này là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ADN trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trước đây, việc nhận diện phần lớn dựa vào kỷ vật, địa điểm, hay lời kể, thì nay khoa học đã mở ra một con đường khác, chính xác hơn, khách quan hơn.

Việc phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm" không chỉ là một sáng kiến hành động, mà là sự khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Lần đầu tiên, hoạt động tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ được “chiến dịch hóa” ở quy mô quốc gia, với các chỉ tiêu cụ thể, thời gian rõ ràng và sự huy động đồng bộ từ nhiều lực lượng quân đội, chính quyền địa phương, ngành khoa học và thân nhân liệt sĩ.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị: “Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà trước hết và trên hết là sự thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm chính trị thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta; là sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc. Hơn thế nữa, đây còn là mệnh lệnh từ trái tim - một mệnh lệnh thôi thúc chúng ta không được phép chậm trễ, không được phép bằng lòng với những gì đã đạt được mà phải quyết tâm, quyết liệt hơn rất nhiều để đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với đất mẹ, với gia đình, với tên tuổi của mình”.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đặt ra những mục tiêu cụ thể trong việc tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt, giám định khoảng 18.000 mẫu ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu gien thân nhân; đồng thời rà phá những vùng đất vẫn còn bom, mìn, vật liệu nổ chiến tranh để mở đường cho hành trình tìm lại người đã khuất. Chiến dịch này cũng mở ra hy vọng của thân nhân sẽ được đón liệt sĩ trở về sau hơn nửa thế kỷ đợi chờ.

Nỗ lực 500 ngày đêm quy tập hàng nghìn hài cốt liệt sĩ

VOV.VN - Sáng nay (2/4), tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trang trọng tổ chức Lễ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.