“Chìa khoá vàng” cho nông nghiệp bền vững ở vùng cao Sơn La

Giữa những biến động thất thường của thời tiết cao nguyên, Hợp tác xã (HTX) Nông Xanh tại bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La vẫn duy trì những luống rau củ xanh tốt nhờ mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ vi sinh. Không chỉ làm chủ quy trình canh tác an toàn, HTX còn trở thành “điểm sáng” thay đổi tư duy sản xuất và tạo việc làm ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.

Từ hệ thống tưới nhỏ giọt trong gian nhà màng thoáng đãng của HTX Nông Xanh tại bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La, tiếng nước róc rách lâu lâu lại vang lên nhịp nhàng, êm ái. Dưới làn nước mát lành ấy, từng luống rau cải xoăn, cải kale, cần tây, súp lơ, bắp cải, dưa chuột, mướp đắng… đang vươn mình xanh tốt, sẵn sàng cho vụ thu hoạch để bước ra thị trường.

Anh Lưu Tùng Định – Giám đốc HTX cho biết, HTX đã triển khai hoạt động sản xuất tại đây hơn 2 năm; với tổng diện tích đất canh tác hơn 7ha, trong đó có hơn 1ha nhà màng cứng, hơn 1 ha nhà màng tạm. Trước áp lực của biến đổi khí hậu và yêu cầu khắt khe từ thị trường tiêu thụ, ngay từ đầu, HTX đã lựa chọn con đường nông nghiệp xanh – tuần hoàn, đó là ứng dụng công nghệ vi sinh, hạn chế tối đa các yếu tố can thiệp hóa học. Cụ thể là đất được cải tạo bằng phân gà, phân bò hoai mục và phân hữu cơ dạng viên; quy trình ủ phân được thực hiện nghiêm túc, đất sau khi làm luống sẽ được phủ màng trắng để xử lý cỏ dại tự nhiên, giúp hạn chế xáo trộn hệ sinh thái đất; quy trình làm cỏ cũng được thực hiện thủ công, giúp đất giữ được hệ vi sinh tự nhiên, tơi xốp và giàu dinh dưỡng. Hệ thống tưới thì sử dụng nguồn nước tự nhiên, duy trì đều đặn hàng ngày, an toàn, mỗi lần tưới từ 15–20 phút tùy theo giai đoạn sinh trưởng của cây…

Nhờ chăm sóc hoàn toàn theo quy trình khép kín, ứng dụng công nghệ vi sinh và tưới tiết kiệm nước, sản phẩm của HTX rất được thị trường ưa chuộng; khoảng 300 - 500 tấn rau củ quả an toàn hiện đang được xuất bán tới nhiều tỉnh, thành trong cả nước.

"Ngoài Hà Nội là thị trường chính, hợp tác xã đang có các kênh tiêu thụ ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng. Bên cạnh đó có Hải Phòng, Quảng Ninh, Nam Định, Bắc Ninh, Hà Nam, Phú Thọ, Vĩnh Phúc; đi sâu hơn nữa thì có Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh là những điểm tiêu thụ quen thuộc của hợp tác xã quanh năm", anh Định cho biết. 

Không chỉ thay đổi phương thức canh tác, HTX Nông Xanh còn tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho nhiều lao động là người dân tộc thiểu số tại địa phương. Chị Đặng Thị Hương, dân tộc Dao, người dân ở bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La chia sẻ, trước khi vào hợp tác xã, thu nhập của cả nhà chỉ trông chờ vào một ít nương, rẫy, quanh năm vất vả mà cũng chỉ đủ ăn. Vào hợp tác xã Nông Xanh với công việc hằng ngày là chăm sóc rau màu; buổi sáng thì tưới; giữa giờ làm cỏ; cuối chiều lại vận hành hệ thống tưới ẩm.... Được trả hơn 200 nghìn mỗi ngày; mỗi  tháng chị cũng có thu nhập từ 6 - 8 ttiệu đồng; nguồn thu nhập này giúp gia đình đủ chi tiêu hằng ngày và ổn định cuộc sống.

Theo ông Nguyễn Huy Anh, Bí thư Đảng uỷ xã Vân Hồ, hiệu quả thực tế từ HTX Nông Xanh ở bản Hang Trùng 1 đã, đang mang lại "giá trị kép” một là chứng minh được rằng canh tác vi sinh, tuần hoàn hoàn toàn có thể mang lại năng suất cao và giá trị kinh tế vượt trội so với phương thức truyền thống. Thứ 2 quan trọng hơn, là HTX đã tiên phong thay đổi tư duy “sản xuất chạy theo sản lượng” sang “sản xuất an toàn, thuận tự nhiên” cho đông đảo bà con dân tộc thiểu số trên địa bàn. 

"Hợp tác xã Nông xanh là một trong những đơn vị đồng hành cùng xã và Mặt trận Tổ quốc trong việc tuyên truyền, vận động cho một số bản có tiềm năng về đất đai, có điều kiện khí hậu thuận lợi để chúng tôi hướng cho bà con học và làm theo. Hiện nay, chúng tôi đang triển khai ở tất cả các bản tăng cường kết hợp với các HTX trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩn, không riêng với HTX Nông xanh, mà còn với các HTX khác trên địa bàn; làm sao giúp bà con tiêu thụ sản phẩm, để vừa có thể được mùa, được giá, tránh ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của bà con", ông Nguyễn Huy Anh nói.

Chia sẻ về định hướng phát triển trong thời gian tới, anh Lưu Tùng Định – Giám đốc HTX Nông Xanh cho biết, hợp tác xã sẽ thành lập thêm các tổ hợp tác trồng rau chuyên canh theo mùa vụ trên địa bàn; đồng thời tìm các vị trí thích hợp để mở thêm các vườn rau ở các bản khác ngoài Hang Trùng 1, như bản Suối Bon, Sao Đỏ 1, Sao Đỏ 2... vì để làm một vườn rau chuyên canh thì người dân ban đầu cũng chưa thể làm được do lâu nay vốn chỉ quen với kiểu canh tác truyền thống. Chình vì vậy, Nông Xanh sẽ phát triển các vườn của HTX tới các bản để làm mẫu cho bà con nhìn thấy và làm theo; làm sao bà con làm được tốt hơn, chuyên nghiệp hơn nữa, để làm ra những sản phẩm chất lượng và phát triển.

Từ hiệu quả của HTX Nông Xanh, có thể thấy sản xuất xanh - tuần hoàn và ứng dụng công nghệ vi sinh chính là chìa khóa vàng cho nông nghiệp vùng cao trong thời đại mới. Mô hình không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, giúp bà con nâng cao thu nhập, mà còn bảo vệ môi trường sống cho mai sau. Đây thực sự là một điểm sáng cần được nhân rộng.

Sơn La nhìn thẳng thực tế để bứt phá tăng trưởng quý cuối năm

VOV.VN - 9 tháng năm 2026, Sơn La nằm trong nhóm các địa phương tốc độ tăng trưởng GRDP thấp nhất cả nước. Nhiều biện pháp hiện đang được địa phương quyết liệt triển khai, nhằm bứt phá tăng trưởng trong thời gian còn lại của năm.