Sáng kiến trong vận hành chính quyền hai cấp ở TP.HCM
VOV.VN - Sau 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp, TP.HCM ghi dấu ấn bằng những sáng kiến linh hoạt, lấy sự hài lòng của dân làm thước đo. Dẫu vậy, áp lực quá tải đang bủa vây cơ sở, đòi hỏi cấp thiết phải tháo gỡ điểm nghẽn thể chế thông qua Luật Đô thị đặc biệt để cỗ máy siêu đô thị vận hành bền vững.
Kể từ thời điểm sáp nhập địa giới hành chính (1/7/2025) đến nay, hệ thống chính trị từ cấp thành phố đến cơ sở tại TP.HCM thể hiện quyết tâm cao độ, duy trì cỗ máy phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh khối lượng công việc tăng đột biến, hàng loạt sáng kiến ở địa phương đã trở thành điểm sáng cho mô hình mới.
Chủ động "xuyên trưa, vắt tối" gỡ rối hồ sơ
Trung tâm Hành chính công phường Phú Lợi (trước đây thuộc TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), kể từ khi sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, cán bộ nơi đây đã tiếp nhận và xử lý 49.710 hồ sơ các loại. Áp lực dồn dập nhất nằm ở lĩnh vực tư pháp - hộ tịch với 36.826 hồ sơ và lĩnh vực kinh doanh với 4.423 hồ sơ.
Anh Nguyễn Đức Mạnh (28 tuổi), cán bộ phụ trách tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh, là người "đứng mũi chịu sào" sau khi thủ tục này được phân cấp từ cấp huyện về cấp xã. Dù bỡ ngỡ ban đầu, nhưng anh đã nhanh chóng bắt nhịp nhờ các lớp tập huấn.
Nhiều hồ sơ phát sinh, anh chủ động sắp xếp thời gian làm thêm giờ. Thay vì ra về lúc 17h, anh bám trụ đến 18 - 19h hằng ngày để giải quyết dứt điểm hồ sơ, quyết không để tồn đọng sang ngày hôm sau.
"Dù việc làm thêm giờ ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian cá nhân, nhưng tôi luôn cố gắng hết mình để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, đồng thời tròn vai trách nhiệm của một công chức nơi bộ phận một cửa. Nhìn thấy người dân hoàn thành thủ tục hành chính một cách thuận lợi, nhanh chóng để kịp thời ổn định công việc kinh doanh chính là niềm vui và động lực lớn nhất để tôi phấn đấu mỗi ngày", anh Nguyễn Đức Mạnh chia sẻ.
Sáng kiến "60 phút ngoài giờ"
Sức ép tương tự cũng diễn ra tại phường Bình Dương, phường được sáp nhập từ 4 phường của TP.Thủ Dầu Một và TP.Tân Uyên của tỉnh Bình Dương cũ, với 59.000 hồ sơ tiếp nhận chỉ trong vòng chưa đầy một năm.
Đặc thù là địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, người lao động thường phải xin nghỉ làm để thực hiện các thủ tục như sao y, chứng thực (chiếm gần 70% lượng hồ sơ).
Để tháo gỡ bất cập này, UBND phường Bình Dương đưa ra sáng kiến "60 phút ngoài giờ" bắt đầu thực hiện từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, Trung tâm Hành chính công phường mở cửa thêm từ 17 - 18h vào chiều thứ Ba và thứ Năm hằng tuần, ứng dụng cơ chế ủy quyền ký hồ sơ tại chỗ để trả kết quả ngay. Sau 30 buổi, mô hình giải quyết thần tốc khoảng 600 hồ sơ, giúp công nhân không bị trừ lương do nghỉ việc.
Là một trong những người trực tiếp luân phiên ở lại hỗ trợ dù không có thêm thù lao, anh Nguyễn Tấn Phi, cán bộ lĩnh vực kinh doanh và công thương tâm sự: "Sau sáp nhập, lãnh đạo thành phố luôn quan tâm, chia sẻ, đặc biệt ở hành chính công sẽ có những chế độ đặc thù riêng. Bản thân thì làm việc theo hết khả năng của mình, phục vụ hết sức mình và làm xứng đáng với sự quan tâm mà lãnh đạo giao phó. Bản thân tôi rất vinh dự khi có một số lời khen cho rằng phường Bình Dương là một trong những phường công chứng, chứng thực, hỗ trợ người dân sớm nhất, nên bản thân cũng rất vinh dự được làm việc tại một trong những phường mang tên tỉnh cũ".
"Trong thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp với hệ thống bưu điện tổ chức các điểm tiếp nhận hồ sơ lưu động ngoài trụ sở tại các khu phố, điểm dân cư đông đúc để phục vụ người dân vào ngày nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật. Đồng thời, phường tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư trang thiết bị công nghệ hiện đại nhằm số hóa quy trình, giúp người lao động có thể tương tác và giải quyết thủ tục hành chính linh hoạt, hiệu quả mọi lúc, mọi nơi", ông Nguyễn Hồng Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Hành chính công phường Bình Dương cho biết.
Lượng hóa sự hài lòng bằng "bộ tiêu chí hạnh phúc"
Không chỉ dừng ở giải quyết thủ tục hành chính, chính quyền địa phương hai cấp tại TP.HCM đang hiện thực hóa triết lý "lấy người dân làm trung tâm". Ngày 19/5, phường Thủ Đức phối hợp cùng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM công bố "Bộ tiêu chí phường Thủ Đức hạnh phúc". Hệ thống tiêu chí bám sát đời sống hằng ngày, từ đây chính quyền biết chính xác người dân kỳ vọng điều gì.
Bí thư phường Thủ Đức Mai Hữu Quyết khẳng định, đây là kênh lắng nghe ý kiến người dân khách quan nhất: "Tất cả các mục tiêu, chỉ tiêu của văn kiện đại hội các cấp đều nói về sự hạnh phúc nên chúng tôi có một bộ tiêu chí đánh giá về mức độ hạnh phúc của người dân với quan điểm là "lấy người dân làm trung tâm". Và từ sự đánh giá thật lòng, khách quan đó sẽ là cơ sở để chúng tôi có thể thay đổi, điều chỉnh cách quản trị, làm sao những chính sách của phường đưa ra phục vụ tốt nhất, đúng nhất những mong muốn, nguyện vọng của người dân trên địa bàn".
Có thể khẳng định, trong vận hành của hệ thống chính quyền hai cấp tại TP.HCM trong năm đầu tiên, nổi lên những sáng kiến linh hoạt và sự tụy của đội ngũ cán bộ cơ sở nhằm khắc phục những khó khăn ban đầu.
Họ đã lấy sự hài lòng của người dân làm động lực để vượt qua những áp lực của công việc. Thế nhưng, để quản trị bền vững một siêu đô thị 14 triệu dân thì không thể chỉ mãi trông chờ vào những giải pháp tình thế.