Trải nghiệm Hạ Long xưa qua cánh buồm thuyền ba vách

Một giờ trải nghiệm “Hạ Long xưa”

Mùa hè này khi đến với Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh), nhiều du khách không khỏi bất ngờ, hào hứng khi chứng kiến những chiếc thuyền gỗ có cánh buồm đỏ tươi, chầm chậm lướt trên mặt nước xanh, giữa trập trùng đảo đá xám. Từ ngày 29/6, sản phẩm trải nghiệm “Thuyền ba vách Hạ Long – Cánh buồm di sản” chính thức đi vào hoạt động ở vùng ven bờ vịnh. Du khách lên thuyền từ bến ở chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai), vừa vãn cảnh vịnh vừa nghe kể chuyện về một Hạ Long của quá khứ.

Anh Trương Quốc Hùng - một nhà sáng tạo nội dung ở Quảng Ninh là một trong những người đầu tiên trải nghiệm hành trình này. Hành trình chỉ kéo dài trong 1 giờ theo lộ trình tuyến chạy ven bờ vịnh Hạ Long (khu vực Cầu Bài Thơ đến khu vực Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh) nhưng đã khiến anh rất ấn tượng. Mặc dù vậy, điều khiến anh bất ngờ nhất không chỉ là cánh buồm đỏ, vốn đã gây chú ý với các bạn trẻ khi được trình diễn trên vịnh vài lần trước đó.

"Khi lên thuyền, điều đầu tiên tôi ấn tượng là trang phục của người lái thuyền mang nét rất truyền thống. Ngoài màu sắc cổ điển của cánh buồm, khách còn được thưởng thức trà và bánh rất đặc sắc. Những chi tiết nhỏ từ thiết kế đến ẩm thực này giúp du khách có một hành trình trải nghiệm đầy chân thực về văn hóa đời sống Hạ Long năm xưa", anh Hùng kể. 

Trà vối nóng, bánh chả, tiếng hát đối lãng đãng trên sóng nước – với người trẻ như anh Hùng là một trải nghiệm mới. Còn với những ai từng gắn bó lâu năm với vịnh Hạ Long, hình ảnh cánh buồm cánh dơi lại mang bao ký ức ùa về. Với ngư dân vùng sông nước Bạch Đằng và đảo Hà Nam (Quảng Ninh), thuyền ba vách là một “ngôi nhà” trên biển, gắn bó với đời sống mưu sinh từ hàng trăm năm qua.

Theo các tài liệu truyền miệng và lịch sử địa phương, loại thuyền này từng được sử dụng trong trận chiến Bạch Đằng vang dội và dùng để vận chuyển vật liệu xây dựng các công trình cổ xưa. Từ những thập niên 50 của thế kỷ trước, thuyền ba vách cùng cánh buồm nâu bã trầu đã tạo nên những khung hình, thước phim kinh điển về một Hạ Long thanh bình khi lọt vào ống kính của nhiều nhiếp ảnh gia quốc tế. 

Giữ hồn di sản vịnh Hạ Long

Trải qua nhiều thập kỷ vắng bóng, thuyền ba vách nay đã “hồi sinh” trên vịnh Hạ Long. Một trong những người giữ hồn cho di sản là Nghệ nhân Nhân dân Lê Đức Chắn, truyền nhân đời thứ 17 của dòng họ đóng tàu truyền thống ở vùng đảo Hà Nam (phường Liên Hoà nay). Có một thời gian, nghề đóng thuyền gỗ của gia đình ông đứng trước nguy cơ mai một, khi tàu hiện đại dần thay thế những cánh buồm.

Quá trình phục dựng lại thuyền ba vách, ông Chắn giữ đúng cấu trúc 3 mảnh (3 tấm ván ghép gồm 1 đáy, 2 mạn) cùng 2 cột buồm đặc trưng, mũi và lái thon gọn, cùng hệ thống bánh lái độc đáo giúp thuyền vẫn linh hoạt khi gặp gió ngược, nước ngược. Cánh buồm cánh dơi được phục dựng chuẩn xác, nhưng không còn màu bã trầu nhuộm từ vỏ cây đâng ở rừng ngập mặn, bạc dần theo nắng gió mà nay được cải tiến hành màu đỏ tươi rực rỡ.

