Ứng dụng công nghệ mới, AI vào phát thanh: Không đánh mất bản sắc riêng mới là thành công
VOV.VN - Trong làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội đột phá cho lĩnh vực phát thanh. Tuy nhiên, làm thế nào để phát thanh hiện đại mà không đánh mất “chất giọng” riêng - yếu tố làm nên bản sắc và giá trị cốt lõi của từng chương trình, từng đài?
Đề cao sáng tạo, tâm huyết của nhà báo
Người làm báo phát thanh đang đứng trước yêu cầu cấp thiết là phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy làm nội dung, cách tiếp cận công chúng, chuyển từ làm radio phát trên những nền tảng truyền thống sang làm radio phát trên nền tảng số để tiếp cận được nhiều công chúng nhất có thể.
Đặc biệt quan tâm tới vấn đề này, nhà báo Lưu Thị Thanh Hà, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình (PT-TH) Hải Phòng cho rằng, chúng ta phải nghiên cứu xu thế của phát thanh hiện đại, đặc biệt là những tiến bộ của thế giới để chọn lọc những gì vận dụng được vào thực tiễn của mình. Nhưng ứng dụng công nghệ mới, AI như thế nào để không đánh mất bản sắc riêng, để thính giả khi nghe chương trình vẫn nhận ra đấy là tác phẩm của nhà báo nào. Giữ được bản sắc riêng trong cái chung của xu thế công nghệ thì đó mới là thành công.
“Nhiều năm nay, Báo và PT-TH Hải Phòng rất quan tâm đến thể loại phát thanh trực tiếp. Chúng tôi sẽ tiếp tục ứng dụng công nghệ trong sản xuất các tác phẩm ở thể loại này. Thế nhưng với những tác phẩm dự thi LHPT, chúng tôi không quá nặng về việc ứng dụng những công nghệ tiến bộ mới, mà đề cao trách nhiệm và tinh thần tự sáng tạo của phóng viên, biên tập viên”.
Nhà báo Lưu Thị Thanh Hà, Phó Giám đốc Báo và PT-TH Hải Phòng
“Năm tới, Báo và PT-TH Hải Phòng sẽ làm kênh podcast, đồng thời tăng cường đưa chương trình lên các nền tảng xã hội để lan tỏa hiệu ứng tác phẩm. Hiện nay, chúng tôi đang xây dựng đề án để ứng dụng công nghệ vào sản xuất các chương trình nói chung, trong đó có phát thanh, để nâng cao chất lượng sản phẩm”, nhà báo Lưu Thị Thanh Hà cho biết.
Liên hoan Phát thanh (LHPT) toàn quốc năm nay, Báo và PT-TH Hải Phòng tham gia tất cả thể loại ở mức tối đa theo quy định, trừ thể loại tiếng dân tộc với tổng số 6 tác phẩm. Nhà báo Lưu Thị Thanh Hà cho biết: Với thể loại podcast, Báo và PT-TH Hải Phòng dự thi 2 tác phẩm. Một podcast phản ánh những vấn đề dân sinh.
Podcast chuyên đề “Thầy già, con hát cũng già” đề cập đến vấn đề bức thiết của ngành văn hóa hiện nay: Chúng ta đang thực hiện Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, nhưng thực tiễn đang đặt ra rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết, một trong số đó là nhân lực của các ngành nghệ thuật truyền thống hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn, thiếu vắng sức trẻ và Hải Phòng cũng không phải là ngoại lệ.
Khi nguồn diễn viên kế cận khan hiếm, nhiều nơi buộc phải vận hành theo kiểu “có gì dùng nấy”, kéo theo những nghịch lý trên sân khấu: không ít nghệ sĩ gạo cội phải “cưa sừng làm nghé”, gượng gạo hóa thân vào những vai diễn trẻ, thậm chí là thiếu niên. Sự khiên cưỡng ấy không chỉ làm giảm sức thuyết phục của vở diễn mà còn khiến sức hấp dẫn của sân khấu truyền thống trong mắt khán giả dần phai nhạt. Không chỉ thiếu diễn viên trẻ, lực lượng nhạc công cho các đoàn nghệ thuật cũng đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Sân khấu - lẽ ra phải là không gian tươi mới, giàu năng lượng của tuổi trẻ - lại ngày càng “già hóa”, đặt ra thách thức lớn cho những người làm nghề.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Thùy - đạo diễn, Phó Trưởng phòng Văn nghệ - Thể thao, Báo và PT-TH Hải Phòng, đồng tác giả chia sẻ: Đề tài “Thầy già, con hát cũng già” là một câu chuyện không chỉ để nhìn, mà để nghe và cảm. Vì vậy, chúng tôi lựa chọn thể loại podcast - một hình thức tôn vinh âm thanh, để khách mời có cơ hội chia sẻ nhiều hơn những suy nghĩ, trăn trở về thực trạng, về kỳ vọng, nơi âm nhạc có thể chạm trực tiếp vào cảm xúc người nghe. Đặc biệt, podcast là nền tảng tiếp cận hiệu quả với khán giả trẻ - những người đang thiếu vắng trong chính câu chuyện mà chúng ta đang đặt ra. Đây không chỉ là cách kể mới, mà còn là cách để kéo người trẻ quay trở lại với nghệ thuật truyền thống.
