Chính phủ đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
VOV.VN - Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.
Sáng nay (23/9), tiếp tục Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự án sửa đổi, bổ sung các quy định về sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cụ thể, sửa đổi quy định tại điểm k khoản 1 Điều 2 về đối tượng người hoạt động không chuyên trách tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Bên cạnh đó, Dự thảo sửa đổi, bổ sung thẩm quyền quyết định số ngày nghỉ chế độ nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản đối với đơn vị sử dụng lao động không thành lập công đoàn cơ sở. Đây là các cơ quan hành chính nhà nước và lực lượng vũ trang.
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội nhằm bảo đảm tính thống nhất trong các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện. Đồng thời sửa đổi Điều 2 theo hướng loại trừ người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hàng tháng thì không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện.
Để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo theo hướng: Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.
Dự thảo sửa đổi quy định về khái niệm "Bảo hiểm hưu trí bổ sung" theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia nếu có nhu cầu trên nguyên tắc tự nguyện; việc ủy quyền cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội theo hướng bỏ thời gian có hiệu lực tối đa 12 tháng. Chỉ quy định về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản người thụ hưởng.
Song song đó, giao Chính phủ quy định chi tiết thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.
Dự thảo Luật cũng sửa đổi hoàn thiện liên quan đến khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Chính phủ đề xuất không thực hiện đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội tại các ngân hàng thương mại đang được kiểm soát đặc biệt.
Cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng các quy định mở rộng và đầu tư quỹ
Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm dân sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban cho rằng, quy định nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc" là rất rộng, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.
Đồng thời đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các luật liên quan.
“Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc việc mở rộng danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội nhưng đề nghị đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn, đồng thời quy định tiêu chí và xác định rõ đối tượng đầu tư; báo cáo cấp có thẩm quyền về chủ trương mở rộng này do đây là chính sách mới, phức tạp, nhạy cảm và có tác động lớn đến quyền lợi đông đảo người lao động”, theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng bảo hiểm hưu trí bổ sung; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan; cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về kết quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.
Bảo đảm an toàn, hiệu quả quỹ và đồng bộ hệ thống pháp luật
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; xác định cụ thể đối tượng, tiêu chí, cơ sở pháp lý, thực tiễn và khả năng tổ chức thực hiện; bảo đảm đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và pháp luật có liên quan.
Tuy nhiên, cần đánh giá tác động kỹ hơn, làm rõ phạm vi, khái niệm của hai đối tượng mở rộng, xác định ngưỡng cũng như cơ chế thu - chi, phương thức đóng - hưởng và lộ trình bảo đảm tính khả thi, tạo được sự đồng thuận.
Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bổ sung thông tin, đánh giá đầy đủ tác động, làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng quỹ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế bảo vệ người tham gia và phòng ngừa việc lợi dụng để huy động vốn. Trường hợp chưa đủ thông tin, chưa đánh giá đầy đủ tác động thì cân nhắc chưa sửa đổi nội dung này.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí giữ quy định hiện hành về thành phần Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, nhưng yêu cầu tiếp tục rà soát theo hướng giữ quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội, trừ chức năng thanh tra chuyên ngành; giữ trách nhiệm của Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong tham gia phối hợp quản lý nhà nước; đồng thời rà soát các quy định để xác định địa vị pháp lý của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng như là trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ trong luật này; phân định rõ với chức năng quản lý nhà nước với các bộ.
“Đặc biệt, tiếp tục rà soát điều kiện tổ chức thực hiện trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số cũng như vẫn duy trì phương thức tiếp nhận, giải quyết trực tiếp đơn giản, dễ tiếp cận đối với người chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh hoặc còn hạn chế về kỹ thuật; tăng cường quản lý, phòng ngừa chi sai, không đúng quy định”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh.