Ách tắc do vướng thể chế, quy hoạch và thủ tục đầu tư

Phát biểu tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) chỉ rõ, thực tế hiện nay “điểm nghẽn” của nền kinh tế không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn ở giải ngân chậm, thủ tục kéo dài, phân bổ nguồn lực dàn trải và năng lực thực thi không đồng đều giữa các địa phương. Những hạn chế này khiến nguồn lực chưa được chuyển hóa hiệu quả thành tăng trưởng thực chất.

Liên quan đến bất động sản, Chính phủ đã nhận diện đúng thực trạng thị trường bất động sản hiện nay. Thực tiễn cho thấy, khó khăn lớn của thị trường vẫn nằm ở thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư, xác định giá đất, bồi thường, tái định cư và thời gian phê duyệt dự án. Khi nguồn cung hợp pháp bị tắc, trong khi đầu cơ, sai lệch quy hoạch và thổi giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo thì rất khó ổn định thị trường.

Cùng quan điểm, đại biểu Hoàng Mình Hiếu (đoàn Nghệ An) cho rằng cải cách thủ tục hành chính vẫn còn nhiều hạn chế kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư và năng suất lao động.

Một trong những vấn đề nổi bật là dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thân thiện và dễ tiếp cận. Nhiều cổng dịch vụ công còn bất cập về giao diện, quy trình phức tạp, thậm chí vẫn yêu cầu song song hồ sơ giấy và điện tử, làm giảm hiệu quả số hóa.

Bên cạnh đó, các thủ tục hành chính liên ngành, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính vẫn chồng chéo, thiếu đồng bộ, khiến thời gian xử lý kéo dài. Thực tế có những dự án mất nhiều năm chỉ để hoàn tất thủ tục ban đầu, thậm chí rơi vào bế tắc, gây lãng phí nguồn lực.

Đại biểu cũng chỉ ra, chuyển đổi số trong hành chính công còn chậm và thiếu liên thông. Nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành chưa hoàn thành theo lộ trình; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn hạn chế. Trong khi đó, hạ tầng và năng lực số ở một bộ phận địa phương, cán bộ và người dân chưa đáp ứng yêu cầu.

Những tồn tại này, theo các đại biểu, đang làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian xử lý thủ tục và trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất lao động của nền kinh tế – một chỉ tiêu vẫn chưa đạt kỳ vọng trong nhiều năm qua.

Làm rõ các giải pháp hạ nhiệt giá

Từ thực tế trên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị Chính phủ làm rõ hơn thứ tự ưu tiên chính sách trong điều hành, đặc biệt trong bối cảnh có thể phát sinh xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Trong bối cảnh có thể phát sinh xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn nợ công và ổn định tài chính, Chính phủ cần xác định rõ ưu tiên điều hành theo từng kịch bản. Đồng thời, phải phân định cụ thể nguồn vốn có thể huy động ngay trong năm 2026 và nguồn còn phụ thuộc vào thị trường hoặc khả năng hấp thụ của nền kinh tế, từ đó có giải pháp phù hợp để chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất, có thể đo đếm.

Đối với thị trường bất động sản, đại biểu đề nghị làm rõ các giải pháp hạ nhiệt giá, đồng thời xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường với thực tế nhiều địa phương còn phụ thuộc vào nguồn thu từ đất.

Cùng với đó, cần rà soát toàn bộ các dự án đang vướng mắc, công khai thông tin và phân loại rõ: dự án đủ điều kiện tiếp tục triển khai với thời hạn cụ thể; dự án chậm tiến độ, không đủ năng lực hoặc cố tình chây ì phải kiên quyết thu hồi, đấu giá hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng.

