Sắp có luật riêng giúp người sản xuất và doanh nghiệp "né" rủi ro biến động giá

Sáng nay (22/9), tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Trình bày Tờ trình dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, dự án Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, trong đó Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị đã định hướng hình thành và phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh.

"Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, sở hữu nhiều mặt hàng nông sản, năng lượng giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhu cầu phòng ngừa rủi ro biến động giá là rất lớn trong các lĩnh vực năng lượng, xăng dầu, khí, điện, kim loại và xuất nhập khẩu. Trong khi đó, Luật Thương mại năm 2005 mới chỉ quy định những nguyên tắc rất cơ bản, sơ khai về giao dịch hàng hóa, chưa thiết lập đầy đủ cơ sở pháp lý cho việc phát triển và sử dụng các phương thức phòng ngừa, quản lý rủi ro do biến động giá hàng hóa. Đối với nền kinh tế có tỷ trọng lớn về sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu hàng hóa, cơ chế này có ý nghĩa thiết thực, giúp người sản xuất chủ động bảo vệ mức giá bán dự kiến, đồng thời giúp doanh nghiệp chế biến, kinh doanh và xuất nhập khẩu chủ động kiểm soát chi phí đầu vào khi giá hàng hóa biến động. Vì vậy, việc ban hành một luật riêng toàn diện về lĩnh vực này là hết sức cần thiết", Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh. 

Dự thảo Luật gồm 8 chương, 54 điều, tập trung vào 5 nhóm nội dung chính.

Thứ nhất, dự thảo Luật làm rõ phạm vi điều chỉnh và phân định với phái sinh tài chính, chứng khoán phái sinh: Luật điều chỉnh giao dịch hàng hóa phái sinh trên cơ sở giao dịch hàng hóa và giao dịch phái sinh OTC thuộc phạm vi luật...

Thứ hai, dự thảo Luật hoàn thiện tổ chức và vận hành thị trường: Quy định rõ vai trò, chức năng của Sở Giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ và các thành viên; hoàn thiện quy trình niêm yết, giao dịch, thanh toán bù trừ và ký quỹ, tạo cơ chế vận hành thống nhất, minh bạch cho thị trường.

Thứ ba, dự thảo Luật tăng cường an toàn hệ thống và quản trị rủi ro: Thiết lập cơ chế phòng ngừa và xử lý rủi ro từ giám sát giao dịch, cảnh báo sớm; đảm bảo thị trường duy trì hoạt động an toàn, ổn định.

Thứ tư, mở rộng, kết nối và hỗ trợ phát triển thị trường: Thúc đẩy liên thông qua biên giới, gắn thị trường phái sinh với chuỗi sản xuất, chế biến, lưu thông và xuất khẩu; phát triển sản phẩm trên cơ sở hàng hóa có thế mạnh của Việt Nam, nhất là nông sản.

Thứ năm, đổi mới quản lý nhà nước và cải cách thủ tục: Phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan, tăng cường tính tự chủ, tự quản của thị trường gắn với trách nhiệm giải trình và giám sát; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Dự kiến luật có 9 thủ tục hành chính, gồm 6 thủ tục kế thừa và 3 thủ tục liên quan đến Trung tâm thanh toán bù trừ.

Đối với quy định chi tiết, dự thảo Luật chỉ giao cho Chính phủ quy định đối với các nội dung kỹ thuật cần linh hoạt, cập nhật, tập trung quy định các nguyên tắc chính và vấn đề có tính ổn định.

Báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết nghiên cứu xây dựng Luật, góp phần phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại, an toàn, đáp ứng yêu cầu phòng ngừa, quản trị rủi ro.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với các chủ trương, quan điểm của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan; đồng thời đánh giá kỹ lưỡng việc bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, các nguồn lực, điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật.

Báo cáo thẩm tra đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với tên gọi, thể hiện bao quát, chính xác các nội dung chính của Luật; phân định rõ các giao dịch hàng hóa phái sinh thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này và các luật chuyên ngành khác, giữa giao dịch hàng hóa phái sinh tập trung qua Sở giao dịch hàng hóa và thị trường phi tập trung.

Về quản lý nhà nước về hàng hóa phái sinh và thị trường hàng hóa phái sinh, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát mô hình quản lý nhà nước phù hợp với Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ được quy định tại các văn bản luật, nghị định; tương xứng với điều kiện phát triển của Việt Nam; xác định cơ chế quản lý, giám sát liên ngành, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý chuyên ngành, xác định cụ thể tên bộ, cơ quan ngang bộ chịu trách nhiệm chính đối với các nội dung liên quan ngay trong Luật.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách phát triển thị trường, chuẩn hóa, giao nhận hàng hóa vật chất, hệ thống kho, kiểm định và chứng thư kho tin cậy, niêm yết các hàng hóa phái sinh dựa trên hàng hóa cơ sở được sản xuất tại Việt Nam hướng tới liên thông với thị trường quốc tế có nhà tạo lập thị trường, nhà đầu tư và người mua quốc tế tiếp cận được, bảo đảm phù hợp với cơ chế thị trường, bảo đảm quyền tự do kinh doanh của các tổ chức, cá nhân.

Về thị trường hàng hóa phái sinh tập trung và OTC, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất đánh giá đầy đủ mô hình tổ chức, cơ chế quản trị và sự tham gia của Nhà nước đối với Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ. Tiếp tục hoàn thiện quyền, nghĩa vụ và quyền tự quản của Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ phù hợp thực tiễn. Xác định rõ vai trò quản lý, kiểm tra, giám sát của Nhà nước.

Với các vấn đề khác, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo vai trò và công cụ quản lý nhà nước. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật trên cơ sở các nội dung cụ thể đã được nêu trong Báo cáo thẩm tra chi tiết trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.

Chủ tịch Quốc hội: Chuyển mạnh từ làm nhiều luật sang làm tốt, kiến tạo phát triển

VOV.VN - Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, chiều nay Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét và thông qua dự thảo Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2027.