Uống cà phê mỗi ngày ảnh hưởng tới thận như thế nào?
VOV.VN - Cà phê có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe thận, trong đó có khả năng liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn và sỏi thận thấp hơn. Tuy nhiên, người bị bệnh thận hoặc huyết áp cao cần chú ý lượng caffeine và cách sử dụng cà phê.
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và lượng nước dư thừa ra khỏi cơ thể, đồng thời giúp duy trì cân bằng các chất điện giải. Khi chức năng thận suy giảm, người bệnh có thể mắc bệnh thận mạn - tình trạng tiến triển kéo dài và trong trường hợp nặng có thể cần điều trị thay thế chức năng thận.
Với những người có thói quen uống cà phê mỗi ngày, câu hỏi đặt ra là liệu loại đồ uống phổ biến này có ảnh hưởng xấu đến thận hay không.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, uống cà phê ở mức vừa phải nhìn chung an toàn với phần lớn người mắc bệnh thận mạn và thậm chí có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe thận. Tuy nhiên, lượng cà phê phù hợp còn phụ thuộc vào huyết áp, mức độ nhạy cảm với caffeine và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ cho biết người trưởng thành khỏe mạnh có thể sử dụng tối đa khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Lượng này tương đương khoảng 4 tách cà phê, tùy loại và cách pha. Với người mắc bệnh thận mạn, các chuyên gia thường cho rằng khoảng 2-3 tách cà phê tiêu chuẩn 240 ml mỗi ngày có thể phù hợp với nhiều người.
Cà phê có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận thấp hơn
Tin tích cực đối với những người yêu thích cà phê là một số nghiên cứu cho thấy việc uống cà phê thường xuyên có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn thấp hơn.
Một phân tích tổng hợp được bài viết dẫn lại cho thấy những người uống từ 2 tách cà phê mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh thận thấp hơn khoảng 14% so với nhóm uống ít hơn.
Lợi ích tiềm năng này có thể không hoàn toàn đến từ caffeine. Cà phê chứa hơn 1.000 hợp chất tự nhiên, trong đó có axit chlorogenic, polyphenol và melanoidin. Một số hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, có thể góp phần lý giải mối liên hệ giữa cà phê và sức khỏe thận. Đáng chú ý, cà phê đã khử caffeine cũng có thể mang lại một số lợi ích tương tự, bởi nhiều hợp chất có lợi trong cà phê không phải là caffeine.
Ở những người đã mắc bệnh thận, một số nghiên cứu quan sát còn ghi nhận uống cà phê có liên quan đến nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối, có protein trong nước tiểu và tử vong thấp hơn. Tuy nhiên, những mối liên hệ này không đồng nghĩa cà phê có thể điều trị bệnh thận.
Cà phê có thể giúp giảm nguy cơ sỏi thận
Bên cạnh bệnh thận mạn, cà phê cũng có thể liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi thận thấp hơn. Một trong những nguyên nhân có thể là cà phê làm tăng lượng nước tiểu. Khi lượng nước tiểu tăng, các khoáng chất có khả năng tạo sỏi được pha loãng và đào thải ra ngoài trước khi chúng có cơ hội kết tinh.
Caffeine cũng có tác dụng lợi tiểu nhẹ, có thể góp phần vào cơ chế này. Tuy nhiên, nếu muốn phòng ngừa sỏi thận, bổ sung đủ nước vẫn là yếu tố quan trọng hàng đầu. Cà phê có thể góp phần vào tổng lượng chất lỏng nhưng không nên thay thế hoàn toàn nước lọc.
Caffeine có thể làm tăng huyết áp
Không phải mọi tác động của cà phê đều có lợi. Caffeine có thể khiến huyết áp tăng tạm thời ở một số người. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người đang bị huyết áp cao. Huyết áp tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu dẫn đến thận, từ đó ảnh hưởng đến khả năng lọc chất thải và tạo ra vòng xoắn khiến cả huyết áp lẫn chức năng thận xấu đi.
