KPI đánh giá rõ kết quả sẽ cho thấy cán bộ nào yếu kém hay đùn đẩy

Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới hướng tới mục tiêu khắc phục triệt để tình trạng e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; tạo chuyển biến rõ nét về kỷ luật, kỷ cương, chất lượng và hiệu quả thực thi nhiệm vụ; góp phần xây dựng nền công vụ năng động, liêm chính, chuyên nghiệp, sáng tạo, lấy sản phẩm, kết quả thực thi và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo chủ yếu.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh cho rằng, để khắc phục triệt để tình trạng cán bộ đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, cốt lõi vẫn là vấn đề thể chế phải rõ ràng, minh bạch và đẩy mạnh phân quyền gắn với các điều kiện thực thi.

PV: Thưa ông, Nghị quyết số 24-NQ/TW chỉ rõ vẫn còn tình trạng cán bộ khi làm việc e ngại rủi ro, sợ sai và đùn đẩy trách nhiệm. Ông đánh giá như thế nào về những tác động tiêu cực của tình trạng này đối với sự phát triển kinh tế - xã hội hiện nay?

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh: Hiện tượng đó hiện nay là có thật. Có nhiều lý do, nhưng rõ ràng nếu cán bộ cứ e dè, không dám chịu trách nhiệm, không dám làm, đùn đẩy hoặc để lại không thực hiện thì sẽ làm ách tắc tất cả các hoạt động của Nhà nước. Đặc biệt là những vấn đề liên quan đến đầu tư, hoặc các giao dịch của nhân dân và doanh nghiệp. Như vậy, tình trạng này sẽ là một lực cản, một hạn chế rất lớn đối với sự phát triển của đất nước.

Về nguyên nhân chủ quan, bản thân một bộ phận cán bộ công chức chưa dám chịu trách nhiệm, không dám làm. Thậm chí có thể do năng lực còn hạn chế, nên khi đứng trước những vấn đề khó khăn, vướng mắc, không tự tháo gỡ được thì nảy sinh tâm lý ỷ lại.

Bên cạnh đó, có nguyên nhân khách quan là do hệ thống thể chế. Các văn bản quy phạm pháp luật nhiều khi chưa thống nhất, còn có cách hiểu khác nhau hoặc chưa rõ ràng. Do đó, trong quá trình làm việc, nhiều cán bộ không dám quyết ngay mà  phải xin ý kiến cấp trên.

Thời gian qua, Bộ Chính trị đã có những kết luận khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới vì lợi ích chung, Nghị quyết số 24-NQ/TW tiếp tục nhấn mạnh vấn đề này.

Cốt lõi vẫn là vấn đề thể chế. Thể chế phải rõ ràng, minh bạch, thông suốt, đảm bảo không có sự mâu thuẫn giữa văn bản quy phạm pháp luật này với văn bản quy phạm pháp luật khác.

Bên cạnh đó, việc phân cấp, phân quyền phải thật sự rõ ràng, đặc biệt là phân quyền. Nếu không, cán bộ sẽ cứ đi "xin ý kiến". Nhưng một khi đã phân quyền rành mạch trách nhiệm, ở cấp nào được quyền quyết điều gì và phải chịu trách nhiệm về quyết định đó thì không cần phải xin ý kiến nữa. Tất nhiên, cũng có trường hợp quy định đã rõ ràng rồi, nhưng cán bộ công chức vẫn chưa dám làm do năng lực yếu, sợ trách nhiệm, hoặc mang thói quen cũ "cái gì cũng phải xin ý kiến".

PV: Một trong những điểm mới của Nghị quyết số 24-NQ/TW là xem xét miễn trừ và giảm nhẹ trách nhiệm đối với những rủi ro khách quan hay sai sót trong quá trình đổi mới, thử nghiệm. Ông có thể phân tích rõ hơn ý nghĩa của chủ trương này và làm thế nào để cụ thể hóa vào các văn bản pháp luật, tránh tình trạng hình thức, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh: Nghị quyết 24-NQ/TW đã nói rất rõ đối với những trường hợp cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm trên cơ sở thực hiện các chương trình, đề án đổi mới nhưng gặp rủi ro khách quan dẫn đến không thành công, thì không bị xem xét xử lý kỷ luật hoặc được miễn trừ trách nhiệm.

Tuy nhiên, điều kiện cốt lõi là phải "vì lợi ích chung". Nếu anh lợi dụng việc đổi mới, dám làm để cài cắm lợi ích cá nhân thì tuyệt đối không được.

Trong quá trình đổi mới, nhiều vấn đề cần phải thử nghiệm và thử nghiệm thì chưa chắc đã thành công. Nếu anh làm vì cái chung, đã tuân thủ đầy đủ quy trình, cân nhắc kỹ lưỡng nhưng do yếu tố khách quan mà thất bại, thì Đảng và Nhà nước sẽ bảo vệ. Ngược lại, nếu vì lợi ích riêng mà gây ra hậu quả tai hại, thì phải bị xem xét, xử lý nghiêm theo quy định.

