Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng: Lên phương án tái định cư 7.347 hộ dân

Vai trò dự án dường sắt quan trọng của quốc gia

Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài khoảng 426km, đi qua 6 tỉnh, thành phố, đang được các địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư, phấn đấu hoàn thành công tác này trong tháng 2/2027. 

Để đảm bảo tiến độ triển khai dự án, Bộ Xây dựng vừa tổ chức cuộc họp kiểm điểm về tình hình thực hiện và giải ngân các dự án thành phần GPMB thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tại cuộc họp này, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh đây là dự án quan trọng của quốc gia, cần phải phấn đấu để khởi công và hoàn thành đúng tiến độ.

Do đó, lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương khẩn trương hoàn thiện các phương án đề bù, giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư và phải xây dựng chi tiết kế hoạch thực hiện cùng tiến độ cụ thể cho từng hạng mục. Đối với việc thu hồi đất nông nghiệp, lâm nghiệp…phải rõ ràng, điều chỉnh cho phù hợp tình hình thực tế và có báo cáo chi tiết tình hình để có cơ sở thực hiện đúng quy định.

 "Ban QLDA Đường sắt phải phối hợp chặt chẽ với các địa phương để làm rõ các vấn đề phát sinh, giải quyết dứt điểm, phấn đấu khởi công toàn tuyến vào đầu năm 2027. Yêu cầu các địa phương khẩn trương xây dựng, hoàn thiện kế hoạch giải phóng mặt bằng chi tiết, xác định rõ tiến độ, khối lượng và trách nhiệm thực hiện đối với từng nhiệm vụ", Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh.

Theo yêu cầu của Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, các địa phương phải quyết liệt đẩy nhanh công tác bồi thường, giải ngân và giải phóng mặt bằng, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ giải phóng mặt bằng dự án trong tháng 2/2027.

"Các địa phương lập biểu đồ tiến độ cụ thể đối với từng loại đất, số hộ dân bị ảnh hưởng và số mộ cần di dời. Cùng với đó, phải xác định rõ tiến độ di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật liên quan, đẩy nhanh xây dựng các khu tái định cư, bảo đảm người dân thuộc diện di dời sớm ổn định cuộc sống. Đối với đất nông nghiệp, đất rừng và đất của các cơ quan nằm trong phạm vi dự án, Thứ trưởng yêu cầu rà soát rõ hiện trạng, điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế và có báo cáo chi tiết để làm cơ sở thực hiện đúng quy định", ông Huy nêu rõ..

Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, công tác giải phóng mặt bằng phải được triển khai đồng bộ, song hành giữa đo đạc, kiểm đếm, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với xây dựng các khu tái định cư và giải ngân nguồn vốn.

Việc triển khai đồng thời các nhiệm vụ sẽ từng bước tạo mặt bằng sạch, đáp ứng yêu cầu triển khai dự án, qua đó bảo đảm tiến độ chung của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Hơn 7.300 hộ dân thuộc diện tái định cư

Báo cáo tại cuộc họp, ông Mai Minh Việt, Giám đốc Ban Quản lý dự án đường sắt cho biết, dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới và điểm cuối tại ga Lạch Huyện. Tuyến có tổng chiều dài khoảng 426km, gồm 363km tuyến chính và 63km tuyến nhánh, đi qua 69 xã, phường thuộc 6 tỉnh, thành phố, với 29 nhà ga và các trạm tác nghiệp kỹ thuật.

"Ban Quản lý dự án đường sắt qua rà soát của các địa phương, dự án dự kiến sử dụng khoảng 2.197 ha đất và ảnh hưởng đến 7.347 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư. Dự kiến có 109 khu tái định cư được xây dựng, với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 66.900 tỷ đồng. Riêng năm 2026, tổng số vốn được phân bổ cho công tác này là hơn 13.800 tỷ đồng", ông Việt cho biết.

Theo lãnh đạo Ban Quản lý dự án đường sắt, quá trình triển khai các nhiệm vụ liên quan hiện còn gặp một số khó khăn. Trong đó, hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi có nhiều thay đổi, ảnh hưởng đến công tác cắm cọc và bàn giao cọc giải phóng mặt bằng. Một số nhiệm vụ tại địa phương cũng phải điều chỉnh. Việc thay đổi phạm vi thu hồi đất nhiều lần có thể tác động đến sự đồng thuận của người dân tại các khu vực dự án đi qua.