Theo chuyên gia, người bị huyết áp cao chưa được kiểm soát có thể cần hạn chế cà phê chứa caffeine ở mức khoảng 1-2 tách mỗi ngày và theo dõi phản ứng của huyết áp. Đặc biệt, uống một lượng lớn caffeine trong thời gian ngắn có thể khiến huyết áp tăng tạm thời rõ hơn.
Uống cà phê thế nào để tốt hơn cho sức khỏe thận?
Không chỉ lượng cà phê, những gì được thêm vào cốc cà phê cũng ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng của thức uống.
Hạn chế đường bổ sung
Cà phê đen có rất ít calo và không chứa đường bổ sung. Ngược lại, các loại cà phê pha sẵn, cà phê có hương vị hoặc đồ uống cà phê xay có thể chứa lượng đường đáng kể. Việc thường xuyên sử dụng đồ uống nhiều đường có thể làm giảm lợi ích vốn có của cà phê và không có lợi cho sức khỏe chuyển hóa. Nếu thường cho đường vào cà phê, có thể giảm dần lượng đường thay vì cắt bỏ đột ngột.
Hạn chế kem và chất béo bão hòa
Kem béo và một số loại kem pha cà phê có thể làm tăng lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần. Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Sức khỏe tim mạch và sức khỏe thận có mối liên hệ chặt chẽ, vì vậy việc hạn chế chất béo bão hòa cũng có lợi cho sức khỏe lâu dài. Có thể thay kem bằng sữa tách béo hoặc sữa ít béo nếu phù hợp với chế độ ăn.
Chọn loại cà phê phù hợp khẩu vị
Một số người thêm nhiều đường hoặc kem vì không thích vị cà phê đang sử dụng. Trong trường hợp này, thay đổi loại cà phê hoặc mức độ rang có thể giúp thức uống dễ uống hơn mà không cần thêm quá nhiều đường và chất béo.
Chú ý tổng lượng cà phê trong ngày
Uống cà phê ở mức vừa phải thường không phải vấn đề với đa số người. Tuy nhiên, lượng sử dụng vẫn rất quan trọng.
Ngoài caffeine, người mắc bệnh thận còn cần chú ý đến kali. Một cốc cà phê khoảng 240 ml chứa khoảng 100 mg kali. Lượng này thường phù hợp với nhiều người mắc bệnh thận mạn, nhưng nếu uống nhiều cốc mỗi ngày, lượng kali có thể cộng dồn đáng kể.
Những người cần hạn chế kali hoặc có nồng độ kali trong máu cao nên trao đổi với nhân viên y tế để xác định lượng cà phê phù hợp.
Người bệnh thận có nên uống cà phê?
Với nhiều người, có thể uống cà phê ở mức vừa phải, nhưng không nên áp dụng một mức chung cho tất cả bệnh nhân mắc bệnh thận. Người bị bệnh thận mạn cần cân nhắc nhiều yếu tố như mức độ suy giảm chức năng thận, huyết áp, nồng độ kali trong máu, lượng caffeine dung nạp và các thuốc đang sử dụng. Đặc biệt, người có huyết áp cao chưa được kiểm soát hoặc cần hạn chế kali có thể phải giảm lượng cà phê.
Nếu đang mắc bệnh thận hoặc chuẩn bị thay đổi đáng kể thói quen uống cà phê, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Cà phê tốt cho thận nhưng không nên uống quá mức
Nhìn chung, cà phê có thể là một phần của chế độ ăn uống có lợi cho sức khỏe thận khi được sử dụng ở mức vừa phải. Một số bằng chứng cho thấy uống cà phê có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn và sỏi thận thấp hơn.
Tuy nhiên, caffeine có thể làm tăng huyết áp, đặc biệt khi sử dụng với lượng lớn. Đường bổ sung, kem béo và lượng kali trong nhiều cốc cà phê cũng là những yếu tố cần lưu ý.
Với người trưởng thành khỏe mạnh, giới hạn khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày thường được xem là mức tối đa. Người bị bệnh thận hoặc huyết áp cao có thể cần mức thấp hơn, tùy tình trạng sức khỏe.
Vì vậy, thay vì lo lắng rằng cà phê hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng hơn là uống với lượng phù hợp, ưu tiên cà phê ít đường và ít chất béo bão hòa, đồng thời điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe của bản thân.