Giáo dục lý luận chính trị: Nền tảng bồi đắp bản lĩnh thế hệ trẻ
VOV.VN - Giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò quan trọng trong bồi dưỡng bản lĩnh, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức công dân, góp phần hình thành thế hệ trẻ phát triển toàn diện, có trách nhiệm với đất nước và đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.
Chỉ thị số 10-CT/TW đáp ứng 5 yêu cầu của thực tiễn
Ngày 20/7/2026, Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới. Đây là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng.
Trình bày chuyên đề tại hội nghị toàn quốc bồi dưỡng, tập huấn lý luận chính trị năm 2026 cho đội ngũ giảng viên, giáo viên trong hệ thống giáo dục quốc dân khu vực phía Bắc, diễn ra tại Hà Nội từ ngày 24-27/8, TS. Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương lý giải lý do Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW để đáp ứng 5 yêu cầu của thực tiễn, đó là:
Yêu cầu thích ứng bối cảnh tình hình thế giới liên tục có những thay đổi, diễn biến sâu sắc, nhanh, phức tạp, khó dự báo cùng với thách thức đến từ sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo; sự gia tăng chống phá của các thế lực thù địch,… đòi hỏi phải bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, tăng cường hơn nữa công tác giáo dục lý luận chính trị trong xã hội, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.
Yêu cầu phải tăng cường công tác giáo dục lý luận chính trị, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân đối với học sinh, sinh viên, chủ nhân tương lai của đất nước trước những nguy cơ bất ổn, thách thức lớn đến từ mặt trái của nền kinh tế thị trường; vấn đề suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.
Yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, đòi hỏi phải thực hiện quyết liệt các quyết sách đột phá, trong đó nổi bật lên vai trò của công tác giáo dục nói chung và công tác giáo dục chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân cho học sinh, sinh viên nói riêng.
Yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, cải cách hành chính, nâng cao đạo đức, văn hóa, lý tưởng cách mạng đòi hỏi công tác giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân phải có sự đổi mới chương trình, cách thức dạy học; chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên, giáo viên lý luận chính trị có trình độ, yêu nghề, yêu lý tưởng, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các lĩnh vực trọng điểm, chiến lược, thúc đẩy phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Thực tiễn 10 năm thực hiện Kết luận số 94-KL/TW cho thấy cần có bước chuyển mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng “chuẩn hoá, hiện đại hoá, dân chủ hoá, xã hội hoá và hội nhập quốc tế”; đặc biệt thúc đẩy quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức lý luận sang mở rộng giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân, phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học, chuẩn hoá chất lượng và kiểm soát chặt chẽ đầu ra, gắn với mục tiêu cụ thể, có thể đo lường được. Yêu cầu này đã vượt ra khỏi khuôn khổ Kết luận số 94-KL/TW, đòi hỏi phải có một văn bản chỉ đạo mới của Trung ương với tầm mức, nội hàm và yêu cầu cao hơn.
Ngày 20/7/2026, thay mặt Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới.
"Chỉ thị ra đời có tính thời sự rất cao, kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tế đối với công tác giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân nói riêng, công tác đổi mới căn bản giáo dục - đào tạo nói chung; góp phần thiết thực vào công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, phát huy sức mạnh nội sinh của Đảng và hệ thống chính trị trong lãnh đạo, cầm quyền, vận hành, quản trị quốc gia, thực thi hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại,… đưa đất nước phát triển, đạt các mục tiêu kỳ vọng trong thời gian tới", TS. Đinh Thị Mai cho biết.
3 nhiệm vụ trọng tâm
Theo TS. Đinh Thị Mai có thể khái quát 3 điểm mới, cốt lõi của Chỉ thị số 10-CT/TW như sau: Đặt công tác giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân vào vị trí, nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên. Khẳng định vai trò đặc biệt của công tác giáo dục lý luận chính trị trong giáo dục, đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, gắn với công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Tập trung vào việc giải quyết các điểm nghẽn, từ vấn đề nguồn lực con người, từ nhận thức, thống nhất trong hành động cho đến đào tạo, bồi dưỡng, đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm, tầm mức nhiệm vụ trong tình hình mới; nguồn lực thể chế, cơ chế, chính sách, nguồn lực cơ sở vật chất, nền tảng hạ tầng kỹ thuật, tài chính và đầu tư, quản lý, sử dụng, giải ngân vốn đầu tư cho công tác giáo dục lý luận chính trị, nhất là cơ chế phân bổ nguồn lực đối với các cơ sở giáo dục thực hiện tự chủ tài chính; phương thức hoạt động mang tính đột phá của công tác giáo dục lý luận theo yêu cầu mới.
Mở rộng phạm vi nội dung chương trình giáo dục, từ trọng tâm là 5 môn lý luận chính trị (Triết học Mác-Lênin; Kinh tế chính trị Mác-Lênin; Chủ nghĩa xã hội khoa học; Lịch sử Đảng; Tư tưởng Hồ Chí Minh), sang bổ sung các nội hàm về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân, gắn với việc đổi mới đồng bộ nội dung, chương trình, giáo trình, tài liệu, học liệu và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, giáo viên.
Để tổ chức thực hiện tốt Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư, TS. Đinh Thị Mai cho rằng việc đàu tiên các cấp ủy, tổ chức Đảng, nhất là cấp ủy, tổ chức Đảng các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục, đào tạo, cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên nhận thức đầy đủ và sâu sắc mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của Chỉ thị số 10-CT/TW, nắm vững những quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, trên cơ sở đó có sự thống nhất cao về ý chí và hành động, quyết tâm trong toàn Đảng và hệ thống chính trị trong tổ chức thực hiện Chỉ thị.
Bên cạnh đó triển khai thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW gắn với thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, quy định khác của Trung ương trong công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ như: Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Kết luận số 231-KL/TW ngày 08/01/2026 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 9/10/2014 của Bộ Chính trị khóa XI về “Công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030”; Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh…
Ngoài ra cần đề cao vai trò, trách nhiệm tiền phong, gương mẫu, nêu gương của cán bộ, đảng viên, giảng viên, giáo viên, nhất là người đứng đầu cấp uỷ, chính quyền, cơ quan, đơn vị, địa phương, cấp ủy các cơ sở giáo dục, đào tạo trong thực hiện Chỉ thị theo phương châm: Nói đi đôi với làm; quyết liệt trong tư duy và hành động; biến tư duy, ý chí thành các sản phẩm cụ thể. Gắn trách nhiệm thực thi với trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, giám sát, đảm bảo mọi nhiệm vụ đề ra phải được thực hiện dứt điểm, lấy chất lượng công việc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo đánh giá hiệu quả.