“Lệch pha” giữa quản trị rủi ro của NH và năng lực đáp ứng của DN

Trong bối cảnh nền kinh tế đang từng bước phục hồi nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, câu chuyện doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng tiếp tục là một điểm nghẽn mang tính cấu trúc. Vấn đề không chỉ nằm ở khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp, mà còn phản ánh sự “lệch pha” giữa chuẩn mực quản trị rủi ro của hệ thống ngân hàng và năng lực đáp ứng của khu vực DNNVV.

Về nguyên tắc, các tổ chức tín dụng phải đặt an toàn hệ thống lên hàng đầu, đặc biệt trong bối cảnh tiêu chuẩn quản trị rủi ro ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế như Basel III. Mỗi quyết định cấp tín dụng vì thế không chỉ dựa trên nhu cầu vốn, mà còn phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ minh bạch tài chính, khả năng tạo dòng tiền và chất lượng tài sản đảm bảo.

Tuy nhiên, phần lớn DNNVV vẫn vận hành với nền tảng quản trị chưa đồng bộ: hệ thống kế toán thiếu chuẩn hóa, báo cáo tài chính chưa phản ánh đầy đủ thực trạng, dữ liệu dòng tiền phân tán và khó kiểm chứng… Khi thông tin không đủ độ tin cậy, việc thẩm định trở nên thận trọng hơn là điều tất yếu.

Bên cạnh đó, cấu trúc tài sản của DNNVV thường không phù hợp với “khẩu vị” tín dụng truyền thống. Ngân hàng có xu hướng ưu tiên tài sản đảm bảo là bất động sản có pháp lý hoàn chỉnh hoặc tài sản có tính thanh khoản cao, trong khi doanh nghiệp lại chủ yếu nắm giữ máy móc, hàng tồn kho hoặc quyền tài sản chưa hoàn thiện. Khoảng cách này khiến nhiều phương án kinh doanh dù khả thi vẫn khó chuyển hóa thành khoản vay.

NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm việc công khai lãi suất cho vay

VOV.VN - Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết sẽ điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ; tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm việc công khai lãi suất cho vay.

Những cú sốc trong giai đoạn vừa qua, đặc biệt là đại dịch COVID-19, càng làm lộ rõ tính dễ tổn thương của DNNVV. Dòng tiền suy giảm, thị trường biến động, chi phí gia tăng đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng cũng chịu áp lực kiểm soát nợ xấu và tuân thủ chặt chẽ hơn dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, từ đó hình thành xu hướng “phòng thủ” trong cấp tín dụng.

Song, nếu chỉ nhìn nhận vấn đề từ góc độ thắt chặt hay nới lỏng tín dụng sẽ là chưa đủ. Trọng tâm cần chuyển sang thay đổi tư duy tiếp cận vốn theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn phát triển của DNNVV.

Chuyển từ “người cho vay” sang “đối tác đồng hành”

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, về phía hệ thống ngân hàng, cần từng bước dịch chuyển từ mô hình cho vay dựa chủ yếu vào tài sản đảm bảo sang mô hình đánh giá dựa trên dòng tiền và năng lực kinh doanh. Điều này đòi hỏi không chỉ cải tiến phương pháp thẩm định, mà còn xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro dựa trên dữ liệu vận hành thực tế của doanh nghiệp. Khi dòng tiền trở thành “tài sản cốt lõi”, việc cấp tín dụng sẽ phản ánh sát hơn sức khỏe kinh doanh thay vì chỉ dựa vào giá trị tài sản tĩnh.

Cùng với đó, theo ông Nguyễn Quang Huy, vai trò của ngân hàng cũng cần được mở rộng, từ “người cho vay” sang “đối tác đồng hành”. Việc tham gia sâu hơn vào hoạt động của doanh nghiệp – thông qua tư vấn chiến lược, hỗ trợ quản trị, kết nối hệ sinh thái kinh doanh – không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng mà còn tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho cả hai phía. “Đây là mô hình đã được nhiều nền kinh tế phát triển áp dụng, nơi ngân hàng trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị doanh nghiệp, thay vì đứng ngoài như một bên cấp vốn thuần túy”, ông Huy nói.

Ở chiều ngược lại, chuyên gia này nêu quan điểm: DNNVV cũng cần chủ động tái cấu trúc để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường vốn. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết để nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất dữ liệu. Việc chuẩn hóa hệ thống kế toán, minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng lịch sử tín dụng rõ ràng sẽ giúp ngân hàng có đủ cơ sở để đánh giá và ra quyết định cho vay trên nền tảng dòng tiền. Đồng thời, nâng cao năng lực quản trị, đa dạng hóa thị trường và củng cố mô hình kinh doanh cũng là yếu tố then chốt để cải thiện “độ tín nhiệm” trong mắt các tổ chức tín dụng.

Nhìn tổng thể, ông Nguyễn Quang Huy khẳng định: Khơi thông dòng vốn cho DNNVV không phải là bài toán riêng của ngành ngân hàng hay của doanh nghiệp, mà là quá trình điều chỉnh đồng bộ về tư duy và phương thức vận hành. Khi ngân hàng chuyển từ tư duy “giữ tài sản” sang “hiểu dòng tiền”, và doanh nghiệp chuyển từ “linh hoạt ngắn hạn” sang “minh bạch dài hạn”, khoảng cách giữa hai bên sẽ dần được thu hẹp. Đó cũng là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái tài chính – kinh doanh bền vững, nơi dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn.

Muốn DNNVV mạnh, chính sách phải thật sự "mở đường"

VOV.VN - Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 99% tổng số doanh nghiệp và được coi là động lực, là xương sống của nền kinh tế. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ hai quốc gia này về phát triển hệ thống doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo sự bứt phá cho kinh tế tư nhân.