Đà Nẵng khép kín chuỗi giám sát IUU

Tại cảng cá Thọ Quang, thành phố Đà Nẵng, mỗi lượt tàu cập bến là một lần dữ liệu được kiểm tra, đối chiếu. Tàu ra vào, sản lượng bốc dỡ, nhật ký khai thác và dữ liệu giám sát hành trình được cập nhật trên hệ thống điện tử. 

Từ tháng 2 đến tháng 9/2026, hơn 13.200 lượt tàu cá cập cảng và gần 13.300 lượt tàu rời cảng tại Đà Nẵng được kiểm soát trên hệ thống eCDT. Đáng chú ý, 100% tàu cá cập cảng thực hiện khai báo điện tử trước khi rời cảng. Các cảng cá trên địa bàn thành phố ghi nhận hơn 12.500 lượt tàu cập cảng bốc dỡ với sản lượng hơn 18.500 tấn. Thành phố cũng cấp 37 giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác với tổng khối lượng hơn 800 tấn.

Tuy nhiên, hiện vẫn có những khâu khó kiểm soát. Tại vùng nước trong Vịnh Đà Nẵng, lực lượng chức năng ghi nhận nhiều tàu cá ngoại tỉnh neo đậu nhưng không cập cảng theo quy định. Đây được xác định là nhóm tàu có nguy cơ rất cao vi phạm IUU. Khi tiến hành kiểm tra, trên nhiều tàu gần như không có người, gây khó khăn cho việc xác minh và xử lý.

Đà Nẵng đang quản lý một đội tàu lên tới 4.069 chiếc từ 6m trở lên, được đăng ký và cập nhật trên hệ thống VNFishbase. Nếu cảng cá là một “cửa kiểm soát” quan trọng, khi tàu không đi qua cánh cửa này, hoạt động của tàu được kiểm soát bằng cách nào?

Ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng giải thích: “Đây là nhóm tàu cá có nguy cơ vi phạm IUU. Khi lực lượng chức năng kiểm tra, trên nhiều tàu gần như không có người, gây khó khăn nhất định trong việc xác minh và xử lý vi phạm”.

Không chỉ câu chuyện những con tàu neo đậu ngoài quy định, một khoảng trống khác nằm ở chính dữ liệu quản lý. Một con tàu được quản lý bằng nhiều lớp dữ liệu: đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, thiết bị VMS, nhật ký khai thác, dữ liệu cập cảng, sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc. Thực tế này cho thấy, cần phải đồng bộ, liên thông dữ liệu giữa các khâu, giữa Trung ương với địa phương và giữa các cơ quan liên quan.

Theo ông Trịnh Quang Vinh, Phó trưởng Ban quản lý âu thuyền và cảng cá Đà Nẵng, việc vận hành thực tế cũng phát sinh những điểm nghẽn về kết nối dữ liệu: “Hệ thống hiện tại chưa đồng bộ; đôi lúc mất kết nối từ Trung ương, wifi không ổn định. Nhiều khi eCDT bị mất kết nối thì cả trăm tàu cá phải đứng ở âu thuyền, không thể làm thủ tục xuất, nhập cảng. Chúng tôi là những người chịu trách nhiệm nhiều nhất trong những trường hợp như vậy”.

Đà Nẵng hiện còn 794 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Toàn bộ số tàu này đã được lập danh sách, theo dõi, kiểm soát vị trí neo đậu và áp dụng biện pháp giám sát, không cho hoạt động. Thành phố cũng có 634 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, chủ yếu là tàu không có giấy phép hoặc giấy phép đã hết hạn từ 10 ngày trở lên.

Một tín hiệu tích cực là Đà Nẵng không ghi nhận tàu mất tín hiệu VMS trên biển từ 6 giờ trở lên mà không báo vị trí; không có tàu mất tín hiệu VMS 10 ngày không đưa về bờ; không có tàu vi phạm vùng cấm khai thác và không có tàu vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ.

Tuy vậy, chống IUU không dừng ở việc không để xảy ra những vi phạm lớn. Điều quan trọng là phải phát hiện sớm, xác minh đầy đủ và xử lý đến cùng những dấu hiệu bất thường khi mới xuất hiện.

Đại tá Phan Văn Thí, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng cho biết, lực lượng Biên phòng được giao chủ trì xác minh, xử lý các vụ việc thuộc thẩm quyền: “Từ ngày 13/2 đến nay, chúng tôi đã xác minh, xử lý 2 vụ, 2 đối tượng, 2 phương tiện, với tổng số tiền 450 triệu đồng. Ngoài ra, có 1 vụ, 1 phương tiện, 1 đối tượng vi phạm vượt ranh giới khai thác, bị xử phạt 100 triệu đồng”.

Từ một con tàu neo ngoài vịnh đến một bộ dữ liệu chưa liên thông, khoảng trống trong quản lý IUU có thể xuất hiện. Vì vậy, cùng với kiểm soát chặt tàu cá ra vào, Đà Nẵng đang hướng tới một hệ thống dữ liệu thủy sản thống nhất, đồng bộ, liên thông từ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, giám sát hành trình, nhật ký khai thác, kiểm soát tàu ra vào cảng, xác nhận sản lượng, truy xuất nguồn gốc đến xử lý vi phạm.

Đối với những tàu cá ngoại tỉnh neo đậu trong Vịnh Đà Nẵng nhưng không cập cảng, thành phố giao Bộ đội Biên phòng phối hợp với ngành nông nghiệp xử lý các trường hợp không chấp hành quy định. Ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng khẳng định: “Đà Nẵng tập trung thực hiện rất quyết liệt, với sự chỉ đạo từ Ban Thường vụ, UBND thành phố; từ chỉ thị, kế hoạch đến các văn bản chỉ đạo. Các lực lượng phối hợp hành động rất quyết liệt, thiết thực. Chúng tôi sẽ có giải pháp cụ thể và tiếp tục triển khai, tuyệt đối không chủ quan. Thành phố xác định chuẩn bị theo tinh thần đoàn EU sẽ vào kiểm tra tại Đà Nẵng”.

Gỡ “thẻ vàng” IUU, điều quan trọng là phải bảo đảm không có tàu cá nào nằm ngoài vùng giám sát và không có dữ liệu nào bị bỏ trống. Với Đà Nẵng, yêu cầu ấy đang được đặt ra trong từng khâu từ quản lý tàu phải đi cùng dữ liệu; dữ liệu phải đi cùng trách nhiệm đến mỗi dấu hiệu vi phạm phải được phát hiện, xác minh, xử lý đến cùng.

Đà Nẵng tăng cường kiểm soát, xử lý vi phạm khai thác IUU

VOV.VN - Tại buổi làm việc với lãnh đạo thành phố Đà Nẵng sáng nay (16/9), Đoàn kiểm tra Bộ Tư pháp về thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU đề nghị thành phố tiếp tục siết chặt quản lý, khắc phục những tồn tại, chuẩn bị cho đợt kiểm tra lần thứ 6 của Ủy ban châu Âu.