Gap year và những ngã rẽ tuổi trẻ

Đằng sau quyết định tạm dừng việc học là những câu chuyện không giống nhau. Có bạn dừng lại vì mất phương hướng. Có bạn cần thêm thời gian để bắt đầu lại. Cũng có bạn đơn giản là quá mệt mỏi và muốn có một khoảng lặng để nhìn lại bản thân.

Nguyễn Văn Tùng, sinh viên năm ba Trường Đại học Mỏ-Địa chất Hà Nội, chọn gap year khi nhận ra mình ngày càng mất động lực học tập. Càng học, bạn càng cảm thấy mình không phù hợp với ngành và môi trường đang theo đuổi.

Trong khi đó, Đỗ Thị Huyền Mỹ, hiện đang là sinh viên Trường Đại học Hải Nam (Trung Quốc) lại bước vào gap year cùng với áp lực không nhỏ từ gia đình, nỗi lo chậm hơn bạn bè và những hoài nghi về lựa chọn của chính mình.

Còn Trịnh Phương Nam, sinh viên ngành Ngôn ngữ Hàn Quốc, Trường Đại học Thăng Long Hà Nội, từng quyết định bảo lưu kết quả học tập và dành một năm gap year để thi lại vào môi trường mà mình mong muốn. Tuy nhiên, sau khi không đạt được nguyện vọng như kỳ vọng, Nam lựa chọn quay lại và tiếp tục theo đuổi ngành học đang dang dở. Từ chính trải nghiệm ấy, Phương Nam cho rằng gap year không nên là một quyết định cảm tính, mà cần được cân nhắc kỹ lưỡng, dựa trên việc hiểu rõ cả mặt lợi, mặt hạn chế, đồng thời tham khảo lời khuyên từ người đi trước và tìm đến hỗ trợ tâm lý khi cần thiết.

Gap year chỉ trở thành bước đệm khi có mục tiêu và kế hoạch rõ ràng

Theo TS. Phạm Văn Tư, Phó Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gap year có thể mang đến mặt tích cực rất rõ, đó là tạo ra khoảng thời gian để người trẻ tạm dừng, trải nghiệm, nhìn lại bản thân và xác định xem mình thực sự phù hợp với lĩnh vực nào, muốn đi theo hướng nào trong cuộc đời. Nhưng để làm được điều đó, khoảng dừng ấy phải được sử dụng một cách chủ động và có kế hoạch.

Chuyên gia cho rằng, giá trị của gap year không nằm ở việc dừng lại, mà nằm ở cách mỗi người đi qua quãng dừng đó như thế nào. Nếu biết tận dụng thời gian này để trải nghiệm đa dạng, tìm lại chính mình và định vị lại lựa chọn nghề nghiệp, đó có thể là một cơ hội rất tốt để “lập trình lại” kế hoạch học tập và phát triển sự nghiệp.

Từ kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều bạn trẻ, TS. Phạm Văn Tư cho biết ông thường khuyên các bạn trước hết nên cho mình một khoảng nghỉ cần thiết trong ngắn hạn để tĩnh lại, nghỉ ngơi và nhìn lại bản thân. Sau đó, điều quan trọng là phải bắt đầu từ chính mình: xác định mục tiêu, trả lời câu hỏi mình là ai, mình muốn đi theo hướng nào, rồi từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể cho chặng tiếp theo.

Rủi ro lớn nhất là dừng lại theo cảm xúc và bị cuốn vào mục tiêu trước mắt

Bên cạnh mặt tích cực, TS. Phạm Văn Tư cũng lưu ý gap year luôn có hai mặt. Có những trường hợp việc tạm dừng giúp người trẻ nhìn lại mình rõ hơn, nhưng cũng có không ít trường hợp sau khi dừng lại thì dần mất luôn động lực học tập, thậm chí bỏ lỡ những cơ hội vốn có thể đến sớm hơn nếu tiếp tục đi liền mạch.

Theo ông, điều đáng lo là nhiều bạn chọn gap year khi đang mệt mỏi, chán nản hoặc mất phương hướng, tức là quyết định khá nhiều bằng cảm xúc. Nếu không có sự chuẩn bị trước, không có kế hoạch rõ ràng và không nhìn vấn đề từ nhiều góc độ, người trẻ rất dễ đánh đổi bằng thời gian và cơ hội của chính mình.

Một rủi ro khác là sau khi tạm dừng, một số bạn bị cuốn vào những mục tiêu trước mắt, chẳng hạn đi làm để kiếm tiền. Việc có thu nhập ngay có thể khiến các bạn dễ hài lòng với cái lợi ngắn hạn, trong khi bị chậm lại hoặc xa dần những mục tiêu dài hạn liên quan đến học tập và phát triển sự nghiệp. Khi gap year kéo dài, cảm giác quay lại học hay tiếp tục hành trình nghề nghiệp cũng có thể trở nên ngại ngần hơn.

Vì vậy, chuyên gia nhấn mạnh rằng không phải cứ chông chênh là nên gap year. Chỉ khi người trẻ thực sự rơi vào trạng thái mất động lực kéo dài, hoang mang về ngành học, không còn tìm thấy hướng đi và cần một khoảng nghỉ để nhìn lại bản thân, khi đó mới nên nghiêm túc cân nhắc. Nhưng ngay cả khi lựa chọn tạm dừng, quyết định ấy cũng cần được đưa ra trong sự tỉnh táo, chứ không chỉ dựa vào cảm xúc nhất thời.

Điều cuối cùng mà mỗi người trẻ vẫn phải trả lời, theo TS. Phạm Văn Tư, là câu hỏi: “Mình là ai?”. Quãng nghỉ (nếu có) cần được tận dụng để định vị lại bản thân. Và nếu không thể tự mình làm điều đó, các bạn hoàn toàn có thể tìm đến chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm để được hỗ trợ, từ đó xây dựng mục tiêu và kế hoạch tương lai phù hợp hơn.

Tuyển sinh đại học 2026: Ổn định quy chế, vì sao vẫn còn “điểm nghẽn”?

VOV.VN - Dù tuyển sinh đại học tiếp tục ổn định nhưng nhiều cơ sở đào tạo cho rằng cần hoàn thiện quy chế theo hướng rõ ràng, thống nhất hơn để đảm bảo quyền lợi thí sinh. Đặc biệt chiến lược tuyển sinh ổn định trong dài hạn để học sinh chủ động chuẩn bị và hạn chế rủi ro mất cơ hội.