Cụ già “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng” bảo vệ nguồn lợi thủy sản sông Tiền

Từ tiền tích lũy của gia đình, ông dựng “ngôi nhà” cho cá, rồi kiên trì chăm sóc đàn cá suốt gần 3 năm qua. Việc làm của ông dần thu hút người dân cùng tham gia, góp phần hình thành một khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản ngay giữa vùng đầu nguồn sông Tiền.

Trăn trở trước nguồn thủy sản tự nhiên ngày càng cạn kiệt, năm 2024, ông Năm Đan tự bỏ hơn 100 triệu đồng mua cây làm chà, thả lục bình và làm cầu phao trên diện tích khoảng 2.000 mét vuông, tạo nơi trú ngụ cho cá.

Không chỉ tạo môi trường để cá tự nhiên tìm về, ông còn mua cá giống thả xuống sông. Vào thời điểm đầu năm 2024, đúng dịp lễ Kỳ yên Hạ điền của Đình thần An Bình, ông thả gần 1 tấn cá tra giống xuống khu vực này. Từ đó, ông bắt đầu hành trình chăm sóc “ngôi nhà” giữa sông Tiền. Nhớ lại những ngày đầu gây dựng khu vực trú ngụ cho cá, ông Năm Đan chia sẻ: “Chất chà, thả lục bình đến ngày 24/3/2024 âm lịch là xong hết. Trước đó tôi đã đặt mua 1.200kg cá tra giống, nhưng người ta đem lại có 996kg. Ngay cái ngày lễ Kỳ yên Hạ điền của Đình thần An Bình là 26/3/2024 âm lịch, tôi thả xuống từ 9 giờ sáng đến 12 giờ trưa là xong, và cá lớn lên ở đây tới bây giờ”.

Từ những con cá giống đầu tiên, đàn cá ngày càng phát triển. Để duy trì nguồn thức ăn, mỗi tháng ông Năm Đan còn trích hơn 10 triệu đồng từ tiền tích lũy của gia đình mua thức ăn cho cá. Công việc âm thầm ấy được ông duy trì đều đặn suốt gần 3 năm.

Ông Lương Phú Xuân, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Ngự, cho biết: “Thời gian qua, chỗ chú Năm và gia đình làm công tác xã hội rất là tốt; đặc biệt chú rất là tâm huyết trong vấn đề quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở khu vực này. Về chính quyền chủ yếu chỉ là hỗ trợ thôi, còn thực tế hoạt động ở đây là toàn bộ do chú Năm điều phối, làm. Nếu chú Năm mà không đứng mũi chịu sào thì tụi tôi rất khó để hình thành được cái khu bảo tồn cho tới như ngày nay. Nên lượng cá ở đây rất là nhiều, theo đánh giá là rất đa dạng”.

Từ một việc làm tự nguyện của ông Năm Đan, khu vực bến sông trước Đình thần An Bình dần được nhiều người biết đến. Người dân, học sinh và du khách tìm đến không chỉ để ngắm đàn cá mà còn trực tiếp thả cá, góp thức ăn, chung tay tái tạo nguồn lợi thủy sản. Ông Năm Đan kể: “Tôi thả lần thứ nhất, lần thứ hai gia đình tôi thả có 46kg. Hồi tháng 10/2025, chính quyền tỉnh An Giang, TP Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp đã phối hợp làm lễ thả xuống đấy cũng rất là nhiều cá. Tôi bắc cầu phao… một thời gian sau bà con người ta lại thả, rồi mấy ông làm TikTok, Facebook… người ta biết đến, rồi người ta thả cá rất nhiều luôn. Từ hồi đó đến bây giờ, hàng ngày bà con, cả người dân từ TP HCM đều về thả rất là nhiều các loại cá. Ở đây cá tra và cá mè vinh là nhiều nhất”.

Theo ông Năm Đan, đến nay, khu vực này đã có hàng trăm tấn cá quần tụ. Ngoài cá tra, cá mè vinh, còn có nhiều loài cá bản địa như cá tra dầu, cá hô, cá chày… tạo nên một vùng sinh thái đặc trưng ngay khu vực đầu nguồn Hồng Ngự.

Ông Nguyễn Văn Dính, phường Hồng Ngự, cho biết: “Nhìn nhận lớn nhất là ông Năm đã bỏ ra công sức, tiền của, rồi vận động bà con, mạnh thường quân để tái tạo đàn cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Thứ hai là ông Năm cũng có uy tín, nên đã vận động tiền của, thức ăn, hàng tháng chở đến đây 1-2 tấn để cho cá ăn. Thấy ông Năm làm như vậy nên bà con cũng noi gương làm theo rồi thả cá thêm”.

Đàn cá ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu phải bảo vệ chặt chẽ hơn. Bởi bên cạnh những người chung tay gìn giữ, vẫn còn trường hợp lợi dụng lúc các thành viên tổ cộng đồng không có mặt để đánh bắt trái phép.

Để duy trì khu vực này, chính quyền địa phương đã thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản gồm 9 thành viên, do ông Năm Đan trực tiếp phụ trách. Cùng với đó, địa phương thành lập lực lượng hỗ trợ tuần tra, phát hiện và xử lý các trường hợp sử dụng xung điện, ghe cào đánh bắt tận diệt.

Ông Nguyễn Thanh Phong, Chủ tịch UBND phường Hồng Ngự, cho biết:  “Địa phương rất là quan tâm. Thứ nhất là vận động tuyên truyền. Thứ hai là quan tâm hỗ trợ về công tác bảo vệ. Tổ bảo vệ nguồn lợi thủy sản hỗ trợ cho bác Năm và tổ cộng đồng trong quá trình quản lý ở đây, phát hiện trường hợp sử dụng súng điện, ghe cào thì xử lý kiên quyết theo quy định. UBND phường đã cho chủ trương, Phòng Kinh tế cũng đã tiến hành mua cho tổ một vỏ lãi composite và một cái máy để bắt các đối tượng sử dụng ghe cào; đồng thời kết hợp đi tuần tra trên địa bàn”.

Từ một người tự nguyện bỏ tiền, bỏ công dựng “ngôi nhà” cho cá, ông Năm Đan đã tạo nên một điểm quần tụ của đàn cá tự nhiên trên sông Tiền. Quan trọng hơn, việc làm ấy đang kéo thêm nhiều người cùng tham gia: người góp cá giống, người góp thức ăn, người góp công tuần tra, bảo vệ.

Giữa lúc nguồn lợi thủy sản chịu nhiều sức ép từ khai thác quá mức và biến đổi khí hậu, câu chuyện của ông Năm Đan cho thấy, bảo vệ dòng sông không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao. Đôi khi, chỉ từ một người chịu khó làm một việc tốt mỗi ngày, rồi kiên trì giữ lấy việc ấy, để ngày càng nhiều người cùng chung tay.

Kiếm tiền tỷ từ mô hình nuôi cá kết hợp du lịch trên sông Hậu

VOV.VN - Mô hình nuôi cá kết hợp du lịch không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân, còn góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch cộng đồng tại Cồn Sơn, điểm đến nổi tiếng của du lịch sinh thái miền Tây.