CPI 9 tháng vượt mục tiêu 4,5%, áp lực lạm phát chặng cuối năm có đáng lo?

CPI đã vượt mục tiêu, nhóm hàng nào đang kéo mặt bằng giá?

Theo Cục Thống kê, tháng 9, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Tính bình quân 9 tháng, CPI tăng 4,52%, cao hơn đáng kể mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%.

Mức tăng CPI chủ yếu đến từ giá xăng dầu, giá gas tăng cao theo diễn biến thị trường thế giới; giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng do giá vật liệu xây dựng, chi phí sửa chữa và nhu cầu sử dụng điện tăng. Cùng với đó, giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và nhu cầu tiêu dùng của người dân tăng. Giá dịch vụ giáo dục và dịch vụ y tế tăng cũng góp phần làm CPI chung tăng.

Trong 9 tháng, chỉ số giá nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm. Nhóm giao thông tăng 6,06%, tác động làm CPI chung tăng 0,6 điểm phần trăm, trong đó giá nhiên liệu tăng 10,89%.

Đáng chú ý, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm. Trong đó, chỉ số giá nhóm thịt lợn tăng 4,46% do nguồn cung hạn chế trong dịp Lễ, Tết và chi phí chăn nuôi ở mức cao; giá thịt gia cầm tăng 3,93%. Giá ăn uống ngoài gia đình tăng 7,14% do chi phí nguyên liệu và dịch vụ tăng.

Như vậy, áp lực tăng giá trong 9 tháng không chỉ đến từ năng lượng mà còn lan sang nhà ở, vật liệu xây dựng, thực phẩm và dịch vụ.

Đáng chú ý, áp lực lên mặt bằng giá đang gia tăng khi giá xăng dầu tăng trở lại trong quý III và lan tỏa vào chi phí của nền kinh tế.

Ba tháng cuối năm: Áp lực giá vẫn hiện hữu

Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) nhận định, áp lực lạm phát những tháng cuối năm vẫn hiện hữu. Giá năng lượng và nguyên nhiên vật liệu thế giới có thể biến động do căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn vận tải và chi phí logistics tăng cao. Trong nước, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dịch vụ thường tăng vào cuối năm cũng có thể tạo thêm sức ép lên giá.

Bên cạnh đó, biến động giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận chuyển có thể tiếp tục được truyền dẫn vào giá thành sản xuất. Các nhóm giáo dục, y tế, hàng hóa và dịch vụ khác cũng là những yếu tố cần theo dõi sát.

Những yếu tố này cho thấy áp lực lạm phát trong chặng cuối năm không chỉ phụ thuộc vào giá xăng dầu. Khi chi phí đầu vào tăng, tác động có thể lan sang giá hàng hóa, dịch vụ thông qua chi phí sản xuất, vận chuyển và phân phối.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, Việt Nam về cơ bản vẫn đang kiểm soát tương đối tốt tình hình. Đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý, cơ quan chức năng vẫn kiểm soát thời điểm và mức độ điều chỉnh giá phù hợp nhằm bảo đảm tác động đến lạm phát không quá lớn.

Theo chuyên gia, việc phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ đã và đang được thực hiện theo hướng tích cực, khả quan hơn so với giai đoạn trước. Nguồn cung, đặc biệt là nguồn cung hàng hóa và dịch vụ thiết yếu cũng được bảo đảm khá tốt.

Tuy vậy, TS. Cấn Văn Lực cảnh báo áp lực lạm phát từ nay đến cuối năm vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh tình hình thế giới còn nhiều bất ổn. Diễn biến xung đột, giá năng lượng và các yếu tố địa chính trị có thể tác động đến mặt bằng giá trong nước. Nếu các yếu tố bất lợi từ bên ngoài gia tăng, lạm phát có thể cao hơn mức 4,5%.

