Nằm bên những đồi cọ xanh mát, bản Khun tại xã Bằng Lang, tỉnh Tuyên Quang đang trở thành một điểm sáng về du lịch bền vững. Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, La Chí đang cùng sinh sống tại đây - tuy có sự khác nhau về sắc màu văn hóa nhưng lại chung một tình yêu với bản làng và khát vọng gìn giữ những giá trị nguyên bản của du lịch cộng đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Huyên - Trưởng phòng Quản lý Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang), điều làm nên sự khác biệt lớn nhất của mô hình du lịch cộng đồng bản Khun là nơi đây không cố biến thành một “điểm du lịch được dàn dựng" hay "sân khấu hóa". Người dân không trở thành diễn viên trong chính ngôi làng của mình. Họ vẫn sống cuộc sống thường ngày - vẫn nhuộm chàm, vẫn đan lát, vẫn nấu những món ăn truyền thống, vẫn ngồi bên hiên nhà dưới bóng cọ mỗi chiều. 

Đến đây, du khách có cảm giác thiên nhiên đang thở rất chậm. Mùi lá cọ phơi nắng, hơi đất từ sườn đồi, mùi khói bếp và gió núi hòa vào nhau thành thứ không khí rất riêng của bản làng. Đó là những trải nghiệm mà hiếm sân khấu hay khu nghỉ dưỡng hiện đại nào có thể tạo ra.

Trong xu hướng du lịch hiện đại, du khách không đi hàng nghìn cây số để xem những điều được dàn dựng giống nhau, mà để được chạm vào một đời sống thật. Ở bản Khun, người dân đang học cách kể câu chuyện của mình bằng chính không gian sống của mình. Từ những ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày, nghề dệt thủ công của người Nùng đến làn điệu hát Then vang lên giữa đồi cọ, bản Khun cho thấy du lịch cộng đồng có thể phát triển một cách chân thực, do chính cộng đồng dẫn dắt, đồng thời gìn giữ thiên nhiên và bản sắc văn hóa.

Mới đây khi có dịp đến Tuyên Quang, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Thụy Sĩ tại Việt Nam - ông Thomas Gass và bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cùng các vị khách quốc tế đã trải nghiệm không gian du lịch cộng đồng bản Khun và gặp gỡ người dân địa phương để cùng trao đổi về hành trình phát triển du lịch bền vững. 

Đại sứ Thomas Gass phấn khởi khi được hòa mình vào không gian xanh, trải nghiệm các hoạt động du lịch dân dã và lắng nghe những câu chuyện đời sống thú vị từ chính người dân bản địa. Tham dự lễ khánh thành Thư viện bản Khun, Đại sứ Thomas Gass chia sẻ: “Chúng ta không chỉ khai trương một thư viện mà đang mở ra một cánh cửa, để trẻ em bản Khun nuôi dưỡng ước mơ, để các bậc cao niên chia sẻ những câu chuyện của mình, và để cộng đồng nơi đây tự định hình con đường đi tới tương lai, trên nền tảng vững chắc của di sản phong phú và đa dạng của mình, một di sản và niềm tự hào sẽ trở thành bệ phóng để thế hệ trẻ nơi đây trở thành luật sư hay bác sĩ”.

Giao lưu với bà con bản Khun, các vị khách quốc tế cầm chiếc quạt cọ, lắng nghe những câu chuyện về nếp nhà sàn, về nghề đan lát, về cách người dân học làm du lịch từ chính đời sống hằng ngày của mình. Sau đó là thưởng thức các tiết mục văn nghệ đặc sắc, tham gia tour đạp xe khám phá bản làng và giao lưu cùng người dân trên đồi cọ. Mô hình du lịch tại bản Khun là minh chứng cho thấy, phát triển du lịch cộng đồng không chỉ tạo dựng điểm đến phục vụ du khách mà còn là không gian vô giá để người dân bảo tồn văn hóa, duy trì lối sống truyền thống và phát triển sinh kế bền vững.

Chuẩn hóa du lịch cộng đồng bản Khun

Hành trình phát triển du lịch cộng đồng tại bản Khun, tỉnh Tuyên Quang có sự hỗ trợ của dự án "Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững tại Việt Nam" (dự án ST4SD), do Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tài trợ và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam trong vai trò chủ dự án, cùng sự phối hợp với các tổ chức và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang.

Dự án đã triển khai xây dựng mô hình du lịch cộng đồng bền vững tại bản Khun với sự tham gia của 20 hộ dân, trong đó bao gồm 10 hộ kinh doanh homestay, 5 hộ phát triển dược liệu và 5 hộ chuyên bảo tồn văn hóa truyền thống. Với tổng kinh phí hỗ trợ khoảng 680 triệu đồng, dự án đã phân bổ nguồn lực vào Quỹ phát triển du lịch cộng đồng của thôn, đồng thời giúp người dân mua sắm trang thiết bị, cải tạo cơ sở vật chất, bổ sung trang phục truyền thống, công cụ sản xuất thủ công.

Các lớp tập huấn tiếng Anh giao tiếp du lịch, cách tiếp đón khách, cách đóng gói điểm đến, hướng dẫn cách dọn dẹp nhà cửa, nhà vệ sinh, cách sắp xếp buồng phòng phục vụ khách du lịch... đã được triển khai nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng làm du lịch cho cộng đồng. Ban quản lý điều phối du lịch tại địa phương được bầu ra, với một quy chế hoạt động thống nhất. Các sản phẩm thủ công dân tộc được hỗ trợ quảng bá rộng rãi, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm.

Đánh giá về hiệu quả của chương trình, báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tuyên Quang khẳng định các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật đã mang lại kết quả thiết thực, tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý và phát triển du lịch. Năng lực của cộng đồng dân cư được cải thiện rõ rệt, góp phần hình thành mô hình du lịch cộng đồng kiểu mẫu gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống và bảo vệ tài nguyên.

Chia sẻ về hành trình du lịch bền vững tại bản Khun, ông Nguyễn Ngọc Bích - chuyên gia dự án ST4SD cho biết dự án gửi đi thông điệp mạnh mẽ về cách làm du lịch mới, đó là kiên định lấy cộng đồng làm trung tâm, lấy văn hóa sống làm nền tảng và lấy hạnh phúc của người dân làm mục tiêu cuối cùng. "Một làng du lịch hạnh phúc có thể không phải nơi đông khách nhất, cũng không phải nơi có nhiều dịch vụ sang trọng nhất. Đó phải là nơi người dân vẫn muốn ở lại, người trẻ vẫn còn muốn quay về. Văn hóa truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống hằng ngày, và cộng đồng không bị đánh mất mình trong quá trình phát triển du lịch. Chính ở những nơi giản dị như bản Khun, mọi người sẽ nhìn thấy rõ nhất tương lai của du lịch bền vững".

Đưa Thông Nguyên thành điểm sáng du lịch bền vững tại Tuyên Quang

VOV.VN - Các bên liên quan cùng nhau cam kết phát triển du lịch bền vững tại địa phương, mở ra hướng đi mới triển vọng cho ngành du lịch và sinh kế người dân tại xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang (huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang cũ).