Bỏ điểm cộng IELTS: Bộ Giáo dục và Đào tạo nói rõ quyền lợi của 2K9

2K9 có mất lợi thế khi xét tuyển?

Dự thảo sửa đổi quy chế tuyển sinh đang đề xuất từ năm 2027 không còn điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung. Đề xuất này khiến nhiều học sinh 2K9, những em sẽ bước vào kỳ tuyển sinh đại học năm 2027, cùng phụ huynh lo lắng bởi không ít gia đình đã xây dựng lộ trình học tập, xét tuyển từ những năm THCS.

Trong khi đó, dư luận cũng đặt câu hỏi liệu việc không còn điểm cộng có đồng nghĩa với việc chứng chỉ IELTS và các thành tích học sinh giỏi không còn giá trị trong tuyển sinh đại học.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT, khẳng định cách hiểu “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là không chính xác. Dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh và cũng không phủ nhận thành tích học sinh giỏi. Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai; chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; hoặc được xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.

Thí sinh đoạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Xét tuyển thẳng cũng không tính vào giới hạn ba phương thức của mỗi ngành từ năm 2027.

Nội dung đề xuất thay đổi là không cộng thêm điểm ngoài thang đánh giá chính do từng trường tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung. “Nguyên tắc là một năng lực phải được đánh giá đúng vị trí, ghi nhận một lần và theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nói.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, một ngành, chương trình đào tạo phải có tiêu chí tuyển sinh thống nhất và điểm đầu vào giữa các phương thức phải tương đương. Từ năm 2023, Bộ GD-ĐT đã yêu cầu các cơ sở đào tạo thực hiện quy đổi tương đương để giảm chênh lệch. Năm 2026, điểm cộng tiếp tục được khống chế tối đa 10% tổng điểm xét tuyển.

Tuy nhiên, khi mỗi trường tự quy đổi và tự xác định điểm cộng cho chứng chỉ, thành tích thì sự khác biệt vẫn lớn. Dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm, trong đó trên 35.900 thí sinh sử dụng IELTS. IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất, với 8.318 thí sinh, nhưng được các trường quy định thành 26 mức điểm cộng khác nhau.

Ở nhóm ngành thuộc tốp 5% có điểm chuẩn cao, với ngưỡng tham chiếu 26,09/30, hơn 30% người nhập học có điểm cộng; tỷ lệ này ở nhóm ngoài tốp 25% là 9,51%.

“Trong ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và kết hợp hai kết quả, 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành. Các con số này không xác định được từng cặp thí sinh bị thay thế, nhưng cho thấy điểm cộng có thể trở thành yếu tố tác động đến kết quả tại các ngành cạnh tranh cao”.

Một năng lực không nên được tính hai lần

Theo ông Thảo, có hai trường hợp việc sử dụng chứng chỉ và điểm cộng có thể gây bất cập. Thứ nhất, ngành không yêu cầu ngoại ngữ nhưng thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh vẫn được cộng điểm. Khi đó, một tiêu chí không thuộc yêu cầu đầu vào của ngành lại được đưa vào để thay đổi thứ tự thí sinh.

Chẳng hạn, với ngành chỉ xét Toán, Vật lý và Hóa học, một thí sinh có kết quả ba môn cao hơn vẫn có thể trượt trước thí sinh có điểm chuyên môn thấp hơn nhưng được cộng chứng chỉ. “Quyền sử dụng chứng chỉ của một người không thể làm mất quyền được đánh giá công bằng của người còn lại”, ông Thảo nói.

Thứ hai, tổ hợp đã có môn tiếng Anh nhưng chứng chỉ tiếng Anh tiếp tục được dùng để cộng thêm điểm. Khi đó, năng lực ngoại ngữ vừa được phản ánh trong điểm tổ hợp, vừa tạo thêm lợi thế ngoài thang đo. “Một năng lực được tính hai lần sẽ làm sai lệch thứ tự xét tuyển, đặc biệt ở các ngành có điểm chuẩn cao, nơi chênh lệch rất nhỏ cũng có thể quyết định trúng tuyển hay không”, ông Thảo phân tích.

Vì vậy, nếu ngoại ngữ là năng lực đầu vào cần thiết, cơ sở đào tạo phải đưa ngoại ngữ thành một hợp phần chính thức của phương thức xét tuyển. Thí sinh có thể dùng điểm thi hoặc chứng chỉ được quy đổi tương đương.