Để bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng và đáp ứng tiến độ chung của dự án, Ban Quản lý dự án đường sắt kiến nghị thực hiện theo phương châm kiểm đếm đến đâu, tiến hành ngay các thủ tục thẩm định, phê duyệt và bồi thường giải phóng mặt bằng đến đó. Cùng với đó, các địa phương cần khẩn trương đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, bảo đảm có nơi ở mới cho người dân trước khi thực hiện di dời.

Ban Quản lý dự án đường sắt cũng kiến nghị Bộ Xây dựng có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố để chỉ đạo các đơn vị thực hiện giải phóng mặt bằng triển khai song song các công việc đo đạc, lập hồ sơ giải thửa, kê khai, kiểm đếm, lập và phê duyệt phương án bồi thường theo hồ sơ và phạm vi cọc giải phóng mặt bằng đã được bàn giao.

Đồng thời, Ban Quản lý dự án đường sắt đề nghị có hướng dẫn cụ thể về việc thẩm định khung giá, xử lý những nội dung còn vướng mắc trong quá trình bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, qua đó góp phần rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục.

Ban hành 14 định mức dự toán phục vụ dự án

Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, cùng với việc chuẩn bị mặt bằng, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện cơ sở pháp lý và kỹ thuật phục vụ triển khai xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Trước đó, ngày 31/7/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BXD, kèm theo hệ thống định mức dự toán xây dựng áp dụng để lập dự toán xây dựng Dự án thành phần 2 - đầu tư xây dựng công trình đường sắt thuộc Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Thông tư, có 14 định mức dự toán xây dựng được ban hành, gồm: định mức dự toán xây dựng cơ bản; xây dựng nền đường; xây dựng cầu cống; xây dựng hầm; xây dựng đường ray; xây dựng viễn thông; xây dựng tín hiệu; xây dựng thông tin; xây dựng điện lực; xây dựng điện kéo; xây dựng nhà; xây dựng cấp thoát nước; xây dựng hệ thống kỹ thuật cơ khí đầu máy và toa xe; xây dựng nhà ga.

Thông tư 63 quy định việc áp dụng các định mức dự toán phải phù hợp với các quy định về xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng áp dụng đối với dự án. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026.

Trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo thông tư, Viện Kinh tế xây dựng - cơ quan soạn thảo - cho biết việc xây dựng, ban hành hệ thống định mức riêng xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong quá trình triển khai Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Viện Kinh tế xây dựng, đây là dự án có quy mô lớn, phạm vi trải dài, áp dụng công nghệ, kỹ thuật mới, tích hợp nhiều chuyên ngành và là dự án đường sắt điện khí hóa đầu tiên được triển khai tại Việt Nam.

Trong khi đó, nguồn nhân lực ngành đường sắt còn hạn chế, thời gian chuẩn bị dự án ngắn và dự án được áp dụng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Việc ban hành hệ thống định mức dự toán được đánh giá là cần thiết nhằm tạo cơ sở xác định chi phí, góp phần bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả tổ chức thực hiện dự án, đồng thời hạn chế nguy cơ thất thoát, lãng phí.

Đáng chú ý, đối với Dự án thành phần 2 - đầu tư xây dựng công trình đường sắt, nhiều công cụ phục vụ xác định chi phí như hệ thống định mức, giá xây dựng chuyên ngành đường sắt điện khí hóa, suất vốn đầu tư và dữ liệu chi phí hiện còn thiếu.

Bên cạnh đó, một số khoản mục chi phí từng được áp dụng đối với các dự án có tính chất tương tự trên thế giới chưa được quy định trong pháp luật Việt Nam. Một số nội dung đã có quy định nhưng chưa hoàn toàn phù hợp với điều kiện triển khai thực tế của dự án.

Những đặc thù này đặt ra yêu cầu xây dựng và ban hành hệ thống định mức riêng, làm cơ sở phục vụ công tác lập và quản lý chi phí xây dựng Dự án thành phần 2.

Việc hoàn thiện các cơ sở về giải phóng mặt bằng, tái định cư, định mức và quản lý chi phí được kỳ vọng tạo điều kiện để dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và hiệu quả.

Quốc hội chốt dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, vốn 289.339 tỷ đồng

VOV.VN - Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng mức đầu tư 289.339 tỷ đồng, chiều dài tuyến chính khoảng 363 km, phấn đấu cơ bản hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.