Đưa nguồn lực kiều bào vào đúng dòng chảy phát triển

Trong hơn hai thập kỷ qua, kiều bào đã trở thành một nguồn lực quan trọng đối với đất nước. Kiều hối tăng từ 2,3 tỷ USD năm 2004 lên 17,7 tỷ USD năm 2025, cho thấy sức đóng góp đáng kể của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nguồn lực ấy qua tiền vốn, tiềm năng của hơn 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài vẫn chưa được khai thác đầy đủ.

Bởi nguồn lực kiều bào không chỉ nằm ở tài chính, mà còn ở đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia công nghệ, những người có kinh nghiệm quản lý cùng mạng lưới quan hệ với các tổ chức, doanh nghiệp, trường đại học và trung tâm nghiên cứu quốc tế. Đây là những nguồn lực không thể đơn giản “thu hút” về nước, mà cần được kết nối với nhu cầu phát triển trong nước bằng những cơ chế phù hợp.

Vì vậy, bài toán trong giai đoạn mới không chỉ là làm thế nào để kiều bào đóng góp nhiều hơn, mà là làm thế nào để những người có khả năng và mong muốn đóng góp tìm được đúng nơi, đúng nhu cầu và một cơ chế đủ thuận lợi để biến khả năng ấy thành giá trị cho đất nước. Đây cũng là điểm đáng chú ý trong tinh thần của Nghị quyết số 23-NQ/TW: từ vận động, thu hút sang đồng hành, kết nối và tạo điều kiện để kiều bào tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển đất nước.

Không chỉ “vận động”, mà phải biết “đồng hành”

Tại Hoa Kỳ, nơi có cộng đồng người Việt đông đảo cùng lực lượng trí thức, doanh nhân và chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại San Francisco (Mỹ) Hoàng Anh Tuấn cho rằng thay đổi quan trọng trước hết nằm ở tư duy.

“Chúng ta không chỉ nhìn nhận kiều bào là đối tượng để vận động, mà phải nhìn nhận cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận quan trọng của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là một nguồn lực lớn có thể đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước”, Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh.

“Đồng hành” ở đây không đơn giản là tăng thêm các hoạt động hỗ trợ cộng đồng. Sâu xa hơn, đó là thay đổi cách xác định nhu cầu và cách kết nối nguồn lực.

Một cách tiếp cận hiệu quả không nhất thiết phải đặt ra yêu cầu kiều bào trở về nước làm việc thường xuyên. Điều quan trọng hơn là tạo ra nhiều hình thức tham gia: từ xa, theo dự án, theo chuyên môn, thông qua doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học hoặc các chương trình hợp tác cụ thể.

Như vậy, thay vì đặt câu hỏi “làm thế nào đưa nguồn lực về nước”, có thể cần đặt câu hỏi rộng hơn: “làm thế nào để Việt Nam kết nối được với nguồn lực ấy, dù nguồn lực đang ở đâu?”

Theo Tổng Lãnh sự Hoàng Anh Tuấn, đây chính là điểm cần được cụ thể hóa: “Tôi cho rằng điều quan trọng nhất trong giai đoạn tới là phải biến tinh thần của Nghị quyết 23 thành những cơ chế, chính sách và hành động cụ thể. Khi bà con thấy được sự đồng hành thực chất, thấy những đóng góp của mình được trân trọng và có môi trường thuận lợi để phát huy, nguồn lực của cộng đồng sẽ được khơi thông mạnh mẽ hơn”.

Khi kiều bào là “chủ thể”

Hai chữ “chủ thể” được nêu trong Nghị quyết 23 có ý nghĩa đáng chú ý.

Nếu đặt trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài, sự chuyển đổi này đòi hỏi không chỉ kiều bào thay đổi cách tham gia mà cả các cơ quan trong nước cũng phải thay đổi cách làm việc với cộng đồng.

Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài không chỉ cần nắm tình hình cộng đồng mà còn phải hiểu được thế mạnh của từng nhóm, từng địa bàn; các bộ, ngành và địa phương trong nước phải xác định rõ nhu cầu; doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu phải có khả năng tiếp nhận; còn kiều bào phải có những kênh đủ rõ ràng để tham gia.

Theo Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) Đinh Hoàng Linh, một trong những hướng quan trọng là tăng cường kết nối doanh nhân trong nước với doanh nhân kiều bào, giữa doanh nghiệp và tổ chức trong nước với cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đồng thời củng cố niềm tin hai chiều giữa trong nước với cộng đồng.

“Qua đó, kiều bào có điều kiện phát huy năng lực, trí tuệ, kinh nghiệm và các nguồn lực của mình, đồng thời khẳng định rõ hơn vai trò, vị trí của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong giai đoạn phát triển mới của đất nước”, ông nói.

Sau hơn hai thập kỷ, nền tảng của công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã được củng cố. Dòng kiều hối lớn, hoạt động đầu tư, những mạng lưới trí thức, doanh nhân và cộng đồng ngày càng đa dạng cho thấy tiềm năng đóng góp của người Việt Nam ở nước ngoài là rất lớn.

Nghị quyết 23 đặt ra một hướng tiếp cận mới. Nhưng giá trị của bước chuyển ấy sẽ được quyết định ở khâu thực hiện: những cơ chế nào được hình thành, những kết nối nào được duy trì và quan trọng nhất, những nguồn lực nào thực sự được biến thành kết quả phát triển.

Đó chính là bước chuyển có ý nghĩa của công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong giai đoạn mới: không chỉ tìm cách đưa nguồn lực về với đất nước, mà xây dựng những cây cầu để nguồn lực của người Việt Nam trên toàn thế giới có thể cùng tham gia vào quá trình phát triển Việt Nam.

Nghị quyết 23 khơi thông nguồn lực lớn từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài

VOV.VN - Nghị quyết 23-NQ/TW mở ra cách tiếp cận mới trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài: từ “chăm lo, vận động” sang “đồng hành, kiến tạo”, từ kết nối riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới, hệ sinh thái để nguồn lực của hơn 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài được phát huy thực chất hơn cho phát triển đất nước.