Thị trường chứng khoán dự kiến có cơ chế thử nghiệm sản phẩm mới

Thử nghiệm công nghệ, dịch vụ mới trong lĩnh vực chứng khoán

Chiều 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ đã trình bày tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Việc sửa đổi Luật Chứng khoán được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư và nâng cao năng lực vận hành thị trường vốn. Một trong những điểm mới đáng chú ý là đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc sửa luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản phẩm và tăng cường quản lý, giám sát, bảo vệ nhà đầu tư.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung 44 điều, thêm một điều và giữ nguyên 91 điều của Luật Chứng khoán hiện hành. Các nội dung tập trung vào những vấn đề cấp thiết phát sinh từ thực tiễn thị trường, đồng thời hướng tới sự thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan.

Một nội dung mới được đề xuất là bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Cơ chế này tạo cơ sở pháp lý để tổ chức đủ điều kiện thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong phạm vi giới hạn trước khi xem xét khả năng triển khai rộng hơn.

Theo dự thảo, hoạt động thử nghiệm phải được giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian và tổ chức tham gia; đồng thời đáp ứng điều kiện, tiêu chí cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Chính phủ sẽ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai.

Đối với việc miễn, loại trừ trách nhiệm và bảo vệ các chủ thể tham gia thử nghiệm, dự thảo dẫn chiếu thực hiện theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tại báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cơ bản tán thành việc xây dựng cơ chế này, nhưng đề nghị làm rõ nguyên tắc, thẩm quyền và giới hạn thử nghiệm. Các quy định cần bảo đảm sự tham gia tự nguyện, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu và có phương án giám sát, xử lý khi thử nghiệm không đạt kết quả.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm bồi thường khi tổ chức tham gia có lỗi hoặc vi phạm. Thời hạn thử nghiệm, khả năng gia hạn, giới hạn khách hàng và quy mô giao dịch cần được rà soát để thống nhất với pháp luật liên quan.

Giảm thủ tục, tăng giao dịch điện tử

Bên cạnh cơ chế thử nghiệm, dự thảo hướng tới cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán. Các nội dung được rà soát gồm hồ sơ chào bán chứng khoán ra công chúng, đăng ký công ty đại chúng, đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán và điều kiện cấp phép đối với một số tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Đối với chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, dự thảo đề xuất bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư. Một số thành phần hồ sơ cũng được cắt giảm tương ứng.

Quy định công bố thông báo phát hành được đề xuất theo hướng đơn giản hơn. Trong vòng 7 ngày làm việc kể từ khi giấy chứng nhận đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng có hiệu lực, tổ chức phát hành phải công bố thông báo trên website của mình, website của sở giao dịch chứng khoán nơi dự kiến niêm yết hoặc đăng ký giao dịch và tối thiểu một báo điện tử, thay cho yêu cầu công bố trên báo điện tử và báo in trong ba số liên tiếp.

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định về giao dịch điện tử, an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán. Công ty chứng khoán và chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam có thể giao kết hợp đồng với khách hàng bằng văn bản hoặc hình thức phù hợp theo quy định pháp luật về giao dịch điện tử.

Việc chuyển đổi này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư giảm thời gian xử lý hồ sơ, thuận tiện hơn khi sử dụng dịch vụ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm xác thực giao dịch, lưu vết dữ liệu, duy trì hệ thống, xử lý sự cố và bồi thường; đồng thời bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát rủi ro từ trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán.

Điều chỉnh mô hình sở giao dịch, mở rộng dịch vụ

Dự thảo sử dụng tên gọi chung “Sở giao dịch chứng khoán” thay cho tên riêng “Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam” và các công ty con tại những điều, khoản liên quan. Thủ tướng Chính phủ được đề xuất giao thẩm quyền quyết định mô hình hoạt động, hình thức sở hữu và cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Trong vòng một năm kể từ ngày luật có hiệu lực, Thủ tướng sẽ ban hành quyết định về mô hình hoạt động của các sở giao dịch chứng khoán. Trong thời gian chuyển tiếp, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con tiếp tục hoạt động theo quy định hiện hành cho đến khi phương án sắp xếp có hiệu lực, nhằm tránh gián đoạn thị trường.

Dự thảo cũng bổ sung một số dịch vụ công ty chứng khoán được phép cung cấp khi đáp ứng điều kiện cấp phép, như tổ chức đấu giá chứng khoán, đại diện người sở hữu trái phiếu và đại lý quản lý tài sản bảo đảm trong phạm vi được quy định. Các quy định về người hành nghề chứng khoán, quỹ đầu tư và ngân hàng giám sát cũng được điều chỉnh.

Đáng chú ý, quỹ hoán đổi danh mục (ETF) được đề xuất mở rộng khả năng tiếp nhận, hoán đổi tài sản khác theo quy định của Chính phủ để lấy chứng chỉ quỹ. Dự thảo cũng bổ sung chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam vào nhóm đối tượng có thể cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ yêu cầu định giá, thanh khoản, quản lý tài sản và công bố rủi ro đối với tài sản được dùng để hoán đổi; đồng thời kiểm soát xung đột lợi ích trong các dịch vụ liên quan đến trái phiếu và tài sản bảo đảm.

Theo cơ quan thẩm tra, việc sửa luật cơ bản đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, trình tự, thủ tục; tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát tính thống nhất với pháp luật liên quan và các cam kết quốc tế, hoàn thiện đánh giá tác động và chi phí tuân thủ.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị chuẩn bị đồng bộ văn bản hướng dẫn, hạ tầng công nghệ, dữ liệu, nhân lực và công cụ hậu kiểm trước khi luật có hiệu lực. Các quy định chuyển tiếp cần xác định rõ căn cứ áp dụng, thời hạn và trách nhiệm để tránh khoảng trống pháp lý.

Dự thảo đề xuất luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Nếu được thông qua, các thay đổi sẽ tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động chứng khoán, song hiệu quả thực tế phụ thuộc vào hướng dẫn chi tiết, năng lực giám sát và khả năng kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được hỗ trợ vốn, công nghệ, thị trường

VOV.VN - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất 5 nhóm chính sách, từ hỗ trợ tiếp cận vốn, chuyển đổi số đến kết nối doanh nghiệp lớn và thị trường quốc tế.