Đại biểu Quốc hội nêu bất cập trong thực tiễn giải phóng mặt bằng

Người bàn giao mặt bằng sớm có thể chịu thiệt

Góp ý về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Quản Minh Cường, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Quảng Ninh, nêu bất cập trong thực tiễn giải phóng mặt bằng: "Người dân đồng thuận, chấp hành phương án bồi thường và bàn giao đất sớm chưa chắc nhận được mức hỗ trợ tương xứng. Trong khi đó, những trường hợp chậm di dời có thể được nhà đầu tư hỗ trợ thêm để đẩy nhanh tiến độ dự án".

Theo đại biểu, cách xử lý này dễ tạo tâm lý so bì, khiến người chấp hành nghiêm túc cảm thấy quyền lợi của mình không được bảo đảm. Nếu người bàn giao mặt bằng đúng thời hạn không có lợi thế rõ ràng, còn người chậm thực hiện lại có cơ hội nhận thêm hỗ trợ, chính sách có thể vô tình làm suy giảm động lực hợp tác của người dân.

Vấn đề đặt ra là quy định về bồi thường, hỗ trợ cần đủ rõ để phân biệt giữa khoản bồi thường theo chính sách và các khoản hỗ trợ hợp pháp khác; đồng thời bảo đảm việc áp dụng thống nhất, công khai, không tạo ra sự bất bình đẳng giữa những người có điều kiện tương tự.

Đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của chính quyền cơ sở trong tổ chức thực hiện. Việc phân cấp cho xã, phường cần đi đôi với trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu, nhất là trong công tác tuyên truyền, vận động, kiểm kê, xác định phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng.

Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy, ở hai phường có tiến độ giải phóng mặt bằng khác nhau, khi lãnh đạo yêu cầu khắc phục tình trạng chậm trễ trong thời hạn một tháng và xem xét trách nhiệm liên quan, tiến độ đã được thúc đẩy. Theo đại biểu, điều này cho thấy bên cạnh hoàn thiện quy định pháp luật, trách nhiệm tổ chức thực hiện có ý nghĩa quan trọng để chính sách đi vào cuộc sống.

Minh bạch giá đất để bảo vệ quyền lợi người dân

Cùng quan tâm đến tính công bằng trong thu hồi đất, đại biểu Quốc hội Đoàn Đà Nẵng Phan Duy Anh đề cập yêu cầu nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ xác định giá đất. Theo đó, việc định giá cần dựa trên thông tin có thể kiểm chứng, phản ánh sát thực tế thị trường, hạn chế tình trạng dữ liệu thiếu đồng bộ hoặc chưa đủ tin cậy.

Giá đất là căn cứ quan trọng để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, đồng thời liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người có đất bị thu hồi. Nếu dữ liệu đầu vào không đầy đủ, việc xác định giá có thể thiếu sức thuyết phục, phát sinh khiếu nại và kéo dài quá trình giải phóng mặt bằng.

Vì vậy, hoàn thiện cơ chế định giá đất không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là yêu cầu bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Các thông tin về quy hoạch, mục đích sử dụng đất và căn cứ xác định giá cần được công khai để người dân có điều kiện theo dõi, đối chiếu và giám sát.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ cũng được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, giảm khoảng trống thông tin và hạn chế những cách hiểu, cách áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Tái định cư phải gắn với trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Minh nhấn mạnh các vấn đề liên quan đến tái định cư, trách nhiệm của cơ quan nhà nước và yêu cầu công khai quy hoạch. Đây là những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân sau khi đất bị thu hồi.

Theo tinh thần các ý kiến góp ý, việc thu hồi đất không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ hoàn thành mặt bằng cho dự án, mà cần tính đến khả năng ổn định cuộc sống của người bị ảnh hưởng. Công tác tái định cư phải được chuẩn bị phù hợp, thông tin rõ ràng và gắn với trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền.

Cùng với đó, quy hoạch cần được công khai, minh bạch để người dân biết khu vực mình sinh sống được định hướng sử dụng ra sao, quyền lợi và nghĩa vụ liên quan như thế nào. Khi thông tin đầy đủ và quy trình thực hiện rõ ràng, người dân sẽ có cơ sở giám sát, đồng thời hạn chế phát sinh nghi ngờ hoặc tranh chấp.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy, hoàn thiện pháp luật đất đai cần giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu: bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi, nâng cao chất lượng định giá, làm rõ trách nhiệm của chính quyền và cải thiện hiệu quả giải phóng mặt bằng.

Để chính sách tạo được sự đồng thuận, các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần cụ thể, dễ thực hiện, được áp dụng thống nhất và có cơ chế giám sát rõ ràng. Quan trọng hơn, người dân chấp hành đúng quy định phải được bảo đảm quyền lợi công bằng, tránh để việc hợp tác sớm trở thành bất lợi so với những trường hợp chậm bàn giao mặt bằng.

Sửa Luật Đất đai: Hướng tới minh bạch giá đất, bảo đảm quyền lợi người dân

VOV.VN - Sáng 22/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu nghe trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi).