Luật Đất đai (sửa đổi): Đột phá từ cơ chế thu hồi đến số hóa dữ liệu
VOV.VN - Luật Đất đai (sửa đổi) đang được Quốc hội khoá XVI thảo luận, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào tháng 8/2026. Nhiều điểm mới đáng chú ý được các chuyên gia, doanh nghiệp tại TP.HCM đánh giá cao.
Gỡ vướng mắc trong thu hồi đất
Luật sư Lê Trọng Thêm – Trưởng Ban Pháp chế, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam đánh giá cao dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), nhất là việc cụ thể hóa các trường hợp và nguyên tắc nhằm đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của người dân trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Theo luật sư Thêm, một trong những vướng mắc lớn nhất của thị trường bất động sản nhiều năm qua là khâu bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Việc tồn tại nhiều dự án treo hàng chục năm chỉ vì không thỏa thuận được diện tích còn lại đã làm đứt gãy nguồn vốn, tăng chi phí đầu tư và đẩy giá nhà đất lên cao.
Trong dự thảo luật đang được bàn, đã có điểm đột phá quan trọng giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, gia tăng sự đồng thuận trong xã hội, giảm chi phí tài chính cho doanh nghiệp.
"Trong trường hợp đã thu hồi được 75% diện tích đất và 75% số người sử dụng đất đã thoả thuận được, thì phần 25% còn lại nếu không thoả thuận được thì có quyền chủ động ra quyết định thu hồi đất. Lúc đấy sẽ giải quyết được câu chuyện bất cập lâu nay", ông Thêm nhấn mạnh.
Ngoài ra, dự thảo đã đa dạng hình thức bồi thường. Đó là, bồi thường về đất có thể được thực hiện bằng đất có cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất thì bồi thường bằng tiền, hoặc bằng đất khác mục đích sử dụng, nhà ở nếu địa phương có quỹ đất và người dân có nhu cầu.
Cùng với đó là quy định về tiêu chuẩn khu tái định cư như phải hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ và phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục của cộng đồng địa phương.
Địa phương quyết định về giá đất
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng có những đổi mới về tài chính đất đai và định giá đất, tập trung vào việc xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường và cơ sở dữ liệu.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM nhận định: Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số K, tỉ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất là hợp tình hợp lý và giúp kiểm soát đầu vào của nền kinh tế.
Cơ chế này không chỉ bảo vệ lợi ích của Nhà nước mà còn giúp người dân có đất bị thu hồi nhận được mức bồi thường thỏa đáng và minh bạch hơn.
Ngoài ra, theo ông Lê Hoàng Châu, việc này sẽ giúp điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất, phòng chống tình trạng đầu cơ và thao túng giá; giúp kéo giảm giá nhà, tạo điều kiện thúc đẩy các dự án thương mại có mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp và trung bình tại đô thị.
Nhấn mạnh về quy định vai trò của Nhà nước đối với tài chính đất đai và giá đất, bà Nguyễn Thị Bích Thuỷ - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết: Dự thảo đã quy định phải dựa trên dữ liệu đầy đủ về đất đai từ thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản.
Theo bà Thuỷ, nội dung về giá đất tồn tại một khó khăn trong thời gian qua là việc xác định giá đất cụ thể. Mặc dù đã có quy định về việc thuê đơn vị tư vấn để xây dựng phương án giá đất, nhưng trên thực tế công tác này kéo dài, tồn đọng rất nhiều.
Vừa qua, Nghị quyết 21/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV đã định hướng về mặt quan điểm đối với nội dung này.
"Trung ương xây dựng tiêu chí khung, nguyên tắc và phương pháp. Còn địa phương quyết định việc này. Trong dự thảo lần này có đề xuất thẩm quyền HĐND cấp tỉnh thông qua bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất", bà Thuỷ nhấn mạnh.
Số hoá dữ liệu đất đai
Đưa công nghệ vào quản trị đất đai là điểm nhấn quan trọng của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Hướng tới mục tiêu chuẩn hóa và minh bạch hóa, các quy định mới gồm: Mã định danh bất động sản, tích hợp với Căn cước công dân/số định danh cá nhân của chủ sở hữu; Cấp Giấy chứng nhận điện tử; số hoá dữ liệu đất đai, cập nhật theo thời gian thực.
Ông Phan Quang Thắng – Chủ tịch Công ty Cổ phần G Nhà đánh giá cao về việc số hoá dữ liệu đất đai. Theo ông Thắng, khi thông tin được công khai trên nền tảng số, cơ quan quản lý có thể đồng bộ thông tin từ Trung ương đến địa phương, giảm thời gian xử lý hồ sơ, tiết kiệm chi phí quản lý và tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản.
"Đối với người dân có thể tiếp cận thông tin minh bạch, rõ ràng, có tính pháp lý, giúp loại trừ rủi ro khi mua bán giao dịch dẫn đến tranh chấp, hoặc có thể làm mất đi số tiền của người tham gia trên thị trường", ông Thắng nói.
Việc số hóa dữ liệu đất đai cũng được các chuyên gia đánh giá cao, bởi sau khi số hoá dữ liệu, có thể ngăn chặn triệt để tình trạng một bất động sản bị lừa đảo bán cho nhiều người, đồng thời tạo tiền đề cho giao dịch, công chứng số trực tuyến, tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí cho xã hội.
Hiện nay, dự án luật đang tập trung vào 7 nhóm chính sách lớn gồm: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tài chính đất đai và giá đất; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý đất đai; thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm.
Trước đó, Luật Đất đai năm 2024 được thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2024. Sau gần 2 năm triển khai, đến nay cơ quan có thẩm quyền tiếp tục sửa đổi, dự kiến sửa đổi khoảng 65 điều luật của năm 2024.
Sửa Luật Đất đai cần hướng tới việc người dân được hưởng lợi
VOV.VN - Sáng 30/7, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM tổ chức Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi).
