Dấu hiệu “bức tử” dòng sông

Theo phản ánh của người dân xóm Vé ven sông Bùi, con đường nội đồng vốn là lối đi phục vụ sản xuất nông nghiệp đã bị vùi lấp hoàn toàn trong quá trình san gạt, không còn lối ra đồng. Không chỉ mất đường đi, điều khiến người dân lo lắng hơn cả là việc xác định mốc giới dự án có dấu hiệu bất hợp lý. Sự lo lắng của người dân càng tăng cao khi mùa mưa bão đang đến gần.

Ông Hoàng Văn Quân một người dân xóm Vé cho hay: “Nhà dân chỉ cách mốc giới khoảng 15 m, trong khi lòng sông trước đây rộng 60 - 70 m. Nếu thu hẹp còn khoảng 15 m như hiện nay thì nước sẽ chảy vào nhà dân”.

Có mặt tại xóm Vé, xã Lương Sơn, Phú Thọ, theo ghi nhận thực tế của phóng viên, tại khu vực sông Bùi chảy qua xóm Vé cho thấy, ở nhiều vị trí, đất đá được đổ thành từng khối lớn, kéo dài sát mép nước. Quan sát trực tiếp có thể thấy, ranh giới giữa đất đổ và mặt nước không còn khoảng cách an toàn đối với hành lang sông, đất được đổ chồng lấn lên ngay sát mép nước bờ sông.

Theo quan sát của phóng viên tại hiện trường, phần mốc giới dự án không dừng lại ở rìa bờ sông mà lấn sâu vào gần hết khu vực lòng sông. Nếu theo mốc giới này, có nghĩa lòng sông ở đoạn này sẽ bị lấp hoàn toàn. Không chỉ dòng sông bị thu hẹp, con đường nội đồng, lối đi phục vụ sản xuất nông nghiệp cũng đã bị vùi lấp hoàn toàn.

Chỉ tay về phía cột mốc nằm sát mép nước, ông Hoàng Văn Quân cho biết: “Mốc giới lấn sang gần hết lòng sông, nếu theo mốc giới này thì có nghĩa lòng sông sẽ bị lấp hoàn toàn”.

Thực tế cho thấy, khoảng cách từ mốc giới đến nhà dân chỉ còn vài chục mét, trong khi trước đây toàn bộ khu vực này vẫn nằm trong hành lang thoát lũ của sông Bùi. Việc cắm mốc vượt qua lòng sông, “ăn” sang phần bãi bồi khiến ranh giới tự nhiên của dòng chảy gần như bị thay đổi.

Dự án lấn sông Bùi, xóm Vé đứng trước nguy cơ bị “xóa sổ”

Sông Bùi không chỉ là một dòng chảy địa phương mà còn giữ vai trò đặc biệt trong hệ thống thủy văn khu vực. Đây là tuyến thoát lũ quan trọng ở phía Tây Nam Hà Nội, bắt nguồn từ Hòa Bình, chảy qua khu vực trước khi đổ ra sông Đáy. Toàn bộ vùng thoát lũ của sông được xem như một “khoang chứa” tự nhiên, giúp phân tán và giảm áp lực dòng chảy cho hạ lưu, đặc biệt là hệ thống đê điều.

Trong bối cảnh đó, việc thu hẹp lòng sông và lấn vào bãi bồi không chỉ là câu chuyện của một dự án đơn lẻ, mà còn có thể ảnh hưởng đến chức năng phân lũ tự nhiên của cả lưu vực. Khi không gian thoát lũ bị bó hẹp, áp lực nước sẽ gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ dâng cao bất thường hoặc đổi hướng dòng chảy khi mưa lớn xảy ra.

Theo phản ánh của người dân, sông Bùi là khu vực có lưu lượng nước lớn vào mùa mưa lũ. Trước đây, với bề rộng hàng chục mét, dòng sông vẫn thường xuyên dâng cao khi mùa lũ về. Người dân cho biết, chỉ riêng trong năm 2024, nước lũ đã từng đánh sát vào khu vườn của nhiều hộ dân. Với hiện trạng mới khi lòng sông bị “thắt lại”, nhiều người lo ngại chỉ cần một trận lũ lớn đầu mùa cũng có thể gây ngập sâu, thậm chí “xóa sổ” cả xóm.