Về phát triển hạ tầng, đề nghị làm rõ tiêu chí lựa chọn các dự án ưu tiên, nhất là những dự án có khả năng mở rộng không gian phát triển, tăng liên kết vùng, giảm chi phí logistics và có thể phát huy hiệu quả ngay trong giai đoạn 2026 - 2027. Đồng thời, cần siết chặt giám sát chất lượng, tiến độ và hiệu quả đầu tư, tránh tình trạng chậm tiến độ, đội vốn, thiếu kết nối hoặc vướng mắc kéo dài.

Đặc biệt, hạ tầng năng lượng là khâu then chốt để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng. Nếu không bảo đảm đủ điện, năng lực truyền tải và nguồn điện nền ổn định, toàn bộ chiến lược phát triển sẽ đối mặt rủi ro lớn.

Do đó, Chính phủ cần làm rõ tiến độ và giải pháp tháo gỡ vướng mắc đối với các dự án năng lượng tái tạo, điện khí LNG và điện gió ngoài khơi. Trong đó, với điện LNG cần làm rõ chuỗi hạ tầng nhập khẩu, kho cảng, cơ chế giá điện và hợp đồng mua bán điện dài hạn; với điện gió ngoài khơi cần tháo gỡ các vướng mắc về khảo sát biển, chồng lấn quy hoạch, môi trường và cơ chế chia sẻ rủi ro.

Đại biểu cũng lưu ý, từ quy hoạch đến khi hình thành công suất thực và đưa điện lên lưới vẫn còn khoảng cách lớn. Vì vậy, cần xác định rõ dự án nào có thể bổ sung công suất trong giai đoạn 2026–2027, dự án nào còn ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, đồng thời xây dựng phương án dự phòng về nguồn điện và năng lực truyền tải.

Ngoài ra, Chính phủ cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó trong trường hợp nhu cầu năng lượng tăng đột biến hoặc thị trường quốc tế biến động bất lợi, bảo đảm an ninh năng lượng trong mọi tình huống.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu nhấn mạnh, đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà phải là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường.

Để tạo chuyển biến thực chất, đại biểu đề xuất ba nhóm giải pháp: Chuyển mạnh từ “đơn giản hóa” sang “cắt giảm thực chất”. Cần rà soát toàn diện, phân định rõ thủ tục cần giữ để tinh giản, thủ tục lỗi thời phải bãi bỏ hoặc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng vẫn duy trì cơ chế “xin - cho”. Ưu tiên các lĩnh vực tác động lớn như đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường.

Xây dựng bộ chỉ số đánh giá dựa trên kết quả thực chất. Không chỉ dừng ở số lượng thủ tục được cắt giảm, cần đo lường bằng các tiêu chí cụ thể như thời gian xử lý, số lần đi lại, chi phí tuân thủ, tỷ lệ đúng hạn và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, thiết lập cơ chế rà soát định kỳ; những thủ tục không đạt mục tiêu sau 2 - 3 năm phải kịp thời sửa đổi hoặc bãi bỏ.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh số hóa gắn với tái thiết kế quy trình. Chuyển đổi số không chỉ là đưa hồ sơ giấy lên môi trường mạng mà phải thiết kế lại toàn bộ quy trình theo hướng phục vụ môi trường số, hướng tới thủ tục phi địa giới, dịch vụ chủ động.

Cần rút ngắn lộ trình hoàn thành các cơ sở dữ liệu quốc gia, khắc phục tình trạng quy định đã có nhưng triển khai kéo dài nhiều năm. Chính phủ cần sớm tổng kết kinh nghiệm triển khai các cơ sở dữ liệu, phát huy các mô hình hiệu quả như Đề án 06, đồng thời khắc phục những dự án chậm tiến độ, kéo dài. 

Thị trường bất động sản: Không còn "mua đâu thắng đó" mà đang đi theo giá trị thực

VOV.VN - Việt Nam tiếp tục là điểm sáng thu hút vốn ngoại vào bất động sản. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định, giai đoạn “mua đâu thắng đó” đã qua, thay vào đó là sự sàng lọc mạnh mẽ, buộc nhà đầu tư phải tập trung vào giá trị thực.