Vốn "bị giam" trong tài sản đầu cơ thay vì  tạo ra giá trị thực

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) cho rằng, tín dụng đang chảy sai chỗ kéo dài. Đầu tư tư nhân ở Việt Nam hiện phụ thuộc khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay cao, chỉ những ngành có lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới có thể chịu được, từ đó kéo theo nhiều hệ lụy.

Đáng chú ý, phần lớn tín dụng chảy vào bất động sản đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đạt 25 đến 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi ranh giới an toàn quốc tế chỉ 4 đến 6 lần. Người trẻ 30 năm lao động cật lực không mua nổi một căn nhà, trong khi người thừa kế một mảnh đất lại có thể sở hữu tài sản lớn. Điều này dẫn tới niềm tin vào hệ thống công bằng bắt đầu lung lay. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị – xã hội dài hạn.

Theo số liệu về dư nợ tín dụng của toàn bộ 35 ngân hàng thương mại trong nước do Thư viện Quốc hội cung cấp, Bất động sản tăng 132% trong 4 năm, từ 1.955.000 tỷ đồng năm 2021 lên 4.541.000 tỷ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp.

Tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản, trong khi bất động sản không tạo ra giá trị xuất khẩu, không tạo việc làm bền vững. Năm 2025, riêng bất động sản và xây dựng chiếm 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.

Đặc biệt đáng lo ngại, riêng năm 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. Như vậy, Việt Nam chúng ta đang chạy marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực.

Từ thực trạng đó, Đại biểu đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường, tránh dùng mệnh lệnh hành chính; áp dụng dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để tín dụng chuyển sang sản xuất và công nghệ. Đồng thời cần thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng.

Trước mắt, đề nghị Quốc hội đưa vào Luật Thủ đô thông qua kỳ này thí điểm tại Hà Nội, cuối năm đưa vào Luật Đô thị đặc biệt đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần theo thời gian. Nhà, đất thứ hai trở lên chưa đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp dụng mức phí phù hợp.

Toàn bộ nguồn thu này cần được đưa vào quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu. Đây là giải pháp đánh trúng vào động cơ đầu cơ, buộc đất quay về giá trị sử dụng thật, tạo không gian cho tăng trưởng thực tế.

Chậm giải ngân và hạn chế trong công tác dự báo ngân sách

Đại biểu Lê Hoàng Anh cũng chỉ ra nhiều bất cập trong hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và kỷ luật phân bổ nguồn lực, từ ICOR cao đến chậm giải ngân, cho rằng, chỉ số ICOR ở mức 26,4 là có nguyên nhân, xuất phát từ ba vấn đề gốc rễ. Thứ nhất, ngân sách dàn trải, nhiều dự án khánh thành kỹ thuật nhưng chưa đưa vào sử dụng, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả đầu tư. Thứ hai, công tác chuẩn bị đầu tư còn yếu, đánh giá hiệu quả trước và sau dự án chưa được coi trọng, trong khi chi phí phi chính thức còn cao. Thứ ba, vốn đầu tư bị ứ đọng, phân bổ chậm, điển hình như dự án cao tốc khu vực Quy Nhơn dù đã khởi công nhưng chưa được bố trí đủ vốn theo kế hoạch.

Theo đại biểu, ICOR cao không phải do thiếu vốn mà do thừa dự án, thiếu kỷ luật và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, việc tiếp tục bơm thêm vốn vào hệ thống quản trị yếu kém sẽ không làm cải thiện hiệu quả. Đại biểu đề nghị cắt giảm ít nhất 30% số dự án kém hiệu quả, hoàn thiện hướng dẫn đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đầu tư công theo thời gian thực, qua đó buộc mỗi đồng vốn phải chứng minh giá trị.

Cùng quan điểm về hiệu quả đầu tư, đại biểu Phan Duy Anh (Đà Nẵng) cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10%, cùng việc giảm ICOR xuống 4,5 - 4,8, tỷ lệ tích lũy tài sản 35 - 36% GDP và tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 41% GDP là rất tham vọng, song cần làm rõ tính khả thi.

Đại biểu phân tích, ICOR giai đoạn 2016 - 2020 là 6,77; giai đoạn 2021- 2025 là 6,43, chỉ giảm 0,34 điểm, trong khi mục tiêu giai đoạn 2026–2030 phải giảm 1,6–1,9 điểm. Nếu không xử lý tình trạng dàn trải đầu tư, chất lượng chuẩn bị dự án, giải phóng mặt bằng và vật liệu xây dựng, mục tiêu này khó đạt được. Đại biểu đề nghị cần có lộ trình rõ ràng, bóc tách đóng góp của từng yếu tố trong việc giảm ICOR.

Về ngân sách, đại biểu nhấn mạnh công tác dự báo và lập dự toán còn chưa sát thực tế, kéo dài nhiều năm, cần đổi mới theo thông lệ quốc tế, điều hành chi theo khả năng thu.

Về giải ngân đầu tư công, tình trạng vốn trung ương và vốn nước ngoài đạt thấp, nhiều dự án chậm phân bổ cần được làm rõ trách nhiệm và có chế tài xử lý.

Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế giải ngân cho khoa học công nghệ và thúc đẩy Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng bằng thể chế vượt trội, tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

ĐBQH: Nguồn cung bất động sản ách tắc, giá bị “thổi” bất hợp lý

VOV.VN - Không chỉ thiếu vốn, nhiều “nút thắt” như giải ngân chậm, thủ tục kéo dài, năng lực thực thi không đồng đều đang cản trở tăng trưởng. Đáng chú ý, thị trường bất động sản tiếp tục méo mó khi nguồn cung hợp pháp bị ách tắc, trong khi đầu cơ đẩy giá lên cao bất hợp lý.