Việt Nam – Nga mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa dược liệu

Từ tiềm năng dược liệu đến giá trị thương mại

Ngày 9/9, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Tập đoàn GFS và Viện Nghiên cứu khoa học dược liệu và tinh dầu Liên bang Nga (FSBSI VILAR) ký Thỏa thuận hợp tác, thiết lập khuôn khổ phối hợp giữa các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu của hai nước trong lĩnh vực dược liệu và tinh dầu.

Thỏa thuận được xây dựng trên cơ sở định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về tạo bước đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời phù hợp với Sắc lệnh số 309 ngày 7/5/2024 của Tổng thống Liên bang Nga về các mục tiêu phát triển quốc gia của Liên bang Nga đến năm 2030 và triển vọng đến năm 2036.

Việc ba bên thiết lập quan hệ hợp tác được kỳ vọng tạo thêm một kênh kết nối giữa nghiên cứu khoa học, nguồn lực doanh nghiệp và nhu cầu thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu ngày càng cao trong việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng, trong đó kết quả nghiên cứu cần từng bước được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và giá trị kinh tế.

Đối với lĩnh vực dược liệu, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên cây thuốc phong phú, đa dạng về chủng loại và phân bố tại nhiều vùng sinh thái. Tuy nhiên, tiềm năng tài nguyên chỉ có thể trở thành lợi thế kinh tế khi được tổ chức nghiên cứu, bảo tồn, phát triển vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị thông qua khoa học, công nghệ.

Theo thỏa thuận, các bên hướng tới xây dựng khuôn khổ hợp tác trong nghiên cứu khoa học nhằm phát triển tiềm năng tài nguyên thiên nhiên từ cây dược liệu, cây tinh dầu; đồng thời chú trọng đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ, chuyển giao kỹ thuật và thương mại hóa các chế phẩm thảo dược.

Điểm đáng chú ý là hợp tác được định hướng theo chuỗi, thay vì chỉ tập trung vào một khâu riêng lẻ. Từ nghiên cứu, chọn tạo giống, xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ canh tác, thu hái và sơ chế, đến chiết xuất, kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm đều có thể trở thành những nội dung hợp tác cụ thể.

Kết nối thế mạnh nghiên cứu của hai nước

Một trong những trọng tâm của thỏa thuận là triển khai các chương trình nghiên cứu khoa học chung về phát triển vùng nguyên liệu, tạo giống cây dược liệu và cây tinh dầu theo hướng hiện đại, phát triển công nghệ canh tác và chuyển giao công nghệ trong ngành dược liệu.

Theo định hướng này, hợp tác Việt Nam – Nga không chỉ dừng ở hoạt động trao đổi học thuật mà hướng tới những chương trình có khả năng ứng dụng, tạo ra kết quả cụ thể và từng bước hình thành các sản phẩm có giá trị.

Trong lĩnh vực cây thuốc, giống là một trong những yếu tố có tính quyết định đối với năng suất, chất lượng và hàm lượng hoạt chất của nguyên liệu. Việc nghiên cứu, chọn tạo và nhân giống phù hợp với điều kiện sinh thái, kết hợp các phương pháp canh tác tiên tiến, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, ổn định nguồn nguyên liệu và tạo nền tảng cho sản xuất quy mô lớn.

Cùng với đó, công nghệ sau thu hoạch, chiết xuất và bảo quản có vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng dược liệu. Việc ứng dụng các quy trình khoa học, tiêu chuẩn hóa nguyên liệu và kiểm soát chất lượng sẽ góp phần nâng cao độ ổn định của sản phẩm, tạo điều kiện để các sản phẩm từ dược liệu tiếp cận những thị trường có yêu cầu ngày càng cao.

Trong bối cảnh đó, kinh nghiệm nghiên cứu chuyên sâu của FSBSI VILAR có thể bổ trợ cho năng lực nghiên cứu và nguồn tài nguyên dược liệu phong phú của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển nhiều loại cây thuốc, cây tinh dầu và các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, mở ra không gian hợp tác trong nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm.

Thỏa thuận cũng đặt mục tiêu nghiên cứu nhu cầu thị trường và mục tiêu phát triển bền vững của các tổ chức khoa học, sản xuất tại Việt Nam và Liên bang Nga. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng, bởi thương mại hóa sản phẩm dược liệu không thể chỉ dựa trên tiềm năng nguyên liệu hay kết quả nghiên cứu, mà cần gắn với nhu cầu thực tế, tiêu chuẩn chất lượng, khả năng sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường

Trong chuỗi giá trị dược liệu, nghiên cứu khoa học chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi kết nối được với sản xuất và thị trường. Vì vậy, sự tham gia đồng thời của tổ chức khoa học và doanh nghiệp có thể tạo điều kiện để đánh giá tính khả thi, nhu cầu thị trường và khả năng thương mại hóa ngay từ quá trình xây dựng chương trình nghiên cứu. Đây cũng là một trong những điểm có ý nghĩa thực tiễn của mô hình hợp tác ba bên.

VUSTA với vai trò là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, có mạng lưới các hội thành viên, tổ chức khoa học và công nghệ cùng đội ngũ chuyên gia trong nhiều lĩnh vực. Nguồn lực này có thể đóng góp vào hoạt động tư vấn, nghiên cứu, phản biện, kết nối chuyên gia và thúc đẩy hợp tác khoa học. Trong khi đó, GFS có vai trò kết nối nguồn lực doanh nghiệp, đầu tư và định hướng thương mại hóa. Sự tham gia của doanh nghiệp ngay trong quá trình nghiên cứu có thể góp phần rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, đồng thời tạo thêm điều kiện để các kết quả nghiên cứu được tiếp tục hoàn thiện thành sản phẩm có khả năng ứng dụng. FSBSI VILAR mang đến nền tảng nghiên cứu chuyên sâu của Liên bang Nga trong lĩnh vực cây thuốc, cây tinh dầu và các sản phẩm có nguồn gốc dược liệu. Việc kết nối với một cơ sở nghiên cứu chuyên ngành của Nga mở ra cơ hội tăng cường trao đổi tri thức, phương pháp nghiên cứu, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Thành Công, Chủ tịch Tập đoàn GFS, nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu của hai nước, hướng tới những chương trình hợp tác thiết thực, hiệu quả và có khả năng tạo ra giá trị lâu dài. Từ góc độ doanh nghiệp, việc tham gia vào chuỗi nghiên cứu – phát triển – sản xuất – thương mại hóa cũng đặt ra yêu cầu về một cách tiếp cận mới đối với dược liệu. Thay vì chỉ khai thác và cung cấp nguyên liệu thô, cần từng bước chuyển sang phát triển các sản phẩm có hàm lượng khoa học và công nghệ cao hơn, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.
Hướng tới chuỗi giá trị dược liệu bền vững

Việc hợp tác giữa VUSTA, GFS và FSBSI VILAR có thể tạo nền tảng để hình thành mô hình hợp tác theo chuỗi: từ nghiên cứu và chọn tạo giống, phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ sản xuất, đào tạo nhân lực đến phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ tạo ra giá trị kinh tế từ nguồn tài nguyên dược liệu mà còn góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt, phát triển dược liệu theo hướng bền vững cần đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa khai thác và bảo tồn tài nguyên. Nghiên cứu khoa học có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các loài cây có giá trị, xây dựng quy trình nhân giống, canh tác và thu hái phù hợp, qua đó hạn chế nguy cơ khai thác tự phát, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho các vùng sản xuất nguyên liệu. Về lâu dài, hợp tác trong lĩnh vực dược liệu còn có thể mở rộng sang các lĩnh vực liên quan như nghiên cứu hoạt chất tự nhiên, phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe, công nghệ chiết xuất, tiêu chuẩn hóa nguyên liệu và các giải pháp công nghệ phục vụ sản xuất. Điều quan trọng là các chương trình hợp tác cần được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ nghiên cứu có mục tiêu rõ ràng, sản phẩm đầu ra cụ thể và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa nhà khoa học với doanh nghiệp. Khi đó, kết quả nghiên cứu sẽ có thêm cơ hội được tiếp tục đầu tư, hoàn thiện công nghệ và đưa vào sản xuất.

Trong tiến trình đẩy mạnh hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Liên bang Nga, lĩnh vực dược liệu có nhiều điều kiện để trở thành một hướng hợp tác thiết thực. Sự kết hợp giữa nguồn tài nguyên, năng lực nghiên cứu, công nghệ, nhân lực và nguồn lực đầu tư có thể tạo ra những sản phẩm mới, đồng thời mở rộng không gian hợp tác kinh tế giữa hai nước. Thỏa thuận hợp tác được ký kết ngày 9/9 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa thiết lập một khuôn khổ phối hợp giữa ba bên, mà còn thể hiện định hướng đưa khoa học và công nghệ gắn chặt hơn với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường. Từ những nghiên cứu ban đầu đến vùng nguyên liệu, từ công nghệ đến sản phẩm và từ sản phẩm đến thị trường, một chuỗi giá trị dược liệu có tính liên kết, khoa học và bền vững đang được đặt ra như mục tiêu dài hạn. Đây cũng là cơ sở để kỳ vọng hợp tác Việt Nam – Nga trong lĩnh vực dược liệu sẽ tiếp tục được mở rộng, tạo thêm những kết quả cụ thể, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai nước.

Lạng Sơn tăng cường kết nối đầu tư với Tập đoàn GFS

VOV.VN - Ngày 13/8, lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn có chương trình làm việc với Tập đoàn GFS nhằm trao đổi về tiềm năng, định hướng hợp tác đầu tư và khả năng triển khai các dự án phù hợp với quy hoạch, định hướng phát triển của địa phương.