Chính quyền địa phương 2 cấp nhìn từ cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 tại Nghệ An
VOV.VN-Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 tại Nghệ An diễn ra trong thời gian chuẩn bị ngắn, chính quyền địa phương 2 cấp mới đi vào vận hành. Vượt qua những khó khăn ban đầu, cuộc bầu cử đã thành công tốt đẹp với tỷ lệ cử tri bỏ phiếu cao nhất trong các nhiệm kỳ gần đây.
Minh chứng sinh động của “thế trận lòng dân”
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, chu đáo, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 trên địa bàn tỉnh Nghệ An diễn ra thành công tốt đẹp, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,86%; có 2.911 khu vực bầu cử đạt 100% cử tri đi bầu; 83/130 xã, phường ghi nhận tỉ lệ cử tri tham gia tuyệt đối; Không có đơn vị nào phải tổ chức bầu cử lại hoặc bầu cử thêm do tỷ lệ đi bầu thấp hay bầu không đủ số lượng tối thiểu. Đây là kỳ bầu cử có tỉ lệ cử tri tham gia đi bầu cao nhất của Nghệ An trong các nhiệm kỳ gần đây, vượt mức 97,67% của nhiệm kỳ 2016–2021 và 98,93% của nhiệm kỳ 2021–2026.
Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBMTTQ tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, những con số trọn vẹn ấy không chỉ mang ý nghĩa về mặt thống kê, mà còn phản ánh sự lan tỏa sâu rộng của tinh thần dân chủ đến từng cơ sở, từng xóm bản, từng hộ gia đình. Đó là kết quả sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, đồng thời là biểu hiện sinh động của niềm tin mà nhân dân dành cho Đảng, Nhà nước.
“Với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,86% là con số ‘biết nói’, không chỉ phản ánh sự lan tỏa của tinh thần dân chủ mà còn gửi gắm những kỳ vọng, mong muốn và thông điệp của cử tri đến các đại biểu được lựa chọn. Đó là yêu cầu phải giữ đúng những cam kết đã hứa trước cử tri, nói đi đôi với làm, hành động quyết liệt vì lợi ích của đất nước, lợi ích của Nhân dân”, ông Nguyễn Đình Hùng nhấn mạnh thêm.
Không khí ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, ngày hội non sông. Từ các cụ già trên 100 tuổi, các vị lão thành cách mạng, chức sắc tôn giáo, lực lượng vũ trang đến đoàn viên thanh niên, cử tri lần đầu đi bầu đều phấn khởi, tin tưởng và tích cực thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân. Đây cũng là minh chứng cho “thế trận lòng dân” tiếp tục được tăng cường, củng cố, tạo nền tảng quan trọng đưa Nghệ An trở thành tỉnh khá, cực tăng trưởng tầm quốc gia, tự tin cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng.
Hiệu quả thực tiễn của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
Thực tiễn tổ chức bầu cử tại Nghệ An cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát huy hiệu quả rõ nét trong điều kiện của một địa phương có diện tích rộng, dân số đông, địa bàn đa dạng.
Tại xã Mỹ Lý, địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, địa hình chia cắt, giao thông cách trở, có những bản phải di chuyển bằng thuyền; nhiều nơi chưa có điện, chưa có sóng điện thoại, internet – công tác tuyên truyền, cập nhật thông tin gặp không ít trở ngại. Thời điểm bầu cử diễn ra sau Tết, nhiều người dân đi làm ăn xa cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai. Thế nhưng, với sự chỉ đạo tập trung, thống nhất từ cấp xã, quá trình triển khai, đồng bộ, rõ người, rõ việc, qua đó giảm khâu trung gian và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng.
Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ xã đến thôn, bản đã tạo nên “sợi dây xuyên suốt” trong tổ chức thực hiện. Vai trò của thôn, bản, đặc biệt là trưởng bản, già làng, người có uy tín được phát huy hiệu quả trong tuyên truyền, vận động và tổ chức bầu cử. Nhờ đó, toàn xã có 3.551 cử tri tham gia bầu cử, đạt tỷ lệ 100%, phiếu hợp lệ đạt 99,94%, bầu đủ số lượng đại biểu theo đúng cơ cấu, thành phần.
Kết quả này không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý thức chính trị của Nhân dân mà còn khẳng định tính hiệu quả, phù hợp của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thực tiễn, góp phần quan trọng vào thành công chung của cuộc bầu cử.
Ông Nguyễn Anh Đoài, Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Lý cho biết: “Thực tiễn tổ chức cuộc bầu cử lần này cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát huy hiệu quả rõ nét. Sự lãnh đạo của Đảng được triển khai trực tiếp, xuyên suốt đến cơ sở; chính quyền chủ động, linh hoạt trong điều hành; các tổ chức đoàn thể và lực lượng ở thôn, bản vào cuộc rất tích cực. Nhờ đó, dù điều kiện địa bàn còn nhiều khó khăn, chúng tôi vẫn bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn của cuộc bầu cử. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình trong thời gian tới”.