“Việt Nam cần làm tốt hơn việc phối hợp các chính sách trong nước, đặc biệt là chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và chính sách giá, nhằm bảo đảm nếu lạm phát tăng thì vẫn ở trong tầm kiểm soát, tốt nhất là duy trì dưới 5%”, ông Lực nêu rõ.

Dư địa điều hành còn, nhưng không thể chủ quan

Trong bối cảnh CPI 9 tháng đã vượt mức mục tiêu 4,5%, bà Lê Thị Tuyết Nhung, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính cho biết, bên cạnh theo dõi sát cung - cầu và bảo đảm nguồn cung hàng thiết yếu, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ tài khóa để giảm áp lực chi phí đầu vào.

Để giữ mục tiêu lạm phát năm 2026 quanh mức 4,5%, Bộ Tài chính đã có văn bản yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả trên thị trường, nhất là đối với hàng hóa thiết yếu. Các cơ quan phải chủ động dự báo và xây dựng phương án giá để đảm bảo nguồn cung và điều hành giá phù hợp; đồng thời tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về giá, tránh tình trạng găm hàng, đầu cơ, đẩy giá.

CPI 9 tháng tăng 4,52%, áp lực lạm phát vẫn hiện hữu

VOV.VN - Theo số liệu Cục Thống kê vừa công bố, CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá vàng tăng 42,67%. Áp lực lạm phát tiếp tục hiện hữu do giá năng lượng, nhà ở và thực phẩm tăng cao.

Đối với các địa phương có mức tăng CPI cao hơn bình quân cả nước, Bộ Tài chính đề nghị phân tích rõ nguyên nhân, nhất là đối với các mặt hàng khiến chỉ số CPI tăng cao để có biện pháp điều hành phù hợp.

Đối với xăng dầu - mặt hàng có tác động lớn đến mặt bằng giá,ngày 30/9, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 43/2026/NQ-CP về việc kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay đến hết ngày 31/12/2026.

“Bộ Tài chính với vai trò thường trực Ban Chỉ đạo điều hành giá sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát tình hình cung cầu, diễn biến giá cả để có chính sách phù hợp, bảo đảm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội giao”, bà Nhung nhấn mạnh.

Về các mặt hàng do Nhà nước định giá, bà Nhung cho biết, đối với giá dịch vụ khám, chữa bệnh, Bộ Tài chính đã tham gia ý kiến về phương án điều chỉnh theo hướng mức tăng không quá 4%. Từ nay đến cuối năm, dự kiến không có đề xuất tăng giá dịch vụ khám, chữa bệnh và giáo dục. Đối với giá điện, Chính phủ cũng chỉ đạo cố gắng không tăng trong những tháng cuối năm.

Giá xăng dầu vẫn phụ thuộc vào diễn biến giá thế giới, nhưng Việt Nam sẽ có các biện pháp bảo đảm nguồn cung và sử dụng chính sách thuế để hạn chế tác động đến mặt bằng giá trong nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, mục tiêu lạm phát năm 2026 quanh mức 4,5% đã được Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ quyết nghị. Bộ Tài chính sẽ điều hành giá để đảm bảo mục tiêu Quốc hội cho phép trong năm 2026. Theo đó, các giải pháp là đảm bảo nguồn cung các mặt hàng chiến lược, cân đối nguồn cung xăng dầu, không thiếu điện cho nền kinh tế và bảo đảm các mặt hàng thiết yếu.

Với các giải pháp trên, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng, năm 2026, CPI sẽ đạt được mục tiêu theo đúng chỉ tiêu Quốc hội đề ra.

CPI 9 tháng tăng 4,52% cho thấy dư địa kiểm soát lạm phát đã thu hẹp, nhưng chưa thể đồng nghĩa mục tiêu cả năm bị phá vỡ. Diễn biến giá năng lượng thế giới, chi phí đầu vào, sức cầu trong nước và hiệu quả các biện pháp điều hành trong quý IV sẽ là những yếu tố quyết định mặt bằng giá những tháng cuối năm.