Ngày 25/9/2000, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký quyết định công nhận ngày 16/10/1945 là ngày truyền thống của Lực lượng vũ trang Quân khu 5. Với những kết quả đạt được trên các mặt công tác, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 25/4/2026, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 sẽ tổ chức lễ đón nhận danh hiệu cao quý này.

Ngày 11/3/1945, khởi nghĩa Ba Tơ thành công. Ngày 12/3/1945, Đội Du kích Ba Tơ được thành lập với lời thề sắt son: "Hy sinh vì Tổ quốc".  

"Ngọn lửa Ba Tơ" đã lan nhanh khắp miền Trung. Đội Du kích Vũ Hùng (ở Quảng Nam); Đội Tự vệ hỏa xa Diêu Trì (ở Bình Định); Đội Tự vệ Tuy Hòa (ở Phú Yên); Đội Tự vệ công nhân Hòn Khói (ở Khánh Hòa) và Đội Tự vệ chiến đấu của công nhân đồn điền Ca-da ở Đắk Lắk… lần lượt ra đời. Chính từ những tổ chức tiền thân ấy, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã hình thành, mang trong mình truyền thống anh hùng, bất khuất, vững bước đi lên.

Đầu năm 1960, Ban Quân sự Liên khu 5 được thành lập, trực thuộc sự chỉ đạo của Liên Khu ủy Khu 5, do đồng chí Võ Chí Công, Bí thư Liên Khu ủy Khu 5 trực tiếp làm Trưởng ban. Từ đây, phong trào cách mạng ở chiến trường Khu 5 phát triển mạnh mẽ.

Với khí thế cách mạng tiến công, sự mưu trí, kiên cường, dũng cảm, quân và dân khu 5 đã làm nên Chiến thắng Vạn Tường (ngày 18/8/1965), Plâyme (ngày 26/11/1965), Đồng Dương (ngày 09/12/1965), Chiến thắng Đồi Tranh - Quang Thạnh (ngày 15/02/1967). Đây là những chiến thắng có ý nghĩa lịch sử, trở thành biểu tượng của ý chí sắt đá, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu kiên cường của người chiến sĩ cách mạng.

Trong giai đoạn này, Quân khu 5 cử nhiều đoàn cán bộ xuống các địa phương tham gia chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức xây dựng "Vành đai diệt Mỹ" ở Đà Nẵng - Hòa Vang, Núi Thành, An Khê… Các "Vành đai diệt Mỹ" là hiện tượng lịch sử độc đáo, một hình thức đánh giặc sáng tạo phù hợp với nghệ thuật của chiến tranh nhân dân phát triển cao trên chiến trường Khu 5. 

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Nguyễn Trung Thu Nguyên Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân khu 5 nhớ lại: "Cán bộ chiến sĩ và nhân dân Quân khu 5 có một ý chính và tinh thần không sợ Mỹ, quyết đánh Mỹ và thắng Mỹ. Khu ủy Khu 5 và Bộ Tư lệnh Quân khu 5 chủ trương tổ chức "Vành đai diệt Mỹ". Đây là một chủ trương rất là sáng tạo, rất là phù hợp với tình hình. Ở đâu có quân Mỹ là có "Vành đai diệt Mỹ". Chúng ta tổ chức lực lượng tổng hợp bao vây, đánh thẳng vào căn cứ địch như là biệt động, đặc công, tập kích bằng hỏa lực".

Sau ngày đất nước thống nhất, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, tháo gỡ bom mìn, khai hoang phục hóa, từng bước ổn định đời sống người dân.

Trong suốt 10 năm (từ 1979-1989), Lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã cùng nước bạn mở nhiều chiến dịch truy quét tàn quân Pol Pot. Không chỉ góp phần giải phóng nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 còn giúp bạn khôi phục và tái thiết đất nước Campuchia, để lại trong lòng dân đất nước Chùa Tháp tình cảm yêu thương và nghĩa tình sâu nặng.

Từ năm 1981-1989, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 nỗ lực giúp bạn Lào trong tăng cường phòng thủ, quản lý địa bàn, xây dựng lực lượng và rà phá bom mìn, vật liệu nổ sau chiến tranh.

Trong thế trận mới, thực hiện chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 tiếp tục đạt nhiều thành tựu trong xây dựng lực lượng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, kế thừa, phát huy truyền thống và bản chất tốt đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ", góp phần cùng quân và dân cả nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Để nâng cao chất lượng công tác huấn luyện, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đã phối hợp với chính quyền các địa phương tổ chức thành công các cuộc diễn tập khu vực phòng thủ kết hợp diễn tập phòng thủ dân sự. Trung tướng Lê Ngọc Hải, Tư lệnh Quân khu 5 khẳng định, đây là những cuộc tổng tập dượt, biểu thị sức mạnh quốc phòng - an ninh của từng địa phương, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

"Phát huy truyền thống 80 năm qua, Lực lượng vũ trang Quân khu 5 không ngừng lớn mạnh về mọi mặt, đã chủ động quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, của Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, chủ động nắm chắc tình hình, phối hợp với Cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ quân sự quốc phòng trên địa bàn quân khu. Thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và thế trận biên phòng toàn dân ngày càng được củng cố vững chắc. Chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu, xây dựng nền nếp chính quy, chấp hành kỷ luật có nhiều chuyển biến", Trung tướng Lê Ngọc Hải cho biết thêm. 

Ở đâu dân khó, ở đó có Bộ đội. Cán bộ, chiến sĩ Quân khu 5 luôn là lực lượng đầu tiên có mặt tại các "điểm nóng" thiên tai, khu vực nguy hiểm. Dù là sạt lở đất tại các vùng núi cao thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Ngãi hay lũ lụt bủa vây các tỉnh duyên hải miền Trung như Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, họ đều kịp thời có mặt và xuyên đêm cứu hộ, cứu nạn.

Trong tâm bão, rốn lũ, cán bộ, chiến sĩ Lực lượng vũ trang Quân khu 5 không quản ngại hiểm nguy; xuyên mưa, vượt gió, xông pha nơi khó khăn, gian khổ; cứu hộ, cứu nạn, giúp nhân dân ứng phó, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Cán bộ và nhân dân các tỉnh duyên hải miền Trung nói về trách nhiệm và tình cảm của Bộ đội Quân khu 5 như thế này: "Lực lượng vũ trang Quân khu 5 đã hỗ trợ rất kịp thời cho tỉnh xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là nhiệm vụ phòng chống thiên tai, hạn hán, lũ lụt"; "Các chú bộ đội tới, anh em tập trung làm rất nhiệt tình. Tui thấy quá xúc động, các chú bộ đội giúp cho gia đình. Rất cảm ơn nhiều. Không biết nói gì hơn, cảm ơn các thủ trưởng".

80 năm qua, lời thề "hy sinh vì Tổ quốc" của đội Du kích Ba Tơ ngày ấy tiếp tục là ngọn lửa thiêng rực sáng, truyền trao, cháy mãi trong tim bao thế hệ cán bộ và chiến sĩ Quân khu 5.

Trường Quân sự Quân khu 5 huấn luyện gần 1.500 cán bộ Quân đội Lào và Campuchia

VOV.VN - Trường Quân sự Quân khu 5 đã đào tạo, bồi dưỡng cho hơn 145.000 cán bộ, nhân viên cho LLVT Quân khu và Quân đội; huấn luyện cho gần 1.500 cán bộ Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia.