Cấp bách kiểm soát ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố

Theo dự thảo đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội", trong những năm gần đây, chất lượng môi trường không khí trên địa bàn thành phố Hà Nội có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm đô thị nơi tập trung mật độ dân cư cao, lưu lượng giao thông lớn và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.

Ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất ở các khu vực đô thị. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ước tính rằng ô nhiễm không khí trong nhà và bên ngoài gây ra cái chết sớm của 7.000.000 người/năm trên phạm vi toàn cầu. Vì vậy, việc kiểm soát chất lượng không khí là rất cấp thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Vành đai 1 là khu vực lõi trung tâm, tập trung đông dân cư, cơ quan, trường học, bệnh viện và các hoạt động dịch vụ - thương mại, do đó việc triển khai vùng 3 phát thải thấp là cần thiết nhằm kiểm soát phát thải, cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Từ những lý do nêu trên, việc ban hành Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố thông qua “Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 thành phố Hà Nội” là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn quản lý môi trường đô thị, đáp ứng các quy định của pháp luật hiện hành và tạo cơ sở để tổ chức triển khai hiệu quả chính sách vùng phát thải thấp trên địa bàn Thành phố.

Lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp

Theo đề án, phạm vi địa lý để thực hiện gồm các phường trong khu vực vành đai 1 bao gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa; Tây Hồ; Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Trước mắt giai đoạn 1 từ ngày 1/7 đến ngày 31/12/2026, dự kiến triển khai thí điểm tại phường Hoàn Kiếm.

Vùng đệm (giữa đường viền đen và đường viền xanh – theo hình 1): Chu vi: 5,5km, Diện tích: 1,65km2, bao quanh: Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật trở vào trong khu vực phố cổ.

Tại khu vực này sẽ thực hiện cấm xe ô tô trên 16 chỗ theo khung giờ: Sáng từ 6h đến 9h, chiều từ 16h đến 19h30 hàng ngày.

Vùng lõi (khu vực đường viền xanh – theo hình 1 trở vào khu vực phố cổ) thuộc phường Hoàn Kiếm bao gồm 11 tuyến phố bao quanh: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Khu vực này có diện tích 0,5km2; chu vi: 3,5km; dân số khoảng 20.000 người.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải: cấm toàn bộ trong vùng này.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch không hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải: cấm lưu thông trong khung giờ: Từ 18h – 24h thứ 6, từ 6h -24h Thứ 7, Chủ Nhật. Trong giai đoạn 3 tháng, từ 1/7/2026 đến ngày 01/10/2026 người dân trong khu vực thí điểm sẽ đăng ký online với chính quyền địa phương về lộ trình chuyển đổi xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Đối với xe ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch: Xe ưu tiên và phương tiện giao thông có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật được lưu thông trong vùng phát thải thấp. Xe ô tô (trên và dưới 16 chỗ) sử dụng nhiên liệu hóa thạch: Khí thải phải đạt mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ (QCVN 85:2025/BNNMT).

Các loại xe ô tô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe từ 2 tấn đến dưới 3,5 tấn: Phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép hoạt động từ 21h00 đến 06h00 sáng hôm sau. Các loại xe ô tô tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn: cấm toàn bộ trong khu vực.

Giai đoạn 2: Từ 1/1/2027 - 31/12/2027: Mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Diện tích khu vực này là 3,6 km2; Chu vi: 8,3 km; Dân số khoảng 136.947 người.

Vùng lõi phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam bao gồm 14 tuyến phố bao quanh: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn. Việc đánh giá kết quả thực hiện triển khai thí điểm từ tháng 10-12/2027.

Giai đoạn 3: Từ ngày 1/1/2028 - 31/12/2029 sẽ triển khai mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ khu vực trong vành đai 1 với diện tích: 26,07 km2; Chu vi: 25 km; Dân số xấp xỉ 625.000 người.

Trong phạm vi vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến: Hoàng Cầu, Đê La Thành Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt. Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.

Mục tiêu đề án sẽ thực hiện bao gồm

Giai đoạn từ ngày 01/7/2026 đến ngày 31/12/2026: Tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân, tổ chức, doanh nghiệp nắm bắt lộ trình thực hiện; Rà soát, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, phương án tổ chức giao thông, phương án kiểm tra, giám sát, bảo đảm điều kiện cần thiết cho việc triển khai; Tổ chức triển khai thí điểm vùng phát thải thấp trong phạm vi Vành đai 1; thiết lập cơ chế quản lý, giám sát, nhận diện phương tiện và tổ chức thực hiện bước đầu tại khu vực thí điểm. Đánh giá bước đầu mức độ tuân thủ, tác động đối với chất lượng môi trường không khí, giao thông đô thị và đời sống dân sinh để làm cơ sở điều chỉnh, hoàn thiện giải pháp thực hiện trong các giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn từ ngày 01/01/2027 đến ngày 31/12/2027: Tăng cường kiểm soát các phương tiện có mức phát thải cao, từng bước hạn chế hoạt động của phương tiện không đáp ứng yêu cầu trong khu vực; Tiếp tục hoàn thiện hệ thống giám sát, nhận diện, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý; đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện, sử dụng phương tiện giao thông xanh, giao thông công cộng. Đánh giá đầy đủ hiệu quả thực hiện năm đầu tiên để kịp thời điều chỉnh cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện.

Giai đoạn từ ngày 01/01/2028 đến ngày 31/12/2029: Mở rộng và nâng cao hiệu quả thực hiện vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 theo hướng chặt chẽ, đồng bộ, ổn định; từng bước siết chặt tiêu chí kiểm soát phát thải đối với phương tiện lưu thông trong khu vực. Hoàn thiện đồng bộ các điều kiện bảo đảm thực hiện, gồm hạ tầng giao thông xanh, hệ thống giám sát thông minh, kết nối dữ liệu quản lý và các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi phù hợp. Phấn đấu tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng môi trường không khí, giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải từ hoạt động giao thông đường bộ trong khu vực Vành đai 1; đồng thời tổng kết thực tiễn, đề xuất cơ sở để nghiên cứu mở rộng thực hiện tại các khu vực khác của Thành phố.

Giai đoạn từ ngày 01/01/2030 trở đi: Duy trì, vận hành ổn định, hiệu quả vùng phát thải thấp trong Vành đai 1; tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý theo hướng hiện đại, thông minh, đồng bộ với hệ thống giao thông đô thị xanh của Thành phố. Từng bước nâng cao yêu cầu kiểm soát phát thải, mở rộng phạm vi và đối tượng quản lý phù hợp với điều kiện thực tiễn, hạ tầng kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi phương tiện xanh. Phấn đấu đưa vùng phát thải thấp trở thành công cụ quản lý thường xuyên, hiệu quả nhằm cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và góp phần phát triển đô thị bền vững.

Hà Nội chưa cấm toàn bộ xe xăng vào Vành đai 1 từ 1/7

VOV.VN - Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố sẽ không triển khai đồng loạt vùng phát thải thấp trên toàn tuyến Vành đai 1 mà dự kiến thí điểm theo từng khu vực.