Đề xuất bổ sung trách nhiệm của Chủ tịch tỉnh nếu xảy ra ô nhiễm môi trường

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Tại phiên họp, trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, dự thảo luật được bố cục gồm 3 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 78/171 điều, bổ sung mới 2 điều (Điều 72a và Điều 139a).

Về giấy phép môi trường, dự thảo luật cắt giảm mạnh đối tượng phải có giấy phép môi trường theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, chuyển từ “tiền kiểm” sang tăng cường “hậu kiểm”; đơn giản hóa nội dung, hồ sơ cấp phép, kéo dài thời hạn giấy phép môi trường đối với một số đối tượng và phân quyền cấp phép cho địa phương. Về đăng ký môi trường, chuyển mạnh các đối tượng từ phải thực hiện thẩm định đánh giá tác động môi trường, phải có giấy phép môi trường sang đăng ký môi trường, làm rõ trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở sau đăng ký và giao Chính phủ quy định thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận.

Về quản lý chất lượng môi trường, đối với bảo vệ môi trường mặt nước, làm rõ việc sử dụng kết quả đánh giá khả năng chịu tải để xem xét tiếp nhận dự án khi môi trường nước mặt không còn sức chịu tải, giao Chính phủ quy định việc cho phép xả nước thải trực tiếp khi môi trường còn khả năng chịu tải, theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tạo thuận lợi cho đầu tư và tăng trưởng kinh tế, phù hợp Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị.

Đối với bảo vệ môi trường không khí, bổ sung quy định về dự báo ô nhiễm, kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và trách nhiệm của địa phương trong điều tiết phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đối với bảo vệ môi trường đất, phân định rõ phạm vi điều tra, đánh giá chất lượng đất theo pháp luật về đất đai và bảo vệ môi trường. Bổ sung trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với ô nhiễm môi trường trên địa bàn; điều chỉnh thời điểm lập, trình, công bố báo cáo hiện trạng môi trường phù hợp với tiến độ cập nhật số liệu.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng bổ sung quy định về chuyển đổi số trong quản lý chất thải và thúc đẩy hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải. Cụ thể, dự thảo luật yêu cầu cập nhật dữ liệu về phát sinh, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý. Hoàn thiện cơ chế phân nhóm chất thải để thúc đẩy sử dụng chất thải, vật liệu sau xử lý, tái chế, tái sử dụng làm nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu thay thế; bổ sung ưu đãi sử dụng vật liệu tái chế và khuyến khích tuần hoàn, tái sử dụng khí thải, góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn. Bổ sung nguyên tắc phân loại, giao UBND cấp tỉnh quyết định việc phân loại phù hợp thực tế, sửa đổi việc lựa chọn nhà đầu tư, cơ sở thu gom, vận chuyển, xử lý theo pháp luật về đầu tư, PPP và đấu thầu.

Sửa đổi, bổ sung các quy định về trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải đối với sản phẩm, bao bì của nhà sản xuất, nhập khẩu theo hướng không yêu cầu trách nhiệm xử lý đối với sản phẩm, bao bì thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường, không quy định hình thức đóng góp tài chính vào Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam, giao Chính phủ quy định hình thức khác để bảo đảm trách nhiệm thu gom, tái chế thực chất của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về dịch vụ môi trường nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp môi trường; khuyến khích sản xuất trong nước hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp môi trường.

Đặc biệt, dự thảo cũng bổ sung, hoàn thiện quy định tại Điều 5; tăng cường ưu đãi, hỗ trợ, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, công nghệ chiến lược, công nghệ xanh, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về biến đổi khí hậu thống nhất, đồng bộ, tích hợp, liên thông, kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và Cổng Dịch vụ công quốc gia; bổ sung trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở trong tạo lập, cập nhật, lưu trữ và bảo đảm chất lượng dữ liệu; sử dụng dữ liệu môi trường phục vụ phân tích rủi ro, cảnh báo sớm và hậu kiểm; thực hiện thẩm định đánh giá tác động môi trường, điều chỉnh giấy phép môi trường trên môi trường điện tử và cập nhật dữ liệu vào nền tảng số quốc gia về bảo vệ môi trường.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết, dự thảo luật đã bãi bỏ 9 thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ, giảm 52,5% thời gian và 52,3% chi phí tuân thủ. Đối với thủ tục hành chính về thẩm định đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, các Nghị quyết tiếp tục cắt giảm đối tượng thực hiện và phân quyền cho địa phương. Dự thảo luật kế thừa các nội dung này, cắt giảm 5 thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung 3 thủ tục hành chính, 2 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền Chính phủ quy định chi tiết sẽ tiếp tục được cắt giảm tại Nghị định.

Đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương, tránh buông lỏng quản lý

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật Bảo vệ môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị thể chế hóa một số nhiệm vụ trọng tâm tại Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của BCHTƯ Đảng về “xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát” (sandbox) đối với công nghệ, dịch vụ, mô hình kinh doanh xanh, tuần hoàn mới; thể chế hóa trong luật này yêu cầu “Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường” để bảo đảm nguồn lực cho bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh tình hình mới.

Bên cạnh đó, cần định lượng hóa các tiêu chí nhạy cảm (thẩm định đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, chứng nhận Nhãn sinh thái) để triệt tiêu không gian tùy tiện áp dụng pháp luật. Thực hiện nghiêm Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật

Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bám sát các chủ trương của Đảng để quy định phù hợp về trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với quốc tế; quy định tỷ lệ kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, lượng tín chỉ carbon tối thiểu được giữ lại để thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Tiếp tục rà soát, đối sánh với các luật khác có liên quan.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đánh giá cao bước cải cách đột phá cắt giảm đối tượng phải thẩm định đánh giá tác động môi trường, phải có giấy phép môi trường và đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương, biện pháp quản lý thay thế để tránh buông lỏng quản lý; quy định rõ cơ chế cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra sự cố môi trường; đồng thời chuẩn bị hạ tầng cho quản trị dữ liệu số, tăng cường năng lực hậu kiểm.

Sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo – thể chế hóa Nghị quyết 20

VOV.VN - Việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo 2015 chính là bước thể chế hóa quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 20 về xây dựng quốc gia biển mạnh, từ đó khơi thông nguồn lực kinh tế từ biển.