Cơ giới hóa đồng bộ hướng tới nền nông nghiệp xanh, phát triển bền vững

Giảm chi phí, giảm phát thải

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), trong triển khai Đề án 1 triệu ha lúa đến năm 2030, cơ giới hóa sẽ là động lực quan trọng để mở rộng diện tích sản xuất theo Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL. Hiện nay, quy trình canh tác, mô hình hợp tác xã và các chuỗi liên kết đã từng bước được hình thành. Tuy nhiên, để mở rộng nhanh quy mô sản xuất, cần phát triển đồng bộ hệ thống máy móc và ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và quản lý.

Cần Thơ là địa phương có sản lượng lúa đứng thứ hai vùng ĐBSCL chỉ sau An Giang. Trong thực hiện đề án đến năm 2030, thành phố sẽ tham gia với diện tích trên 170.000 ha tại những xã, phường sản xuất lúa trọng điểm.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc, Sở NN&MT TP Cần Thơ cho biết, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, chi phí sản xuất gia tăng, lao động nông nghiệp thiếu hụt và các thị trường xuất khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc cũng như phát thải carbon, ngành hàng lúa gạo không thể tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống dựa chủ yếu vào tăng đầu vào vật tư và mở rộng diện tích canh tác. Chuyển đổi sang mô hình sản xuất hiện đại, xanh và bền vững là yêu cầu tất yếu.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, thành phố đã tích cực triển khai nhiều mô hình cơ giới hóa tiên tiến gắn với nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải. Nổi bật là các mô hình sạ hàng kết hợp vùi phân, cơ giới hóa xử lý rơm rạ, máy cuốn rơm, sản xuất phân hữu cơ từ rơm và sử dụng máy tung phân hữu cơ trong canh tác lúa. Các mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo Việt Nam.

Chi phí vật tư đầu vào tăng, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu giảm phát thải từ các thị trường ngày càng khắt khe, cơ giới hóa được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và thúc đẩy phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Ông Hồ Phi Tuấn, Trưởng phòng cơ điện, Cục kinh tế hợp tác, Bộ NN&MT cho biết, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp nói chung và ngành hàng lúa gạo nói riêng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều khâu sản xuất như làm đất, bơm tưới, thu hoạch và vận chuyển đã được cơ giới hóa ở mức cao, góp phần giảm sức lao động, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, cơ giới hóa ngành nông nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu tập trung ở khâu làm đất và thu hoạch, trong khi các khâu gieo cấy, chăm sóc, bảo quản, chế biến sau thu hoạch còn yếu và thiếu tính đồng bộ.

Theo ông Hồ Phi Tuấn, cần phát triển cơ giới hóa đồng bộ trên toàn chuỗi sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng sức cạnh tranh và phát triển ngành hàng lúa gạo Việt Nam theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Tổ chức lại sản xuất, nâng giá trị hạt gạo

Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo Quyết định 1490 của Thủ tướng Chính phủ là khung định hướng quan trọng nhằm tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết, nâng cấp hạ tầng, đẩy mạnh cơ giới hóa và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa gắn với thích ứng biến đổi khí hậu. Mục tiêu của Đề án, đến năm 2030, tỷ lệ cơ giới hóa đồng bộ trong vùng triển khai phải đạt trên 70% diện tích. Để thực hiện mục tiêu, Bộ NN&MT đã tham mưu hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển cơ giới hóa, trong đó có việc sửa đổi quy định về sử dụng đất trồng lúa.

Bà Huỳnh Kim Định, Phó Giám đốc Trung tâm khuyến nông Quốc gia cho biết, Nghị định số 112 của Chính phủ tạo điều kiện để các hợp tác xã và tổ dịch vụ cơ giới hóa đầu tư hạ tầng ngay tại vùng nguyên liệu, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất. Các địa phương cần chủ động triển khai Nghị định, đồng thời rà soát nhu cầu cơ giới hóa tại từng vùng nguyên liệu. Việc điều tra, thống kê hiện trạng máy móc và xác định nhu cầu đầu tư sẽ là cơ sở để hình thành các tổ dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp gắn với hợp tác xã, giúp cung ứng dịch vụ làm đất, gieo sạ, chăm sóc, thu hoạch và bảo dưỡng máy móc ngay tại địa phương.

Theo bà Huỳnh Kim Định, các hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, xay xát lúa gạo cần được khuyến khích đầu tư hệ thống sấy, kho bảo quản và trung tâm dịch vụ tại vùng nguyên liệu nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao chất lượng hạt lúa và đáp ứng yêu cầu của chuỗi giá trị lúa gạo phục vụ xuất khẩu.

Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã tập trung nhiều vào các giải pháp kỹ thuật canh tác và xây dựng quy trình sản xuất. Những giải pháp này đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm chi phí, nâng cao năng suất và gia tăng lợi nhuận cho người trồng lúa.

Ông Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho rằng, xu hướng cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số trong nông nghiệp là tất yếu. Tuy nhiên, cần có những chính sách để đẩy nhanh quá trình cơ giới hóa theo hướng đồng bộ và bền vững, phù hợp với yêu cầu phát triển nền nông nghiệp hiện đại.

Cơ giới hóa không chỉ là đầu tư thêm máy móc, mà là tổ chức lại sản xuất để khai thác hiệu quả và tạo thêm giá trị cho hạt gạo. Khi hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý cùng tham gia, cơ giới hóa sẽ trở thành một mắt xích của chuỗi giá trị, giúp giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa. Từ đó, ĐBSCL có thêm nền tảng để phát triển ngành hàng lúa gạo theo hướng hiện đại, xanh và phát triển bền vững.

Đồng Tháp: Đẩy mạnh triển khai đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp

VOV.VN - Trong bối cảnh ĐBSCL đang đẩy mạnh chuyển đổi nông nghiệp theo hướng xanh và phát thải thấp, tỉnh Đồng Tháp cũng là điểm sáng với các mô hình tiêu biểu như: sản xuất lúa sinh thái kết hợp bảo tồn sếu đầu đỏ; lúa chất lượng cao; lúa hữu cơ, tuần hoàn;… Các mô hình này đã và đang được triển khai hiệu quả.