Vì sao “trượt oan” vẫn xảy ra?

Tuyển sinh đại học những năm gần đây cho thấy xu hướng ổn định rõ rệt về quy chế, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học. Từ năm 2022 đến nay, mỗi năm có trên 1 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT; tỷ lệ trúng tuyển và nhập học liên tục tăng.

Năm 2025, tỷ lệ nhập học đạt trên 90% - mức cao nhất trong 4 năm gần đây.Một số lĩnh vực như sư phạm, công nghệ – kỹ thuật tiếp tục thu hút người học, với tỷ lệ nhập học trên 90%, phản ánh sự gắn kết ngày càng rõ giữa đào tạo và nhu cầu xã hội.

Phương thức tuyển sinh cũng dần ổn định. Hiện có khoảng 17 phương thức được sử dụng, trong đó 5 phương thức chính chiếm tỷ trọng lớn gồm: xét điểm thi tốt nghiệp THPT (trên 50%), xét học bạ (khoảng 29%), xét tuyển kết hợp (trên 15%), thi riêng (trên 5%) và tuyển thẳng (khoảng 0,3%). Xu hướng giảm nhẹ của xét học bạ cho thấy nỗ lực chuẩn hóa và tăng tính minh bạch trong tuyển sinh.

Tuy nhiên, Tại Hội nghị tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa tổ chức, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo thẳng thắng nhìn nhận: Trong bức tranh ổn định đó vẫn tồn tại một thực tế: không ít thí sinh mất cơ hội trúng tuyển không phải vì năng lực, mà do sai sót trong quá trình đăng ký.

Theo Bộ GD&ĐT, nhiều thí sinh khai báo thông tin chưa chính xác, không hoàn tất đầy đủ các bước hoặc bỏ sót những khâu quan trọng. Đáng chú ý là tình trạng đăng ký nguyện vọng nhưng không nộp lệ phí xét tuyển, khiến hệ thống không ghi nhận dữ liệu.

Ở phía các cơ sở đào tạo, vẫn còn tình trạng cập nhật dữ liệu chưa kịp thời, chưa tham gia đầy đủ hệ thống xét tuyển chung hoặc sai sót trong xử lý dữ liệu. Những lỗi này không lớn về mặt kỹ thuật nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh, dẫn đến tình trạng “trượt oan” dù đủ điều kiện trúng tuyển. Điều này đặt ra vấn đề: khi quy chế đã tương đối ổn định, rào cản lớn nhất không còn nằm ở quy định, mà nằm ở khâu thực hiện.

Để khắc phục, năm 2026, Bộ GD&ĐT tiếp tục giữ nguyên quy trình tuyển sinh, đồng thời tăng cường các giải pháp kỹ thuật và tổ chức thực hiện. Trong đó, việc nộp lệ phí xét tuyển được xác định là một “nút thắt kỹ thuật” cần đặc biệt lưu ý. Thời gian nộp lệ phí được quy định từ ngày 15/7 đến 17h ngày 21/7/2026. Bộ sẽ phân luồng thanh toán theo địa phương, đồng thời nâng cấp hạ tầng công nghệ để hạn chế tình trạng quá tải.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, giải pháp kỹ thuật chỉ là một phần, điều quan trọng hơn là thí sinh cần thực hiện đầy đủ, chính xác các bước trong quy trình đăng ký, tránh những sai sót không đáng có.

Trường đề xuất thống nhất quy định và ổn định chiến lược tuyển sinh

Nhiều ý kiến từ các cơ sở giáo dục đại học tập trung vào yêu cầu hoàn thiện quy chế tuyển sinh theo hướng rõ ràng, ổn định và thuận lợi hơn cho thí sinh.

Một trong những vấn đề được quan tâm là quy định về tổ hợp xét tuyển. Theo đó, yêu cầu môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm tỷ trọng nhất định trong tổ hợp cần được hướng dẫn cụ thể để tránh lúng túng khi triển khai. Nhiều trường cho rằng nếu không có quy định rõ ràng, mỗi cơ sở sẽ áp dụng theo cách riêng, dẫn đến thiếu thống nhất và gây khó khăn cho thí sinh.

Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ và tiêu chí phụ khi xét tuyển cũng được đề nghị làm rõ. Đây là những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh nhưng hiện vẫn có sự khác biệt trong cách áp dụng giữa các trường.

Về dữ liệu tuyển sinh, các cơ sở đào tạo kiến nghị Bộ GD&ĐT tiếp tục hoàn thiện hệ thống lọc ảo, nâng cao độ chính xác của dữ liệu và hỗ trợ tốt hơn cho công tác dự báo tuyển sinh. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các phương thức tuyển sinh đa dạng, nếu dữ liệu không đồng bộ sẽ dễ dẫn đến sai lệch trong xét tuyển. Đồng thời, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục để giảm thiểu các rào cản không cần thiết trong quá trình đăng ký.

Không chỉ dừng lại ở các giải pháp kỹ thuật, nhiều trường kiến nghị cần xây dựng một chiến lược tuyển sinh ổn định trong dài hạn. GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược (Đại học Huế) cho rằng, việc thay đổi quy chế tuyển sinh liên tục qua các năm có thể gây xáo trộn, ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng học tập và lựa chọn ngành nghề của học sinh. Theo ông, khi quy định không ổn định, học sinh sẽ khó xây dựng kế hoạch học tập dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh các em phải chuẩn bị từ sớm cho các phương thức xét tuyển khác nhau.

Ông Huy nhấn mạnh, cần có một khung chính sách ổn định, có tính dự báo cao để học sinh và nhà trường có thể chủ động chuẩn bị. Việc ổn định không chỉ giúp giảm áp lực cho thí sinh, mà còn góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh khi người học có thời gian định hướng rõ ràng hơn.

Trước đề xuất này, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân khẳng định tuyển sinh năm 2026 sẽ tiếp tục được tổ chức theo hướng giữ ổn định, đơn giản hóa quy trình và khắc phục những bất cập của các năm trước. Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu tuyển sinh với cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và hiệu quả. 

Đồng thời, tuyển sinh cần gắn với tăng cường tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Theo đó, các trường phải chủ động xây dựng đề án tuyển sinh phù hợp với năng lực đào tạo, xác định rõ tiêu chí tuyển chọn và chịu trách nhiệm về chất lượng đầu vào.

Theo Thứ trưởng Lê Quân, tuyển sinh không chỉ là bài toán về quy mô mà quan trọng hơn là khả năng phát hiện, thu hút và bồi dưỡng nhân tài. Bộ GD&ĐT đang xây dựng quỹ học bổng quốc gia nhằm hỗ trợ học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, qua đó tạo cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng.

Khẳng định vai trò của công tác tuyển sinh, đại diện Bộ GD&ĐT nhấn mạnh đây là lĩnh vực tác động trực tiếp đến quyền lợi và cơ hội học tập của thí sinh, do đó cần được tổ chức ổn định, minh bạch và có trách nhiệm. Việc giữ ổn định quy chế, tăng cường tự chủ, đẩy mạnh chuyển đổi số và hướng tới chất lượng nguồn tuyển sẽ là những trụ cột quan trọng trong thời gian tới.

Có thể nói, tuyển sinh không chỉ là bài toán “đủ chỉ tiêu”, mà cần hướng tới mục tiêu dài hạn là nâng cao chất lượng đầu vào, đảm bảo tính ổn định của hệ thống và tạo điều kiện để học sinh chủ động chuẩn bị, lựa chọn ngành học phù hợp ngay từ sớm.

Tuyển sinh đại học 2026: Ổn định, siết ngưỡng đầu vào

VOV.VN - Ngày 20/4, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị tuyển sinh đại học toàn quốc năm 2026. Tại hội nghị, bên cạnh việc tổng kết, đánh giá công tác tuyển sinh năm 2025, Bộ cũng công bố thông tin về công tác tuyển sinh đại học năm 2026.