Hậu cổ phần hóa - Giải bài toán nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp

Theo tinh thần Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước, câu chuyện cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, không chỉ dừng ở việc chuyển đổi hình thức sở hữu, mà quan trọng là tái phân bổ nguồn lực, nâng cao thực chất hiệu quả quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt, doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa phải gắn liền với lên niêm yết trên thị trường chứng khoán, đảm bảo vận hành công khai, minh bạch và hiệu quả hơn.  

Cảnh báo từ quy định về cơ cấu cổ đông trên thị trường chứng khoán

Theo rà soát hồi giữa năm nay, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cảnh báo, trong số gần 800 doanh nghiệp cổ phần hóa đang hoạt động trên thị trường chứng khoán, có gần 70 doanh nghiệp không đáp ứng quy định về cơ cấu cổ đông, là phải đảm bảo tối thiểu có 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải được nắm giữ bởi nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Theo quy định của pháp luật chứng khoán, nếu doanh nghiệp không khắc phục yêu cầu này trước 1/1/2027 thì sẽ phải rời khỏi thị trường chứng khoán.

Ông Bùi Ngọc Huyên. Phó Trưởng ban Ban quản lý chào bán chứng khoán, Ủy ban chứng khoán Nhà nước nhận định: “Nhóm vướng mắc lớn nhất hiện nay liên quan đến vấn đề về cơ cấu cổ đông, nhiều doanh nghiệp có tỉ lệ sở hữu của nhà nước hoặc của đông lớn nắm giữ từ 90 đến 99% vốn điều lệ, dẫn đến tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng rất là thấp. Vì vậy trong thời gian tới, việc xây dựng phương án tăng tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng là yêu cầu rất quan trọng, không chỉ để đáp ứng quy định pháp luật mà còn giúp nâng cao thanh khoản của của cổ phiếu, mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp”. 

Cảnh báo của Ủy ban chứng khoán cho thấy, còn một bộ phận doanh nghiệp đã cổ phần hóa nhưng chưa chuyển đổi mô hình hoạt động một cách thực chất, nhất là chú trọng nâng cao chất lượng quản trị công ty theo các yêu cầu công bố thông tin của thị trường chứng khoán.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phân tích: “Doanh nghiệp tham gia cổ phần hóa và niêm yết - đăng ký giao dịch trên thị trường sẽ có cơ hội để thay đổi quản trị, gia tăng khả năng huy động vốn trên thị trường, đồng thời tăng cường tính minh bạch cũng như cải cách quản trị của doanh nghiệp. Bởi vì các doanh nghiệp khi mà tham gia vào thị trường chứng khoán sẽ phải tuân thủ các điều kiện cao hơn về kiểm toán, về quản trị doanh nghiệp cũng như là về báo cáo thường niên”. 

Điều quan trọng không phải là doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu cổ đông để đảm bảo tiêu chí ở lại thị trường chứng khoán, tức là không đơn thuần chỉ giảm tỷ lệ nắm giữ của cổ đông Nhà nước đang ở mức cao hơn 90%, mà cốt lõi là phải thực sự nhận rõ việc tham gia thị trường chứng khoán và tuân thủ các quy định công khai, minh bạch về công bố thông tin để nâng chất lượng quản trị công ty, tăng hiệu quả hoạt động. Thực tế chứng minh, nhiều doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa đã tiếp tục phát huy tốt hơn vai trò tiên phong đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, làm chủ công nghệ và dẫn dắt phát triển kinh tế đất nước như: Viettel, Vietcombank, VietinBank, Petrolimex…

Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp để phát triển bền vững

Chuyên gia kinh tế TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Công ty nghiên cứu kinh tế Economica Việt Nam nhìn nhận: “Khuyến nghị lớn nhất là thực hiện đúng tư tưởng Nghị quyết 79, biến doanh nghiệp Nhà nước thành chủ thể kiến tạo và dẫn dắt phát triển, áp dụng các chuẩn mực quản trị mới cho doanh nghiệp Nhà nước, đẩy mạnh thực thi tiêu chuẩn quản trị mới… nâng cao tính tự chủ quản lý tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh… minh bạch hóa, khuyến khích tinh thần đổi mới sáng tạo... kỳ vọng tinh thần Nghị quyết 79 thực hiện mạnh mẽ hơn”. 

Nhìn lại yêu cầu về quản trị công ty trong Nghị quyết 79, điểm được nhấn mạnh là yêu cầu đổi mới căn bản về quản trị doanh nghiệp, phấn đấu đến năm 2030 tiệm cận các nguyên tắc quản trị công ty của OECD – là nhóm quốc gia phát triển hàng đầu thế giới. Đây là yêu cầu rất mới, thể hiện định hướng rõ ràng đối với công tác quản trị doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn tới.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Tài chính cho biết: “Hiện nay trong hệ thống báo cáo của các doanh nghiệp nhà nước lên cơ quan đại diện chủ sở hữu thì chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu tài chính như thế nào, cơ cấu lại như thế nào, số nộp bao nhiêu… Trong quản trị công ty hiện đại thì báo cáo về phát triển bền vững, báo cáo quản trị mới là báo cáo rộng hơn, bao quát hơn. Hệ thống pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước ở doanh nghiệp thì chúng tôi cũng sẽ có những rà soát sửa đổi, không chỉ hệ thống báo cáo minh bạch thông tin…”.

Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, tập trung nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến và mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Yêu cầu này càng cần được chú trọng hơn ở những doanh nghiệp Nhà nước đã thực hiện cổ phần hóa, để khi Nhà nước chuyển đổi chức năng thành một cổ đông lớn, thì càng cần để tăng hiệu quả đầu tư vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp này. Nâng chất lượng quản trị công ty để tăng hiệu quả đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, cũng là cách để tăng động lực và nguồn lực để thực hiện Kết luận 18 Hội nghị Trung ương 2 về phấn đấu tăng trưởng kinh tế ở mức “2 con số”.

Nghị quyết 79 - Đòn bẩy “đánh thức” kinh tế Nhà nước

VOV.VN - Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước – đây được coi là bệ phóng để kinh tế Nhà nước khẳng định sứ mệnh đầu tầu dẫn dắt nền kinh tế thị trường.