Bỏ làn dừng khẩn cấp trên Vành đai 3: Thêm làn xe nhưng phải giữ “đường thoát nạn”

Không thể chỉ nhìn vào việc thêm một làn xe

Vành đai 3 trên cao và cầu Thanh Trì hiện thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải, với lưu lượng khoảng 122.000 xe/ngày đêm, gấp gần 8,1 lần công suất thiết kế. Trước áp lực giao thông ngày càng lớn, Cục CSGT đề nghị nghiên cứu tổ chức 3 làn xe chạy mỗi chiều, không bố trí làn dừng xe khẩn cấp và đồng thời hạ tốc độ khai thác. Phương án này được kỳ vọng tận dụng tối đa phần đường hiện hữu, qua đó nâng năng lực thông hành trên tuyến.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, phương án trên cần được cân nhắc kỹ. Bài toán ùn tắc không thể chỉ nhìn vào số làn xe tăng thêm mà phải tính đến khả năng xử lý khi phương tiện gặp sự cố.

Theo ông Quyền, làn dừng khẩn cấp được bố trí để phương tiện có thể tấp vào khi xảy ra hỏng hóc kỹ thuật hoặc gặp tình huống buộc phải dừng đột xuất. “Về nguyên tắc, làn dừng khẩn cấp không nên được sử dụng để tổ chức thành một làn cho phương tiện lưu thông bình thường. Người ta đã tính toán nhu cầu và thấy cần thiết thì mới bố trí làn này”, ông Quyền nói.

Điểm đáng lo nhất, theo Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, là khi bỏ làn khẩn cấp, phương tiện gặp sự cố sẽ không còn khoảng không để tránh khỏi dòng xe đang lưu thông. Khi đó, một chiếc xe bị hỏng có thể buộc phải dừng ngay trên làn chạy. Các phương tiện phía sau sẽ phải phanh gấp, đánh lái tránh hoặc chuyển làn trong điều kiện tốc độ cao. Từ một sự cố nhỏ, ùn tắc có thể nhanh chóng hình thành, thậm chí phát sinh nguy cơ va chạm liên hoàn.

Rủi ro này càng đáng lưu ý vào ban đêm, khi khả năng phát hiện phương tiện dừng đột xuất của tài xế có thể bị hạn chế, trong khi các phương tiện trên tuyến vẫn duy trì tốc độ tương đối cao. “Nếu chiếm mất không gian này để phục vụ nhu cầu lưu thông thông thường thì khi có tình huống đột xuất, chúng ta sẽ phát sinh thêm nhiều nguy cơ”, ông Quyền cảnh báo.

Thêm làn nhưng phải tính cả “làn an toàn”

Theo ông Quyền, áp lực giao thông trên Vành đai 3 là thực tế và nhu cầu nâng năng lực thông hành cũng rõ ràng. Tuy nhiên, tăng năng lực khai thác không nên đồng nghĩa với việc lấy đi không gian xử lý sự cố mà không có phương án thay thế.

Một chuyên gia giao thông cho rằng nếu đưa làn dừng khẩn cấp vào khai thác, cơ quan chức năng cần đánh giá đồng thời hai yếu tố: năng lực thông hành tăng thêm bao nhiêu và dư địa an toàn sẽ mất đi bao nhiêu khi xảy ra sự cố. Bởi trên thực tế, thêm một làn xe chưa chắc đồng nghĩa ùn tắc sẽ giảm nếu các điểm xung đột tại nút giao vẫn tồn tại.

Khi phương tiện liên tục phải nhập làn, tách làn, chuyển hướng hoặc tranh nhau lựa chọn hướng đi, chỉ một điểm nghẽn nhỏ cũng có thể nhanh chóng lan truyền, tạo thành ùn ứ trên cả tuyến. Do đó, nếu tổ chức lại giao thông trên Vành đai 3, vấn đề không chỉ nằm ở việc có thêm một làn xe mà còn là cách phân bổ và dẫn hướng các dòng phương tiện.

Theo chuyên gia, cần duy trì các làn xe đi thẳng liên tục qua nút giao, đồng thời bố trí hợp lý làn dành cho phương tiện ra, vào tuyến. Những phương tiện có nhu cầu chuyển hướng cần được hướng dẫn lựa chọn làn từ xa, thay vì đến sát nút giao mới bắt đầu tìm cách chuyển làn.

“Nếu cứ để phương tiện đi như bình thường, đến gần nút giao mới chuyển làn, chắc chắn sẽ xảy ra xung đột và ùn ứ. Do vậy, biển báo, vạch kẻ đường và hướng dẫn giao thông cần được bố trí đủ sớm để tài xế nhận biết hướng đi và lựa chọn làn phù hợp”, chuyên gia nhận định.

Theo vị này, nếu bỏ làn dừng khẩn cấp để có thêm làn cho xe chạy nhưng tổ chức giao thông không hợp lý thì hiệu quả chống ùn tắc cũng sẽ bị hạn chế. “Bỏ làn dừng khẩn cấp để có thêm làn cho xe chạy mà tổ chức không hợp lý thì cũng không thoát được. Vấn đề là phải tổ chức để phương tiện đi thẳng được duy trì liên tục”, chuyên gia nói.