Đặc biệt, dù áp dụng cơ giới hoá và kỹ thuật hiện đại nhưng ông vẫn giữ đúng mẫu mực truyền thống được truyền lại, mỗi con thuyền được đóng ra không chỉ đúng về dáng dấp mà còn phải đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn và độ bền vững để phục vụ khách du lịch trong điều kiện hiện nay. Để hoàn thành 1 con thuyền, ông Chắn cùng đội thợ khoảng 7-8 người phải làm liên tục ít nhất 1 tháng, qua hàng chục công đoạn tỉ mỉ.

Nghệ nhân Lê Đức Chắn chia sẻ: "Tôi vẫn luôn đau đáu nghĩ rằng con thuyền này có thể mai một trong thời gian tới. Nhưng may mắn được tỉnh và các đơn vị du lịch ủng hộ đóng mới, đây là điều tôi thấy thành công nhất để báo công với tổ tiên và những tiền nhân khi xưa là tôi đã hoàn thành nhiệm vụ của mình".

Hiện đã có 6 chiếc thuyền được gia đình ông Lê Đức Chắn đóng mới hoàn toàn để phục vụ du khách. Sản phẩm trải nghiệm thuyền ba vách do liên doanh Công ty CP Vận tải khách thủy Quảng Ninh và Công ty CP Ngắm cảnh Việt Nam vận hành. Ông Nguyễn Tất Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Ngắm cảnh Việt Nam cho biết nỗ lực của đơn vị cùng chính quyền địa phương trong việc phục dựng này không chỉ bảo tồn kỹ thuật đóng tàu cổ, mà còn nhằm tái hiện lại không gian làng chài xưa, giúp du khách cảm nhận sâu sắc hơn về lịch sử và tâm hồn của vùng đất di sản.

"Quảng Ninh có ngành du lịch phát triển với hệ thống du thuyền hiện đại, du khách đã trải nghiệm nhiều nhưng lại đang thiếu những sản phẩm liên quan đến giá trị văn hóa tinh thần và truyền thống. Mục tiêu của chúng tôi là cố gắng gìn giữ, bảo tồn và tôn vinh những nét truyền thống của địa phương qua việc khôi phục thuyền ba vách. Chúng tôi muốn giúp những nghệ nhân tâm huyết có điều kiện duy trì nghề, thông qua đó lan tỏa hình ảnh đẹp của Quảng Ninh đến với du khách", ông Nguyễn Tất Hiếu chia sẻ.

Ngoài những con thuyền lớn chạy trên vịnh, thuyền mô hình cũng đang trở thành sản phẩm lưu niệm cho du khách. Xa hơn, ngành văn hoá du lịch địa phương đang tính đến việc tổ chức các giải đua thuyền buồm ba vách, mời du khách trực tiếp học cách điều khiển cánh buồm, biến một di sản tưởng chừng chỉ còn trong ký ức thành một sự kiện văn hóa - thể thao mang tầm quốc tế. Từ mùa hè này trên vịnh Hạ Long, cánh buồm đỏ tươi vẫn tiếp tục căng gió, không phải để tìm về quá khứ, mà để mang một phần hồn cốt của Hạ Long xưa đi xa hơn, đến với nhiều du khách trong nước và quốc tế.

Lênh đênh cùng “cánh buồm đỏ” thuyền ba vách trên vịnh Hạ Long

VOV.VN - Du khách có thêm trải nghiệm độc đáo khi ngắm cảnh và tìm hiểu văn hoá vịnh Hạ Long trên con thuyền mang ký ức một thời của ngư dân địa phương - thuyền ba vách buồm cánh dơi.