“Ê-kíp sản xuất đã ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc tạo dựng hình ảnh minh họa cho tác phẩm trên các nền tảng số. Các sản phẩm hình ảnh được thiết kế đồng bộ với nội dung, góp phần nâng cao trải nghiệm người nghe, mở rộng khả năng tiếp cận đa nền tảng. Kết hợp phương thức sản xuất truyền thống với công nghệ số, phù hợp với xu thế phát thanh hiện đại”, nhà báo Nguyễn Ngọc Thùy cho hay.
Vị thế của phát thanh trong báo chí đa nền tảng
Để đổi mới, tạo dấu ấn cho các chương trình phát thanh, Ban biên tập Báo và PT-TH Thái Nguyên đang chú trọng đầu tư công nghệ mới trong quy trình sản xuất. Nhà báo Nông Thị Thu Thủy, Phòng Biên tập PT-TH, Báo và PT-TH Thái Nguyên cho biết, hiện nay, phòng thu phát thanh của Báo và PT-TH Thái Nguyên đã được đầu tư đường truyền internet tốc độ cao, điện thoại hotline, hệ thống sản xuất được tối giản thiết bị và tối ưu hóa hạ tầng số. Báo và PT-TH Thái Nguyên đã thực hiện các sản phẩm podcast từ năm 2023 đến nay; ứng dụng nền tảng số, thực hiện đồng thời livestreams 2 chương trình phát thanh trực tiếp/ngày.
Hiện nay, Báo và PT-TH Thái Nguyên đang có các format mới như talkshow tương tác, phát thanh đa nền tảng như: Diễn đàn hôm nay, Giờ cao điểm giao thông… Một số chương trình phát thanh đã được đổi mới theo hướng kể chuyện gần gũi hơn với khán giả, nhất là những chương trình được phát trên nền tảng số như: Điều bạn quan tâm, Hương trà xứ Thái…
Tại LHPT toàn quốc năm nay, Ban Biên tập Báo và PT-TH Thái Nguyên đã tuyển chọn được 9 đề tài, tác phẩm có chất lượng cao để tham dự, thuộc các thể loại: Phát thanh trực tiếp, Podcast chuyên đề, Podcast Thời sự, Phóng sự chuyên đề, Chương trình phát thanh chuyên đề, chương trình phát thanh tiếng Tày - Nùng, chương trình phát thanh tiếng Mông, chương trình phát thanh tiếng Dao.
“Một trong những yếu tố quyết định thành công của quá trình đổi mới phát thanh là sự nhìn nhận đúng vai trò, vị trí của loại hình phát thanh trong thời đại báo chí đa nền tảng, để từ đó có sự quan tâm, đầu tư về thiết bị kỹ thuật, kỹ năng làm báo phát thanh đáp ứng yêu cầu đổi mới”.
Nhà báo Nông Thị Thu Thủy, Phòng Biên tập PT-TH, Báo và PT-TH Thái Nguyên
Ở thể loại phát thanh trực tiếp với chương trình Diễn đàn hôm nay có chủ đề “Người hùng trong cơn lũ dữ”. Nhà báo Nông Thị Thu Thủy cho biết, chương trình kể câu chuyện về anh Trần Văn Cương - Đội trưởng Đội Cứu hộ Cứu nạn Hồ Ghềnh Chè (Thái Nguyên), một người trẻ đã dành nhiều năm gắn bó với công tác cứu hộ cứu nạn trong các tình huống thiên tai, bão lũ và tai nạn đuối nước. Thông qua các phóng sự hiện trường, các cuộc trò chuyện trực tiếp tại phòng thu và những cuộc gọi của người dân từng được cứu giúp, chương trình khắc họa chân dung một người hùng đời thường luôn sẵn sàng dấn thân vào những nơi nguy hiểm nhất để cứu người.
Nhà báo Nông Thị Thu Thủy chia sẻ, nhóm tác giả tập trung vào lợi thế của thể loại phát thanh trực tiếp, đó là ghi lại được những âm thanh chân thực nhất khi cơn bão càn quét, âm thanh của tình người trong bão lũ khi tính mạng con người được đặt lên trên hết. Đặc biệt, ê-kíp sản xuất đã cố gắng tìm lại các nhân vật, tìm hiểu thông tin, tình huống để khách mời và nhân vật được gặp lại, giao lưu, coi đây là điểm nhấn để chạm được đến cảm xúc của khán thính giả. Nhóm tác giả còn sử dụng nền tảng mạng xã hội như một cánh tay nối dài để tạo hiệu ứng tương tác với công chúng, đồng thời sử dụng điện thoại kết nối trực tiếp với nhân vật ở nhiều địa phương để mở rộng không gian tương tác.
““Người hùng trong cơn lũ dữ” tôn vinh những đóng góp thầm lặng của các đội nhóm cứu hộ tự nguyện và khơi dậy ý thức sẻ chia, trách nhiệm xã hội, lòng nhân ái trong mỗi người dân”, nhà báo Nông Thị Thu Thủy cho hay.