Ông Lê Văn Cam, xóm Vé cho hay: “Bình thường nước đã lên đến vườn nhà, giờ lòng sông bị lấp đi như thế này thì khi lũ về, nước sẽ dâng cao thêm cả chục mét nữa. Chúng tôi lo ngại khi mùa mưa đến, nước lũ không còn chỗ thoát sẽ dồn vào xóm, gây ngập úng và sạt lở. Nguy cơ “xóa sổ” cả xóm không còn là cảnh báo xa vời, mà trở thành nỗi bất an hiện hữu từng ngày”.

Theo tìm hiểu của phóng viên, Khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn được triển khai tại xã Tân Vinh, huyện Lương Sơn được UBND tỉnh Hòa Bình điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 vào năm 2022, do Công ty TNHH Legacy Riverside làm chủ đầu tư.

Theo nội dung quy hoạch, tổng diện tích khu vực là 98,34 ha, tăng 0,34 ha so với quy hoạch đã được phê duyệt trước đó (từ 98,0 ha lên 98,34 ha). Trong đó, diện tích dành cho khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn chiếm 98 ha, còn lại 0,34 ha là diện tích tuyến đường kết nối với hệ thống giao thông đối ngoại.

Cũng theo Quyết định phê duyệt đồ án điều chỉnh Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu đô thị sinh thái nghỉ dưỡng cao cấp Đông Trường Sơn, ranh giới quy hoạch của Dự án phía Đông Bắc giáp nhánh của sông Bùi và núi Đăng Chững thuộc xóm Rụt, xã Tân Vinh; phía Đông Nam giáp xã Cao Răm; phía Tây Bắc giáp tuyến đường Khăm - Bãi Lạng (đường Trường Sơn A) đoạn từ km25 đến km5, khu vực xóm Vé, xã Tân Vinh; và phía Đông Nam giáp núi Rụt, xã Tân Vinh.

Mặc dù theo quy hoạch đã được phê duyệt thì phía Đông Bắc của Dự án giáp nhánh của sông Bùi nhưng thực tế, theo mốc giới mà người dân chỉ thì Dự án sẽ lấp toàn bộ một đoạn của dòng sông Bùi.

Trước thực trạng này người dân xóm Vé kiến nghị, cơ quan chức năng sớm vào cuộc kiểm tra lại toàn bộ mốc giới dự án, đánh giá lại tác động môi trường và có điều chỉnh phù hợp nhằm đảm bảo an toàn cho khu dân cư. Người dân xóm Vé lo sợ ngôi làng sẽ bị xóa sổ ngay trong mùa lũ đầu tiên của năm 2026 do nguy cơ ngập úng và sạt lở đất.

Bà Bùi Thị Thực, xóm Vé kiến nghị: “Chúng tôi chỉ mong dự án làm đúng, không ảnh hưởng đến dòng chảy tự nhiên và cuộc sống của người dân. Nếu không, hậu quả khi lũ về sẽ rất khó lường”.

Những gì đang diễn ra cho thấy dấu hiệu bất thường trong cách xác định mốc giới và can thiệp vào dòng chảy, đòi hỏi phải được kiểm tra, làm rõ kịp thời. Đây không chỉ là câu chuyện của một dự án, mà là vấn đề an toàn của cả một khu dân cư nằm ngay sát dòng sông.

Mùa mưa đang đến gần. Nếu không có câu trả lời minh bạch và biện pháp xử lý kịp thời, rủi ro không còn dừng ở cảnh báo, mà có thể trở thành hậu quả khó lường đối với người dân xóm Vé.

Bên cạnh đó, vấn đề cần được làm rõ, việc khảo sát hiện trạng và thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được thực hiện bởi ai, đơn vị nào và các đánh giá đó có thực sự phản ánh đúng rủi ro đối với dòng sông và người dân xóm Vé hay không?

Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) sẽ tiếp tục thông tin về việc này.

Nhân dân ven sông Bùi (Hà Nội) căng mình chống chọi lũ chồng lũ

VOV.VN - Do nước lũ trên sông Bùi xuống chậm, khiến một số khu dân cư các xã thuộc lưu vực sông Bùi  như: Xuân Mai, Quảng Bị, Phú Nghĩa, Phú Cát, Trần Phú, Hòa Phú, Phúc Sơn đến thời điểm này vẫn tiếp tục ngập lụt ở khu vực trũng thấp ven sông.