Phường Thành Vinh được thành lập trên cơ sở sáp nhập 6 phường là vùng lõi đô thị trung tâm thuộc Thành phố Vinh cũ, có mật độ dân số đông nhất trong các phường, xã của tỉnh Nghệ An với hơn 123.500 dân phân bố trên 92 khối dân cư, phường gặp không ít khó khăn như lượng dân cư tạm trú, vãng lai thường xuyên biến động, dữ liệu dân cư chưa đồng bộ, cùng với áp lực trong khâu khâu nối, liên kết giữa phường và các khối. Tuy nhiên, với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Đảng ủy và sự điều hành linh hoạt của Ủy ban bầu cử phường, toàn bộ hệ thống chính trị đã được vận hành đồng bộ, thông suốt theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”.
Công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng, hiện đại, kết hợp giữa trực quan và truyền thông số, tạo sức lan tỏa rộng khắp; công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện sâu sát với hơn 20 đợt kiểm tra trực tiếp tại cơ sở, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh.
Theo ông Nguyễn Trung Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Thành Vinh: “Trong điều kiện của một phường đô thị trung tâm với quy mô dân số lớn, biến động cử tri gần như thường xuyên, việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã giúp chúng tôi nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo một cách trực tiếp, toàn diện, xuyên suốt. Đảng ủy phường đã chủ động ban hành đầy đủ, kịp thời hệ thống văn bản lãnh đạo cuộc bầu cử, thành lập các ban, tổ bầu cử phù hợp thực tiễn; đồng thời phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng cá nhân, đơn vị.
Chúng tôi đặc biệt chú trọng công tác kiểm tra, giám sát, bám sát cơ sở để kịp thời tháo gỡ khó khăn, nhất là trong việc rà soát danh sách cử tri và bảo đảm cơ sở vật chất phục vụ bầu cử, làm tốt công tác tuyên truyền bầu cử. Nhờ đó, dù khối lượng công việc lớn, áp lực cao, nhưng toàn bộ quá trình tổ chức bầu cử vẫn diễn ra an toàn, đúng quy định, đạt kết quả rất tích cực”.
Kết quả bầu cử tại phường Thành Vinh diễn ra an toàn, dân chủ, đúng pháp luật, với 72.448/72.645 cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,73%; các đại biểu trúng cử đúng cơ cấu, có mức tín nhiệm cao. Kết quả này không chỉ phản ánh tinh thần trách nhiệm, ý thức chính trị của Nhân dân đô thị mà còn khẳng định tính hiệu quả, phù hợp của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị quan trọng.
Bộ máy tinh gọn, thích ứng trong bối cảnh mới
Cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBMTTQ tỉnh Nghệ An, thực tiễn tại Nghệ An cho thấy, mô hình này đã mang lại nhiều thuận lợi như: bộ máy tinh gọn hơn, giảm khâu trung gian thể hiện qua việc điều chỉnh thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và tổ chức phụ trách bầu cử. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, thẩm quyền đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ hướng về cơ sở. Công tác kiểm phiếu, tổng hợp, báo cáo kết quả được thực hiện nhanh chóng, kịp thời hơn so với các nhiệm kỳ trước.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng làm thay đổi sâu sắc vai trò của đại biểu dân cử. HĐND cấp tỉnh, cấp xã ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản trị địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đặc biệt, HĐND cấp xã không còn là cấp hành chính thụ động mà trở thành trung tâm giải quyết các vấn đề an sinh xã hội và hạ tầng tại chỗ, đòi hỏi đại biểu phải có năng lực thực tiễn, am hiểu công nghệ và quản trị.
Bên cạnh những thuận lợi, việc triển khai mô hình mới cũng đặt ra không ít khó khăn: ứng dụng công nghệ thông tin trong năm đầu còn lúng túng; trang thiết bị phục vụ vận hành hệ thống phần mềm quản lý bầu cử ở một số địa phương còn thiếu; khối lượng công việc dồn về cơ sở trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng.
Tuy nhiên, chính trong bối cảnh đó, cuộc bầu cử tại Nghệ An đã cho thấy rõ sự linh hoạt, chủ động và khả năng thích ứng của bộ máy. Từ tỉnh đến cơ sở đã hình thành một “sợi dây xuyên suốt”, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, điều hành hiệu quả và tổ chức thực hiện đồng bộ.
Có thể khẳng định, cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 gắn với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là minh chứng sinh động cho sự linh hoạt và thích ứng của pháp luật với thực tiễn. Thành công này không chỉ dừng lại ở một sự kiện chính trị quan trọng, mà còn mở ra nền tảng để Nghệ An tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị địa phương, xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.