Quyền được quét nhà
VOV.VN - Ở phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình, có 35 cụ đã qua tuổi trăm. Cụ bà 105 tuổi vẫn dậy sớm quét nhà. Phải chăng sống lâu là nhờ còn việc để làm?
Mỗi sáng, cụ Nguyễn Thị Niệm dậy sớm, cầm chổi quét nhà. Rồi cụ ra vườn, đỡ đần con trai, thổi lửa nấu thức ăn cho đàn ba ba. Tối, cụ đọc kinh không cần đeo kính. Cụ một trăm linh năm tuổi.
Người con dâu út kể với báo Dân trí: việc gì còn làm được, cụ vẫn muốn tự tay làm.
Cụ Niệm sống ở phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình. Cả phường có ba mươi lăm cụ đã qua tuổi trăm, chừng một trăm cụ ngoài chín mươi.
Người Việt mình, dù người không biết chữ cũng đã từng nghe câu thơ của Đỗ Phủ: “Nhân sinh thất thập cổ lai hy”, người sống đến bảy mươi xưa nay hiếm. Ở Duy Tiên, tôi đoán bảy mươi tuổi chỉ được xếp vào lớp “trẻ” của hội người cao tuổi.
Hỏi bí quyết, người ở đó kể đủ điều, từ không khí trong lành đến rau nhà trồng. Nhưng tôi nhớ nhất một câu: Lao động đã trở thành nếp sống. Chữ quan trọng là “nếp sống”. Các cụ sống bằng những việc nhỏ có ích mỗi ngày.
Đọc chuyện ấy, tôi nhớ bà ngoại. Bà gần như lúc nào cũng đang làm việc: làm ruộng, làm vườn, làm hàng xáo lấy cám nuôi lợn. Bà không biết chữ, vậy mà thuộc hết Kiều, Chinh phụ ngâm, Lục Vân Tiên. Tôi ngồi nhặt cỏ lồng vực bên cối xay thóc, nghe bà kể chuyện theo nhịp cối tre kẽo kẹt. Bà là cả một tủ sách của tôi.
Ông bà ta có câu: “Trẻ cậy cha, già cậy con”. Tôi lại nghĩ, người già không chỉ muốn được cậy vào con. Người già muốn còn có người cậy vào mình.
Cả nước có khoảng mười sáu triệu rưỡi người cao tuổi, chừng mười sáu phần trăm dân số. Tháng Mười là Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương từng nói: cần thôi coi người cao tuổi là “gánh nặng”, mà coi là “nguồn lực”. Tôi đồng tình.
Nhưng ở nhiều gia đình, chữ hiếu đôi khi lại được hiểu thành giành hết việc của cha mẹ. “Mẹ cứ ngồi đấy, để con làm.” Ở thành phố, việc còn lại của nhiều cụ là trông cháu, xem ti vi. Thế giới của các cụ thu lại bằng một căn hộ, vì ra đường thì vỉa hè chật, đèn cho người đi bộ chưa kịp sang đã chuyển đỏ.
Trong cuốn "Sự minh bạch của bóng đêm", tôi từng kể chuyện một ông cụ ngoài bảy mươi không có lương hưu. Mỗi lần đóng phí hội người cao tuổi, ông phải xin tiền con. Một câu nói vô tình của con cái khiến ông ngượng, định bỏ luôn sinh hoạt hội. Người già sợ bệnh, nhưng có khi còn sợ hơn cái cảm giác mình là gánh nặng.
Hãy trả lại cho người già một việc thật, để các cụ không cảm thấy mình là gánh nặng
Việc thật khác việc cho có. Việc cho có là bảo bố mẹ “thích thì làm, không thì thôi”. Việc thật là việc có người chờ kết quả, làm hỏng thì có người thiệt, làm xong thì có người cảm ơn. Cụ Niệm thổi lửa nấu cám, đàn ba ba chờ cụ. Bà ngoại tôi xay thóc, cả nhà chờ gạo.
Ở nhà phố, việc thật vẫn còn, chỉ cần con cái chịu nhường. Giao hẳn cho cụ một phần việc mà cả nhà phải trông vào: nồi canh bữa tối, nhắc giờ học của đứa cháu nhỏ. Trước một quyết định lớn, hãy hỏi ý cụ, và nghe thật. Chữ hiếu không phải là bắt cha mẹ ngồi yên. Chữ hiếu là để cha mẹ thấy mình vẫn đang được cần đến.
Bên ngoài ngôi nhà cũng vậy. Đến năm 2024, cả nước có hơn sáu nghìn rưỡi câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau. Điều hay nhất của mô hình ấy là người già khỏe đi chăm người già yếu: các cụ không phải “đối tượng được chăm sóc”, mà là người đi chăm sóc.
Như ông Nguyễn Đức Trận ở Duy Tiên, bảy mươi sáu tuổi vẫn đứng ra lo bóng chuyền, cờ, thơ cho các cụ. Mô hình ấy cần về với các khu chung cư, nơi nhiều cụ đang ngồi một mình trước ti vi. Còn nhà văn hóa tổ dân phố, xin mở cửa cả ban ngày, và giao chìa khóa cho chính các cụ.
Tôi đã ngoài năm mươi. Tôi có một nhóm bạn tên là “Tuổi Hưu”, và chúng tôi bàn nhau về hưu thì làm homestay. Hóa ra, chúng tôi cũng đang lo giữ cho mình một cái chổi. Vậy thì cha mẹ của mình thế nào?
Lần tới về thăm cha mẹ, nếu thấy cụ cầm chổi, xin đừng vội giành lấy. Bảy mươi tuổi bây giờ đã hết hiếm. Cái hiếm là đến tuổi một trăm linh năm, mỗi sáng vẫn còn một việc đang chờ mình.
Bí quyết trường thọ của cụ bà 111 tuổi, cao tuổi nhất Canada
VOV.VN - Cụ bà Marie Rosa, 111 tuổi, cao tuổi nhất Canada chia sẻ bí quyết sống lâu với tình yêu thương và chế độ ăn uống lành mạnh, có cả "người thương" trong viện dưỡng lão.