Ngược lại, nếu ngành chỉ xét Toán, Vật lý và Hóa học thì việc cộng thêm điểm vì có chứng chỉ tiếng Anh sẽ đưa một tiêu chí không thuộc yêu cầu đầu vào vào để thay đổi thứ tự thí sinh. “Chứng chỉ có chức năng xác nhận năng lực, không mặc nhiên là một khoản điểm thưởng trong mọi ngành học”, ông Thảo nói.

IELTS vẫn có giá trị nếu ngành học cần ngoại ngữ

Trước lo lắng của phụ huynh 2K9 rằng nhiều gia đình đã đầu tư thời gian, chi phí cho IELTS với mục tiêu tạo lợi thế khi xét tuyển, ông Thảo cho rằng cần phân biệt giữa việc không được cộng điểm và việc chứng chỉ không còn giá trị.

Quyền sử dụng chứng chỉ để chứng minh năng lực ngoại ngữ không bị mất đi. Nếu ngành đào tạo cần ngoại ngữ, chứng chỉ vẫn được quy đổi để thay thế môn ngoại ngữ trong phương thức xét tuyển. Nếu chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ có yêu cầu đầu vào, chứng chỉ vẫn được dùng để xác nhận thí sinh đáp ứng yêu cầu đó.

“Không nên đồng nhất ‘không được cộng điểm’ với ‘học ngoại ngữ không còn giá trị’”, ông Thảo nói. Theo ông, việc học tiếng Anh vẫn cần thiết cho quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này. Nếu chứng chỉ chủ yếu được theo đuổi để lấy lợi thế điểm số, việc học dễ chuyển từ phát triển năng lực giao tiếp, học tập và làm việc sang luyện thi để đạt một mốc điểm. Chính sách cần đưa động lực học ngoại ngữ trở lại đúng mục tiêu: học thật, sử dụng được và tạo lợi thế lâu dài cho người học.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, đề xuất bỏ điểm cộng không phải thay đổi đột ngột về định hướng mà là bước tiếp theo của quá trình kiểm soát và chuẩn hóa tuyển sinh. Từ năm 2023, Bộ GD-ĐT đã yêu cầu quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển; năm 2026 tiếp tục khống chế điểm cộng tối đa 10% tổng điểm xét tuyển. Tuy nhiên, khi mỗi trường vẫn tự quy đổi và tự xác định điểm cộng đối với chứng chỉ, thành tích, sự khác biệt trong cách đánh giá vẫn còn.

Thống kê hiện nay cho thấy có những ngành điểm chuẩn khoảng 28 nhưng cho cộng tới 1,5 điểm, qua đó cho thấy điểm cộng có thể tạo ra chênh lệch đáng kể trong kết quả xét tuyển, nhất là tại các ngành có mức độ cạnh tranh cao”.

Theo ông Thảo, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến công bằng trong tuyển sinh và cần được điều chỉnh. “Tự chủ tuyển sinh phải đi cùng trách nhiệm giải trình và không thể hợp thức hóa một tiêu chí làm sai lệch cạnh tranh giữa các thí sinh”, ông Thảo nêu quan điểm.

Dự thảo sửa đổi quy chế tuyển sinh vì vậy không bỏ chứng chỉ ngoại ngữ mà hướng tới sử dụng chứng chỉ đúng bản chất; không hạ thấp thành tích học sinh giỏi mà ghi nhận thành tích theo đúng cơ chế. Mục tiêu là những thí sinh cùng dự tuyển vào một ngành được đánh giá trên cùng yêu cầu đầu vào, cùng thang đo, minh bạch và có thể kiểm chứng.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, năng lực nào cần cho ngành học thì phải được đánh giá trực tiếp, minh bạch và bình đẳng; năng lực nào không thuộc yêu cầu đầu vào thì không nên trở thành điểm cộng làm thay đổi thứ tự thí sinh.

Trường học cần làm gì để bữa ăn bán trú không trở thành nỗi lo?

VOV.VN - Ngay đầu năm học 2026-2027, một số phản ánh tại Hà Nội về suất ăn bán trú ít, giao chậm, thiếu cơm, chất lượng thực phẩm khiến phụ huynh băn khoăn, lo lắng. Vấn đề đặt ra là kiểm soát thế nào để suất ăn đến đúng giờ, đủ định lượng, an toàn và nếu có vấn đề, ai kiểm tra, xử lý?