75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm

Theo công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI 2025) của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, khu vực doanh nghiệp đang dần phục hồi sau giai đoạn khó khăn.

Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước cùng khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, tạo việc làm cho 26 triệu lao động. Số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt 297.500, tăng 27,4%, trong khi 85,7% doanh nghiệp cho biết duy trì hoặc mở rộng quy mô.

Dù vậy, khó khăn lớn nhất hiện nay lại đến từ thị trường. Có tới 60,2% doanh nghiệp gặp trở ngại trong tìm kiếm khách hàng - mức cao nhất trong nhiều năm. Áp lực này không chỉ đến từ xuất khẩu mà còn lan sang thị trường nội địa, khiến doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang có tâm lý tích cực hơn, niềm tin dần được cải thiện nhờ sự đồng hành của chính quyền. Các mô hình đối thoại định kỳ đã giúp doanh nghiệp phản ánh khó khăn và thúc đẩy xử lý vướng mắc. Tuy nhiên, ông thẳng thắn nhìn nhận khó khăn lớn nhất vẫn là thị trường, khi sức mua suy giảm, đơn hàng thiếu ổn định và áp lực dòng vốn ngày càng lớn.

Trong khi đó, tiếp cận vốn vẫn là rào cản dai dẳng. Có tới 75,5% doanh nghiệp không thể vay nếu thiếu tài sản bảo đảm, với 93,5% khoản vay yêu cầu thế chấp - mức cao hơn nhiều so với mặt bằng quốc tế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp dù có phương án kinh doanh khả thi vẫn khó tiếp cận nguồn vốn cần thiết.

Ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp tỉnh Thái Nguyên cho rằng, việc thay đổi cách xếp hạng PCI theo nhóm đã phản ánh sát hơn thực tế môi trường kinh doanh. Theo ông, doanh nghiệp có thể nhìn rõ hơn cả mặt tích cực lẫn tồn tại như chi phí không chính thức, cạnh tranh chưa bình đẳng hay hiệu quả hỗ trợ chưa đồng đều. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các chính sách cần thêm thời gian để thực sự đi vào vào thực tiễn.

Ở góc độ tổng thể, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu quy mô nhỏ, hơn 80% có dưới 50 lao động và hơn 70% có vốn dưới 10 tỷ đồng. Chỉ 30,9% doanh nghiệp dự kiến mở rộng trong thời gian tới, cho thấy tâm lý thận trọng vẫn chiếm ưu thế.

26% doanh nghiệp vẫn phải chịu chi phí không chính thức

Bên cạnh thị trường và vốn, môi trường kinh doanh tiếp tục là yếu tố then chốt. Chỉ 6 - 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán thay đổi chính sách, trong khi hơn một nửa phải dựa vào mạng xã hội để tiếp cận thông tin. Điều này phản ánh khoảng cách giữa chính sách và thực thi.

Chi phí không chính thức vẫn tồn tại khi 26% doanh nghiệp cho biết phải chi thêm ngoài quy định khi làm thủ tục. Đây là yếu tố làm gia tăng chi phí và giảm động lực đầu tư, mở rộng sản xuất. Báo cáo cũng chỉ ra khu vực hộ kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn khi 81,5% ghi nhận doanh thu sụt giảm, nhưng chỉ 15,6% có ý định chuyển đổi thành doanh nghiệp do lo ngại thủ tục và chi phí tuân thủ.

Ông Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh thay đổi, doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa vào chi phí hay ưu đãi mà buộc phải nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo và xây dựng niềm tin thị trường. Đây là yếu tố quyết định đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển dài hạn.

Ở góc độ điều hành, việc chuyển từ xếp hạng sang phân nhóm trong PCI 2.0 được xem là bước điều chỉnh quan trọng. Theo ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp tỉnh Thái Nguyên, cách tiếp cận này giúp phản ánh thực chất hơn chất lượng điều hành và tạo áp lực cải cách theo chiều sâu.

Trong khi đó, ông Vương Quốc Nam, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho rằng, việc mở rộng không gian phát triển và cải thiện môi trường đầu tư sẽ tạo thêm điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong thời gian tới. Chính quyền sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng điều hành, cải thiện các chỉ số và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, để khu vực kinh tế tư nhân thực sự bứt phá, cần đồng thời tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn là thị trường, vốn và minh bạch chính sách. Khi các rào cản này được xử lý, nội lực doanh nghiệp tích lũy thời gian qua mới có thể chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất.

Quy định về quan hệ liên kết theo vốn vay có làm doanh nghiệp “mắc cạn”?

VOV.VN - Bộ Tài chính khẳng định việc xác định mối quan hệ liên kết theo vốn vay của doanh nghiệp (DN) thực hiện theo đúng quy định hiện hành. Tuy nhiên, cơ quan này sẽ cân nhắc nghiên cứu tỉ lệ vay để phù hợp hơn với đặc thù của DN Việt Nam.

Gỡ điểm nghẽn tín dụng, giải “cơn khát” vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

VOV.VN - Dòng vốn tín dụng vẫn là “mạch máu” của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng thực tế tiếp cận còn nhiều rào cản. Gỡ điểm nghẽn cơ chế, thủ tục và điều kiện vay được kỳ vọng sẽ khơi thông dòng vốn, giúp khu vực này dịu “cơn khát” và phục hồi tăng trưởng.