Đề xuất hỗ trợ tiền thai sản, ưu đãi thuế để khuyến khích tăng tỷ lệ sinh
VOV.VN - Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh kiến nghị nhà nước hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ, như hỗ trợ chi phí thai sản, chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ em, ưu đãi thuế...
Hôm nay (21/4), Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về các nội dung trọng tâm liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thiện thể chế và các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.
Quan tâm đến vấn đề già hóa dân số, Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Đoàn ĐBQH Cà Mau cho rằng, hiện nay tỷ suất sinh giảm thấp hơn mức sinh thay thế. Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Một trong những vấn đề nổi bật có tác động sâu rộng đến kinh tế xã hội trong dài hạn, đó là già hóa dân số diễn ra nhanh chóng trong khi tỷ suất sinh đang giảm xuống dưới mức thay thế.
Theo thống kê, hiện nay tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Đây là một dấu hiệu cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn.
Theo số liệu thống kê năm 2022, mức sinh tương đối ổn định quanh mức thay thế gần 2,1 con, đến năm 2023 khoảng 1,96 con/phụ nữ, đến năm 2024 giảm xuống còn 1,91 con/phụ nữ. Những con số này cho thấy xu hướng giảm nhanh trở lại trong 2 năm gần đây, trong đó tỷ lệ sinh ở thành thị thì thấp hơn ở vùng nông thôn.
Bên cạnh đó, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cũng lo ngại, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già với tốc độ nhanh. Tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ lại có xu hướng giảm mạnh. Để từng bước khắc phục tình trạng mức sinh thấp và những hệ lụy đi kèm, đại biểu Ngọc Linh đề xuất tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững. Trong đó cần phân vùng chính sách rõ ràng, tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn, khu công nghiệp, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước.
“Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ, như hỗ trợ chi phí thai sản, chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ em. Đồng thời cần có chính sách thuế ưu đãi đối với hộ gia đình nuôi con nhỏ”, đại biểu Ngọc Linh nhấn mạnh.
Đại biểu này cũng kiến nghị giải pháp tập trung đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em đồng bộ, chất lượng. Mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, đặc biệt tại khu đô thị, khu công nghiệp. Phát triển các dịch vụ trông trẻ ngoài giờ, dịch vụ chăm sóc trẻ linh hoạt. Song song đó, thì cũng cần có chính sách hỗ trợ nhà ở, tạo việc làm ổn định, tăng cao thu nhập cho các cặp vợ chồng trẻ, giúp họ yên tâm lập gia đình và sinh con.
Đặc biệt, để nâng cao mức sinh, đại biểu Ngọc Linh nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, giảm xu hướng trì hoãn hôn nhân và sinh con trong giới trẻ hiện nay. Đồng thời cần đặc biệt quan tâm chính sách khuyến sinh chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo môi trường thuận lợi để người dân muốn sinh và có điều kiện chăm sóc.
Bên cạnh đó, cần rà soát sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội, bình đẳng giới theo hướng đồng bộ và thống nhất.
“Mức sinh không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình mà là vấn đề chiến lược của quốc gia, liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy tôi rất mong sớm có những chính sách kịp thời, mạnh mẽ và đồng bộ hơn nữa để tạo một môi trường thực sự thân thiện với gia đình và trẻ em, nơi mà mọi cặp vợ chồng không chỉ muốn sinh con mà còn có điều kiện để sinh và nuôi dạy con tốt hơn”, đại biểu Ngọc Linh nêu rõ.
“Cơn bão” già hóa dân số có đáng lo ngại?
VOV.VN - Theo các chuyên gia y tế, Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng già hóa dân số nhanh chóng. Vào năm 2036, Việt Nam sẽ bước vào thời kỳ dân số già, chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già”. Đây là thách thức nhưng nếu có sự chuẩn bị tốt thì sẽ biến thách thức thành cơ hội.
