Loạt sai phạm tại dự án 1.590 tỷ đồng giữa trung tâm TP Đồng Nai
VOV.VN - Dự án Khu dân cư và tái định cư Hiệp Hòa được chỉ định nhà đầu tư khi doanh nghiệp chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp, chưa hoàn tất thủ tục môi trường và không nằm trong chương trình phát triển nhà ở. Sau gần 10 năm, khu đất rộng 28,56 ha vẫn bỏ hoang.
Dự án Khu dân cư và tái định cư Hiệp Hòa nằm tại phường Trấn Biên, TP Đồng Nai, do Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hiệp Hòa làm chủ đầu tư. Dự án có tổng diện tích khoảng 28,56 ha, quy mô dân số khoảng 5.700 người và tổng vốn đầu tư 1.590 tỷ đồng.
Được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2018, nhưng đến nay khu đất nằm giữa trung tâm đô thị vẫn trong tình trạng bỏ hoang, cỏ cây um tùm. Các thủ tục pháp lý của dự án phải tạm dừng sau khi cơ quan kiểm toán, thanh tra phát hiện hàng loạt hạn chế, sai phạm trong quá trình tham mưu, lựa chọn nhà đầu tư.
Không có đất vẫn được chỉ định làm chủ đầu tư
Theo kết quả thanh tra, khu đất thực hiện dự án có nguồn gốc từ đất của các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng và một phần đất do UBND phường Hiệp Hòa cũ quản lý.
Tại thời điểm dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, công tác thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng chưa được thực hiện. Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hiệp Hòa cũng chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp đối với khu đất này. Với hiện trạng trên, dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu dự án có sử dụng đất để lựa chọn nhà đầu tư. Sở Xây dựng phải là cơ quan chủ trì lập hồ sơ, trình UBND tỉnh báo cáo, xin ý kiến HĐND tỉnh trước khi quyết định chủ trương đầu tư.
Tuy nhiên, Sở Kế hoạch và Đầu tư Đồng Nai lại tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3128/QĐ-UBND ngày 4/9/2018, vừa chấp thuận chủ trương đầu tư, vừa chỉ định Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hiệp Hòa làm chủ đầu tư dự án.
Cơ quan thanh tra xác định việc tham mưu và chỉ định nhà đầu tư như trên là không đúng quy định.
Sai phạm này cũng tương tự những tồn tại đã được Kiểm toán Nhà nước nêu trong Báo cáo kiểm toán ngân sách địa phương năm 2019 của tỉnh Đồng Nai, ban hành kèm Văn bản số 508/KTNN-TH ngày 31/12/2020.
Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ, UBND tỉnh Đồng Nai đã chỉ định chủ đầu tư một số dự án phát triển nhà ở thương mại không đúng điểm c, khoản 2, Điều 22 Luật Nhà ở; đồng thời giao đất sạch không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, trái khoản 1, Điều 118 Luật Đất đai năm 2013. Qua kiểm toán, có 8 dự án được xác định liên quan đến những sai phạm này.
Không chỉ có bất cập trong lựa chọn nhà đầu tư, dự án Khu dân cư và tái định cư Hiệp Hòa còn được chấp thuận khi chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt. Đáng chú ý, tại thời điểm Sở Kế hoạch và Đầu tư tham mưu quyết định chủ trương đầu tư, dự án cũng không có trong Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Đồng Nai đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, được HĐND tỉnh thông qua vào các năm 2008 và 2014. Dù chưa bảo đảm các điều kiện này, dự án vẫn được đưa vào quy trình chấp thuận đầu tư.
Theo Quyết định số 3128, đến tháng 12/2020, chủ đầu tư phải hoàn thành các thủ tục về đầu tư, đất đai và xây dựng; đến tháng 12/2025 phải hoàn chỉnh hệ thống hạ tầng kỹ thuật, công trình của dự án để đưa vào khai thác, kinh doanh. Tuy nhiên, mốc thời gian trên đã qua nhưng dự án vẫn chưa thể triển khai. Tiến độ cũng chưa được điều chỉnh hoặc gia hạn do phải tiếp tục rà soát những sai phạm liên quan đến việc chỉ định nhà đầu tư.
Trước đó, chính quyền TP Biên Hòa cũ đã ban hành 260 thông báo thu hồi đất. Ngày 3/11/2020, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định số 4128/QĐ-UBND phê duyệt giá đất để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án, với tổng kinh phí gần 314 tỷ đồng.
Như vậy, dù dự án được khởi động bằng quyết định chủ trương đầu tư từ năm 2018, hàng loạt thủ tục nền tảng về đất đai, môi trường và lựa chọn nhà đầu tư lại không được thực hiện đầy đủ, đúng trình tự. Hệ quả là một khu đất rộng hàng chục hecta giữa trung tâm đô thị bị “đóng băng” trong thời gian dài.
Xem xét trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan
Thanh tra TP Đồng Nai kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành rà soát dự án theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 và Nghị quyết số 170/2024/QH15, qua đó xác định dự án có đủ điều kiện tiếp tục được giao đất, cho thuê đất hay không. Các tổ chức, cá nhân liên quan tại Sở Tài chính, Sở Xây dựng và Sở Nội vụ cũng được yêu cầu tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định.
UBND phường Trấn Biên được giao quản lý chặt hiện trạng khu đất, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm, xây dựng công trình hoặc chuyển nhượng đất trái phép; đồng thời hạn chế phát sinh khiếu nại, tranh chấp phức tạp trong thời gian chờ phương án xử lý.
Thanh tra TP Đồng Nai yêu cầu, nếu trong quá trình tháo gỡ khó khăn cho dự án phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, các cơ quan, đơn vị phải chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền và báo cáo Chủ tịch UBND thành phố xem xét, xử lý.
Việc tháo gỡ cho một dự án chậm tiến độ là cần thiết, nhưng phải được đặt trên nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm. Bởi phía sau gần 10 năm đất đai bị bỏ hoang không chỉ là một dự án đình trệ, mà còn là trách nhiệm quản lý, nguy cơ thất thoát nguồn lực và quyền lợi của hàng trăm hộ dân nằm trong vùng quy hoạch.