Kiểm soát quyền lực với chính quyền địa phương 2 cấp: Đâu là cốt lõi?
VOV.VN - Nhận thức rằng, nếu quyền lực hành chính không được kiểm soát tốt, nguy cơ lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc kém hiệu quả trong thực thi công vụ sẽ trở thành điểm nghẽn của sự phát triển, HĐND TP Cần Thơ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát quyền lực đối với bộ máy chính quyền địa phương.
Trong giai đoạn chiến lược hướng tới năm 2030, khi Cần Thơ đang tăng tốc phát triển để khẳng định vị thế trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, áp lực lên bộ máy hành chính hai cấp là rất lớn.
Trước thách thức này, tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ của nhiệm kỳ 2026 - 2031, ông Đồng Văn Thanh, Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố Cần Thơ cho biết , HĐND TP Cần Thơ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát quyền lực đối với bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, tập trung vào 4 hoạt động cốt lõi.
Thứ nhất, kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua hoạt động ban hành nghị quyết. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, HĐND thành phố đã tổ chức 11 kỳ họp, ban hành hơn 150 nghị quyết, trong đó có nhiều nghị quyết quan trọng về thể chế, phân cấp phân quyền, phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách và công tác tổ chức, bộ máy, cán bộ.
“Hoạt động ban hành nghị quyết nói chung, công tác thẩm tra và đôn đốc nói riêng, được xem là những công cụ hữu hiệu của Hội đồng nhân dân thành phố trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với chính quyền địa phương 2 cấp”, ông Đồng Văn Thanh khẳng định.
Thứ hai, kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua hoạt động giám sát. Trong giám sát, ngoài các hình thức phổ biến, địa phương quan tâm thực hiện một số hình thức có tính đặc thù, như tổ chức Chương trình “Lắng nghe và Trao đổi”, được truyền hình trực tiếp. Đây là diễn đàn để chính quyền lắng nghe, trao đổi những vấn đề mà cử tri, nhân dân và doanh nghiệp quan tâm…
Sau chương trình, một số nghị quyết, chính sách mới đã được nghiên cứu, xem xét, ban hành, hiện thực hoá nguyện vọng chính đáng của cử tri, nhân dân, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Đối với hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, HĐND Thành phố Cần Thơ trong thời gian qua thực hiện ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất, bảo đảm tính dân chủ, sôi nổi, có trọng tâm, trọng điểm. “Về phiên giải trình của Thường trực HĐND, vấn đề quan trọng nhất là sau khi kết thúc phiên giải trình thì phải có được các giải pháp, lộ trình giải quyết vấn đề và trách nhiệm thực hiện các giải pháp đó”, ông Đồng Văn Thanh nhấn mạnh.
Thứ ba, kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua phân cấp phân quyền. Theo ông Thanh, bên cạnh công tác giám sát việc triển khai quy định pháp luật của Nhà nước, HĐND Thành phố Cần Thơ thường xuyên quan tâm việc rà soát, xử lý các văn bản ban hành trước sáp nhập, đặc biệt là ban hành các nghị quyết về phân cấp, phân quyền cho UBND TP và UBND cấp xã.
Thứ tư, kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri; tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tiếp xúc cử tri theo hướng thực chất, gần dân, sát dân.
Đi sâu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và thực thi công vụ
Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ Đồng Văn Thanh nêu rõ, trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND nói chung sẽ có nhiều ý nghĩa trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền dịa phương hai cấp.
Chính vì vậy, HĐND thành phố sẽ trình Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị về lãnh đạo, chỉ đạo tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, trong đó quan tâm hơn nữa các hình thức hoạt động có nhiều ý nghĩa trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền địa phương hai cấp.
Cùng với đó tiếp tục quan tâm công tác rà soát, xử lý, hoàn thiện thể chế của địa phương; nghiên cứu, xây dựng các cơ chế phân cấp, phân quyền phù hợp, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Ngoài ra, phát huy vai trò, trách nhiệm của đại biểu và Tổ đại biểu HĐND; chú trọng nâng cao chất lượng của đại biểu; tiếp tục đổi mới, điều hòa hợp lý các hình thức giám sát tại kỳ họp, chuyển đổi số toàn diện hoạt động giám sát.
“Chúng tôi sẽ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giám sát liên thông giữa HĐND hai cấp và kết nối với hệ thống quản lý của chính quyền nhằm đảm bảo tính toàn diện, sâu sát và khả thi, nhất là đối với các vấn đề khó khăn, vướng mắc trong chỉ đạo, điều hành của UBND TP và hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp”, ông Thanh cho hay.
Chủ tịch HĐND Thành phố Cần Thơ nhấn mạnh việc đi sâu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và thực thi công vụ. HĐND thành phố sẽ tăng cường cơ chế lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu một cách thực chất, định kỳ. Đây là công cụ kiểm soát quyền lực tối cao, buộc người đứng đầu bộ máy nhà nước hành chính hai cấp phải liên tục tự soi, tự sửa và nâng cao trách nhiệm.