Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố do Bộ Nội vụ xây dựng.

Sắp xếp lại thôn, tổ dân phố

Về nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại; giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, dự thảo nghị định nêu rõ phải tuân thủ quy định của pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương.

Việc thành lập thôn, tổ dân phố phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện tự nhiên, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm văn hóa, truyền thống; điều kiện đặc thù của đơn vị hành chính sau sắp xếp và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với đó, thực hiện sắp xếp, tổ chức lại đối với các thôn, tổ dân phố chưa bảo đảm tiêu chí theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu quản lý, phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa, phân bố dân cư và yêu cầu tổ chức hoạt động của cộng đồng dân cư.

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố cần xem xét các yếu tố về vị trí địa lý, địa hình, phong tục, tập quán, đặc điểm dân cư, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nguyện vọng của nhân dân tại địa phương; bảo đảm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo sự đồng thuận trong nhân dân, thuận lợi cho đời sống, sinh hoạt của người dân và nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ nhân dân của chính quyền cơ sở.

Theo dự thảo nghị định, việc giải thể thôn, tổ dân phố thực hiện trong các trường hợp do thay đổi các yếu tố địa lý, địa hình tác động đến quản lý và hoạt động của thôn, tổ dân phố hoặc do thực hiện phương án bồi thường, tái định cư.

Việc đặt tên thôn, tổ dân phố được thực hiện đồng thời trong quy trình thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc đổi tên thực hiện trong trường hợp trùng tên thôn, tổ dân phố trong cùng một đơn vị hành chính cấp xã hoặc theo nguyện vọng của nhân dân ở thôn, tổ dân phố.

Dự thảo cũng quy định chi tiết về tiêu chí sắp xếp thôn, tổ dân phố. Cụ thể, về quy mô số hộ gia đình như sau: Ở TP Hà Nội và TP.HCM, thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 700 hộ gia đình trở lên.

Ở vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: thôn phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên. Ở vùng Đồng bằng sông Hồng: thôn phải có từ 400 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ gia đình trở lên.

Ở vùng Bắc Trung bộ: thôn phải có từ 350 hộ gia trở đình lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên. Ở vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên thôn phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 500 hộ gia đình trở lên.

Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk: thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên; ở vùng Đông Nam bộ thôn phải có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ trở lên; ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long thôn phải có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ trở lên.

Trường hợp ở địa bàn biên giới, hải đảo cách xa đất liền, do việc di dân hoặc để bảo vệ đường biên giới, chủ quyền biển đảo; thôn, tổ dân phố ở các địa bàn có yếu tố đặc thù khác (ở nơi có địa hình bị chia cắt phức tạp; nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn trên sông…) thì quy mô thôn, tổ dân phố có thể thấp hơn quy định tại khoản 1 Điều này. UBND cấp tỉnh quy định cụ thể quy mô số hộ gia đình đối với các thôn, tổ dân phố phù hợp với điều kiện của từng địa bàn.

Ngoài ra, thôn, tổ dân phố phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để phục vụ hoạt động cộng đồng và bảo đảm ổn định cuộc sống của người dân.

Cũng theo dự thảo, trường hợp thành lập phường từ xã thì UBND cấp xã xây dựng phương án chuyển đổi thôn hiện có thành tổ dân phố tại hồ sơ Đề án thành lập phường trình cấp có thẩm quyền thông qua. Kể từ ngày nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập phường có hiệu lực thi hành thì các thôn được chuyển thành tổ dân phố.

Trường hợp khu vực dân cư mới hình thành chưa đủ điều kiện để thành lập thôn, tổ dân phố theo quy định thì Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có cho phù hợp, bảo đảm thuận lợi trong công tác quản lý của chính quyền cấp xã và các hoạt động của thôn, tổ dân phố.

Đối với thôn, tổ dân phố đã hình thành từ lâu do xâm canh, xâm cư nhưng không làm thay đổi địa giới đơn vị hành chính cấp xã thì UBND cấp xã có liên quan thống nhất thực hiện việc chuyển giao cộng đồng dân cư để thuận tiện cho hoạt động quản lý và sinh hoạt của cộng đồng dân cư.

Sau khi thực hiện việc chuyển giao, UBND cấp xã nơi có thôn, tổ dân phố trước khi chuyển giao thực hiện việc giải thể thôn, tổ dân phố hoặc điều chỉnh phạm vi quản lý của thôn, tổ dân phố có liên quan.

Bên cạnh đó, UBND cấp xã nơi tiếp nhận cộng đồng dân cư thực hiện việc thành lập thôn, tổ dân phố mới nếu bảo đảm tiêu chí, điều kiện theo quy định của Nghị định này; trường hợp không bảo đảm tiêu chí, điều kiện thì thực hiện việc ghép vào thôn, tổ dân phố hiện có.

Thủ tướng yêu cầu hoàn thành phương án sắp xếp lại thôn, tổ dân phố trước 10/6

VOV.VN - Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.

Sắp xếp thôn, tổ dân phố: "Khó vạn lần dân liệu cũng xong"

VOV.VN - “Muốn sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản thành công phải dựa vào dân, lắng nghe dân, giải thích để dân hiểu và dân đồng thuận".