Khi có sự cố, phải nhanh chóng tạo lại một làn trống

TS. Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, cho rằng việc nghiên cứu bỏ làn dừng khẩn cấp để tăng năng lực thông hành có thể xem xét trong điều kiện hiện nay. Tuy nhiên, theo ông, điều kiện tiên quyết là phải có phương án tổ chức giao thông cụ thể khi xảy ra sự cố.

TS. Khương Kim Tạo đề xuất khi xảy ra sự cố, lực lượng chức năng có thể tổ chức lại dòng phương tiện, từ 3 làn xe gom thành 2 làn, qua đó tạo một làn trống để lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường. “Chúng ta vẫn có thể áp dụng giải pháp sử dụng làn dừng khẩn cấp để phục vụ các xe lưu thông, nâng cao năng lực thông hành, giảm ùn tắc giao thông”, ông Tạo nói.

Cách tiếp cận này cho thấy bài toán không nhất thiết chỉ được nhìn theo hướng giữ hay bỏ làn dừng khẩn cấp một cách cố định. Vấn đề quan trọng hơn là khả năng chuyển đổi trạng thái khai thác của tuyến đường. Khi giao thông bình thường, phần đường có thể được tận dụng tối đa để tăng năng lực thông hành. Nhưng khi xảy ra tai nạn, xe hỏng hoặc các tình huống bất thường, cần nhanh chóng thu hẹp dòng xe, tạo không gian cho cứu hộ và xử lý hiện trường.

Để làm được điều đó, ngoài phương án kỹ thuật, lực lượng chức năng cần có quy trình phản ứng nhanh, hệ thống cảnh báo và phương tiện hỗ trợ phù hợp. Thời gian phát hiện sự cố, tiếp cận hiện trường và phân luồng càng ngắn thì nguy cơ ùn tắc dây chuyền càng được hạn chế.

Không để ùn tắc chỉ “chuyển chỗ”

Vành đai 3 đang phải đáp ứng lưu lượng phương tiện tăng cao gấp nhiều lần so với thiết kế. Vì vậy, việc nghiên cứu tổ chức 3 làn xe mỗi chiều, bỏ làn dừng khẩn cấp và hạ tốc độ khai thác là một phương án nhằm tận dụng tốt hơn phần đường hiện có. Tuy nhiên, hiệu quả của phương án không chỉ nằm ở việc có thêm một làn xe. Quan trọng hơn là phải xây dựng được cơ chế tổ chức giao thông linh hoạt: khi bình thường, tối đa hóa năng lực thông hành; khi xảy ra sự cố, nhanh chóng tạo không gian cho cứu hộ, đồng thời phân luồng để hạn chế ùn tắc.

Cùng với đó, áp lực cho Vành đai 3 cần được tính toán trong tổng thể mạng lưới giao thông. Các tuyến kết nối, điểm đầu cuối cao tốc, các nút giao và hệ thống đường lên xuống đều có thể trở thành những điểm quyết định khả năng giải tỏa phương tiện.

Nếu chỉ tăng thêm một làn xe trên Vành đai 3 nhưng dòng phương tiện tiếp tục dồn vào một nút giao hoặc một tuyến kết nối đang quá tải, ùn tắc có thể không biến mất mà chỉ chuyển từ vị trí này sang vị trí khác. Do đó, việc tổ chức lại giao thông cần được triển khai đồng bộ, từ phân làn, biển báo, vạch kẻ đường đến phương án điều tiết tại các nút giao.

Về lâu dài, thành phố cũng cần đẩy nhanh tiến độ tuyến Vành đai 4 để hình thành mạng lưới phân luồng giao thông từ xa, giảm lượng phương tiện phải dồn vào Vành đai 3. Trong bài toán này, thêm một làn xe có thể giúp giải quyết một phần áp lực trước mắt. Nhưng để giải quyết căn cơ ùn tắc, cần một mạng lưới có khả năng phân tán lưu lượng, cùng cơ chế tổ chức giao thông đủ linh hoạt để ứng phó với những tình huống bất thường.

Vành đai 3 có thể cần thêm năng lực thông hành, nhưng cùng lúc cũng cần một “đường thoát” cho những tình huống không thể dự báo. Bài toán vì thế không chỉ là thêm bao nhiêu làn xe, mà là làm thế nào để tuyến đường vừa chạy nhanh khi bình thường, vừa an toàn và có khả năng phục hồi khi sự cố xảy ra.

Bỏ làn dừng khẩn cấp trên Vành đai 3: Giải pháp giảm ùn tắc hay thêm rủi ro?

VOV.VN - Trước đề xuất bỏ làn dừng khẩn cấp để tăng năng lực lưu thông trên Vành đai 3 trên cao, nhiều ý kiến cho rằng cần cân nhắc giữa khả năng giảm ùn tắc và yêu cầu bảo đảm an toàn, cứu hộ khi xảy ra sự cố.