Phó Thủ tướng: Chuyển mạnh sang chủ động tổ chức thi hành pháp luật

Sáng 21/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia về những giải pháp đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Dự và chỉ đạo hội thảo có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh yêu cầu trong giai đoạn hiện nay không chỉ là thi hành đúng pháp luật mà phải chuyển sang chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn.

Theo Phó Thủ tướng, Nghị quyết số 27 của Bộ Chính trị xác định yêu cầu tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực thi công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật.

Thời gian qua, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật đạt nhiều kết quả, góp phần tháo gỡ vướng mắc về thể chế, khơi thông nguồn lực cho phát triển. Tuy nhiên, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn những điểm nghẽn, hạn chế cần được khắc phục.

Phó Thủ tướng đề nghị chuyển mạnh sang quản trị theo vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật, từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá sau ban hành, sửa đổi và hoàn thiện văn bản.

“Tổ chức thi hành pháp luật” phải được xác định là khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật, đồng thời cung cấp dữ liệu đầu vào cho quá trình hoàn thiện pháp luật tiếp theo. Muốn thế trước hết phải nâng cao chất lượng các quy định pháp luật; mỗi chính sách, quy định khi ban hành phải rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn, khả thi và bảo đảm đầy đủ điều kiện tổ chức thực hiện.

Công tác đánh giá tác động chính sách cần được thực hiện thực chất, xuyên suốt quá trình xây dựng văn bản và gắn với từng chính sách, quy định cụ thể. Khi dự thảo có thay đổi quan trọng, phải kịp thời cập nhật và đánh giá đầy đủ tác động.

Ngay từ quá trình xây dựng chính sách cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng chịu tác động, chi phí, lợi ích, nguồn lực, nhân lực và các điều kiện thực hiện; đồng thời xác định tiêu chí, phương pháp theo dõi, đo lường kết quả sau khi chính sách được ban hành.

Phó Thủ tướng yêu cầu kết nối chặt chẽ đánh giá tác động trong quá trình xây dựng với đánh giá hiệu quả sau ban hành, lấy kết quả tổ chức thi hành làm căn cứ kiểm chứng chất lượng chính sách và tiếp tục hoàn thiện pháp luật.

Số hóa toàn bộ vòng đời văn bản pháp luật

Một yêu cầu khác được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành theo hướng kết nối xây dựng và thi hành pháp luật thành một chu trình thống nhất. Các điều kiện thi hành, nhất là nguồn nhân lực, kinh phí, hạ tầng và năng lực của cơ quan trực tiếp thực thi, cần được tính toán ngay từ quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

Cùng với đó, phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì xây dựng, cơ quan tổ chức thi hành và người đứng đầu; hoàn thiện cơ chế theo dõi, đánh giá sau ban hành và trách nhiệm giải trình.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị thiết lập cơ chế thống nhất để tiếp nhận, phân loại, xử lý và theo dõi đến cùng phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp và cơ quan trực tiếp thực thi, bảo đảm rõ thẩm quyền, rõ cơ quan xử lý, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả.

Cổng Pháp luật quốc gia cần tiếp tục được phát triển thành đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, đồng thời hình thành nguồn dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá, nhận diện và cảnh báo sớm những bất cập trong tổ chức thi hành pháp luật.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng đề nghị lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo làm nền tảng đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật; nghiên cứu số hóa đồng bộ toàn bộ vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật.

Trên nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”, cần đẩy mạnh ứng dụng AI để hỗ trợ đánh giá tác động, rà soát, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo và cảnh báo sớm những khó khăn, bất cập trong tổ chức thi hành pháp luật.

Để người dân, doanh nghiệp “dễ làm đúng”

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ chế, tiêu chí và bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng.

Người dân, doanh nghiệp và các đối tượng trực tiếp chịu tác động cần được tham gia đánh giá thực chất. Kết quả đánh giá phải được sử dụng để xác định trách nhiệm, chấn chỉnh việc tổ chức thực hiện và xử lý kịp thời những quy định không còn phù hợp.

Một định hướng quan trọng là chuyển từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải tuân thủ sang tạo môi trường để dễ làm đúng, muốn làm đúng và hình thành thói quen tự giác tuân thủ pháp luật.

Theo đó, cần đẩy mạnh cung cấp thông tin, dịch vụ pháp lý; ứng dụng công nghệ và AI để người dân, doanh nghiệp dễ tiếp cận, hiểu và thực hiện đúng pháp luật; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.

Trước mắt, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung thực hiện thực chất mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, lấy kết quả thực tế và đánh giá của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chủ yếu.

Đảng và Nhà nước xác định thể chế là một trong ba đột phá chiến lược. Vì vậy, đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật không chỉ là nhiệm vụ của ngành tư pháp mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và mỗi cán bộ thực thi công vụ.

Mục tiêu là xây dựng những giải pháp cụ thể, có thể thể chế hóa, đo lường và tổ chức thực hiện trong thực tế, qua đó góp phần để pháp luật thực sự trở thành nền tảng và động lực cho phát triển đất nước.

Đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật

VOV.VN - Sáng nay (31/7), tại Hà Nội, Bộ Tư pháp tổ chức tọa đàm “xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật" theo yêu cầu của Nghị quyết số 66 của Bộ chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.