PV: Nghị quyết cũng nhấn mạnh đến cơ chế giao quyền giám sát thực thi, quản trị rủi ro và đánh giá bằng kết quả. Làm thế nào để vận hành hiệu quả cơ chế này nhằm trao quyền thực sự cho cán bộ, nhưng vẫn kiểm soát tốt quyền lực để không bị trục lợi, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh: Khi thực hiện cơ chế này, trách nhiệm của lãnh đạo các đơn vị, đặc biệt là người đứng đầu rất quan trọng. Người đứng đầu phải luôn theo dõi, xem xét, đánh giá, luôn ủng hộ, động viên cán bộ. Nếu trong quá trình làm việc phát sinh rủi ro, người đứng đầu phải xem xét, đánh giá một cách khách quan.

Cơ chế này đòi hỏi sự kết hợp của hai yếu tố, trước hết là tính tự giác của người cán bộ, công chức khi thực thi nhiệm vụ, đồng thời là trách nhiệm giám sát, đánh giá của cơ quan, tổ chức – mà trực tiếp và cao nhất chính là người đứng đầu cơ quan đó.

Không đáp ứng được thì cho thôi việc hoặc chuyển công tác

PV: Với những trường hợp đã có cơ chế mở để khuyến khích nhưng cán bộ vẫn giữ tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm không dám làm, theo ông chúng ta cần có giải pháp gì để xử lý triệt để?

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh: Hiện nay chúng ta đã có cách đánh giá cán bộ công chức qua bộ chỉ số KPI, đánh giá định lượng về hiệu quả và kết quả công việc. Nếu anh không dám làm, đùn đẩy trách nhiệm, kết quả công việc sẽ phản ánh rất rõ. Nếu cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ kéo dài thì cứ chiếu theo Luật Cán bộ, công chức để xử lý; có thể cho thôi việc hoặc chuyển công tác khác vì không đáp ứng được vị trí việc làm.

Cơ chế đã có, Luật Cán bộ, công chức sửa đổi cũng đã quy định rất rõ ràng. Vấn đề nằm ở người đứng đầu – người trực tiếp giao việc, theo dõi, quản lý phải có trách nhiệm đánh giá đúng thực chất. Cứ làm đúng luật, ai đùn đẩy, né tránh thì kiên quyết luân chuyển hoặc buộc thôi việc.

PV: Để xây dựng một nền công vụ năng động, liêm chính, chuyên nghiệp, đâu là những hành động cần ưu tiên trong thời gian tới, đặc biệt với chính quyền địa phương 2 cấp, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Dĩnh: Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức hệ thống chính trị hiện nay là một vấn đề rất lớn. Thống kê sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số nơi tỷ lệ cán bộ cấp xã đáp ứng được yêu cầu mới đạt khoảng 30%.

Mọi công việc từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã đều do cán bộ công chức trực tiếp tham mưu và thừa hành, với tinh thần chuyển từ nhà nước quản lý sang nhà nước kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân. 

Nếu cán bộ thiếu đạo đức công vụ, năng lực không đáp ứng được vị trí việc làm thì bộ máy không thể vận hành trơn tru. Đặc biệt là cán bộ cơ sở – những người trực tiếp làm việc, cọ xát với dân, gần dân nhất, được giao thẩm quyền lớn. Để khắc phục, tôi cho rằng cần tập trung vào 3 nhóm giải pháp:

Thứ nhất, cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng theo nhu cầu công việc và vị trí việc làm. Ở cấp cơ sở, không nên nặng về lý thuyết mà cần "cầm tay chỉ việc", bám sát thực tế và các tình huống cụ thể để nâng cao kỹ năng xử lý.

Thứ hai, cần rà soát, điều chuyển và sắp xếp lại đội ngũ cán bộ cho đúng chuyên môn. Ví dụ, một người học quản lý văn hóa xã hội mà lại phụ trách lĩnh vực đất đai hay quản lý đô thị ở cấp xã, phường thì rất khó làm việc. Hiện các địa phương đang làm khá tốt khâu này, như việc linh hoạt tuyển dụng, điều chuyển cán bộ có chuyên môn phù hợp từ khối Mặt trận sang khối Ủy ban.

Thứ ba, phải cải cách chính sách tiền lương. Một cản trở rất lớn ở cơ sở hiện nay là thu nhập của cán bộ, công chức còn thấp so với mặt bằng chung. Nhiệm vụ nặng nề, thẩm quyền và trách nhiệm rất lớn nhưng lương không tương xứng thì khó lòng khuyến khích, động viên họ tận tâm cống hiến hết sức mình.

Nghị quyết số 24-NQ/TW - Điểm tựa cho tinh thần dám nghĩ, dám làm

VOV.VN - Nghị quyết 24 không chỉ lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo, mà quan trọng hơn là thiết lập hành lang pháp lý đủ vững chắc để bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Ban Bí thư ban hành cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm

VOV.VN - Ban Bí thư ban hành Quy định số 220-QĐ/TW ngày 30/9/2026 về cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, khuyến khích, ghi nhận và bảo vệ những cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo mang lại giá trị thiết thực.