Sáng đèn lớp học đêm giữa đại ngàn, người Mã Liềng quyết tìm con chữ

Bản Cà Xen là nơi định cư lâu đời của đồng bào Mã Liềng, thuộc dân tộc Chứt ở xã Tuyên Lâm, tỉnh Quảng Trị (huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ). Cuộc sống của đồng bào nơi đây còn vất vả, điều kiện để những người lớn tuổi đi học chữ còn khó khăn. Để nâng cao trình độ của đồng bào, duy trì và củng cố vững chắc chuẩn xóa mù chữ, UBND xã Tuyên Lâm đã tổ chức lớp học ban đêm năm 2026 với 25 học viên. Lớp học xóa mù chữ nhằm cụ thể hóa Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại địa phương.

Khi màn đêm buông xuống thung lũng bản Cà Xen, giữa không gian tĩnh mịch của đại ngàn, nhà văn hóa của bản lại rực sáng ánh đèn. Gác lại những nhọc nhằn sau một ngày mưu sinh trên nương rẫy, bà con Mã Liềng phấn khởi đến lớp tìm con chữ. Những bàn tay thô ráp ban ngày cầm cuốc rựa phát rẫy, ban đêm cầm bút nắn nót từng nét chữ trên trang vở trắng.

Lớp học đêm ở bản Cà Xen thật đặc biệt, có người đã ngoài 50 tuổi, có người địu con trên lưng để đến lớp. Các em ngủ ngoan trong vòng tay mẹ, giữa lớp học đêm, tiếng thầy giáo giảng bài đều đều như lời ru đưa trẻ thơ vào miền bình yên giữa đại ngàn.

Chị Hồ Thị Hoa, học viên lớp xóa mù chữ bản Cà Xen chia sẻ, nhờ sự tận tâm của người thầy cắm bản và tinh thần vượt khó, 25 học viên bản Cà Xen giờ đây không còn e ngại trước con chữ. Bà con dần viết được chữ, viết số, đọc thơ văn, làm toán.

Chị Hồ Thị Hoa rất vui khi có thể tự tay viết tên mình, xua tan đi mặc cảm mù chữ bấy lâu nay. Hy vọng con chữ sẽ dần thay đổi cuộc sống của dân bản: “Em theo lớp học này cũng lâu rồi, đến nay em đã biết đọc, biết viết. Em học để có thêm hiểu biết về xã hội. Bây giờ mỗi lần lên xã làm việc, em đã tự ghi được tên mình vào tờ giấy, không còn phải điểm chỉ như trước nữa”.

Lớp học xóa mù chữ của đồng bào Mã Liềng phần lớn là phụ nữ, có người tái mù chữ nhưng cũng có người chưa từng biết đến con chữ. Mở lớp đã khó, giữ chân học viên người lớn bám lớp giữa chốn rừng sâu lại càng là bài toán nan giải.

Ngày xưa, đói nghèo bủa vây, những đứa trẻ gác lại ước mơ học hành để theo cha mẹ lên nương rẫy kiếm hạt cơm. Bây giờ, họ đã đi qua hơn nửa đời người, việc tiếp cận con chữ cũng không hề dễ dàng.

Người bền bỉ, kiên trì đồng hành với người Mã Liềng trong lớp xóa mù chữ là thầy giáo Trần Văn Hương, trước đây là giáo viên Trường Tiểu học Thanh Lạng, nay là Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Hóa, xã Tuyên Lâm. Thầy Hương vừa nhận quyết định nghỉ hưu được một tháng. Khi địa phương cần, người thầy giàu tâm huyết lại không ngần ngại khoác ba lô lên bản, tình nguyện đứng lớp xóa mù chữ.

Sự nghiệp trồng người của thầy Hương gắn liền với vùng cao biên giới, nhiều năm cắm bản dạy chữ cho con em đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ sự am hiểu phong tục tập quán và nói thành thạo ngôn ngữ của người Mã Liềng giúp thầy gắn kết, thấu hiểu và đồng cảm với bà con. Trước khi dạy con chữ, thầy Hương tìm hiểu tâm tư, khát vọng của mỗi học viên đi tới lớp. Tất cả đều có điểm chung là vui sướng khi tự tay viết lên trang giấy họ tên của mình, biết đọc hiểu các thủ tục hành chính mà không cần nhờ người đọc hộ, ký được tên mình chứ không phải điểm chỉ như trước đây.

Thầy Trần Văn Hương mong muốn người Mã Liềng không chỉ biết đọc, biết viết mà còn am hiểu kiến thức xã hội, giúp người dân đỡ vất vả hơn: “Bước đầu thì bỡ ngỡ thật, bởi tôi cũng chưa từng tham gia dạy lớp này bao giờ. Khi được phân công tham gia, bước đầu cũng gặp những khó khăn nhất định. Nhưng sau đó, nhờ biết tiếng của đồng bào, mình được bà con cảm tình, có thể giải thích rõ cho bà con hiểu cái lợi của việc đi học, biết chữ để làm gì. Dần dần, bà con đã tham gia học tập tương đối chuyên cần, đều đặn”.

Công tác xóa mù chữ tại xã Tuyên Lâm được thực hiện theo phương châm: không dạy chữ đơn thuần, mà “học chữ để biết cách làm ăn, thoát nghèo”. Nội dung học tập được lồng ghép linh hoạt với các buổi hướng dẫn khuyến nông, khuyến lâm, kỹ thuật chăn nuôi. Thỉnh thoảng, các tổ chuyển đổi số cộng đồng cũng đến lớp để hướng dẫn đồng bào tiếp cận điện thoại thông minh, làm quen với thông tin số.

Song song với lớp học xóa mù chữ, xã cũng triển khai các tủ sách thôn bản và câu lạc bộ đọc sách. Sau khi kết thúc khóa học, bà con có thể đọc sách, tìm hiểu kiến thức để ngăn ngừa nguy cơ tái mù chữ.

Bà Hoàng Thị Mai, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tuyên Lâm cho biết, xóa mù chữ sẽ tạo cơ hội cho người dân nâng cao dân trí, đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội: “Đối với lớp học, các thầy cô giáo có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm tỷ lệ mù chữ. Nhờ đó, bà con tại bản Cà Xen đã nâng cao nhận thức, vừa biết đọc, biết viết, biết tính toán. Đồng thời thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ để yên tâm tập trung vào lao động sản xuất”.

Hành trình tìm con chữ của 25 học viên người Mã Liềng ở bản Cà Xen là minh chứng sống động cho khát vọng vươn lên giữa muôn vàn gian khó. Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, dưới chân dãy núi Giăng Màn, hình ảnh thầy và trò miệt mài trong từng trang sách vở thể hiện rõ ý chí của người dân trên hành trình tiếp cận tri thức. Lớp xóa mù chữ ở bản Cà Xen chính là tiền đề để xã Tuyên Lâm tiếp tục đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời, chung tay xây dựng một xã hội học tập thực chất, nhân văn, nơi mọi người dân đều có cơ hội đổi thay cuộc đời từ tri thức.

Sáng đèn lớp học đêm, người Rục đi học con chữ

VOV.VN - Khi màn đêm buông xuống cũng là lúc bản làng người Rục ở xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) vang tiếng í ới gọi nhau đến lớp. Bà con người Rục trên đầu đội đèn pin, tay cắp sách vở, rủ nhau nhanh chân tới lớp học xóa mù chữ.