Mấy chục năm qua, hơn 500 ha chè đã trở thành “hơi thở”, là nguồn thu nhập chính của người dân ở thị trấn Nông trường Liên Sơn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái (cũ), nay là xã Liên Sơn, tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, do thiếu nhà máy chế biến tại chỗ sau khi Nhà máy chè Liên Sơn đóng cửa, bà con phải bán chè cho thương lái với giá cả không ổn định, khiến việc canh tác trở nên khó khăn hơn. Trước bối cảnh đó, mô hình trồng cây mắc ca xen canh cây chè đã được đưa vào thử nghiệm như một "cứu cánh” nhiều triển vọng.

Theo ông Trần Quang Chất, Trưởng thôn 1, xã Liên Sơn, địa phương đã có hơn 33 ha cây mắc ca trồng xen chè, chiếm khoảng 50% diện tích mắc ca toàn xã. Cây mắc ca rất phù hợp với thổ nhưỡng nơi đây, bởi chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, ít công chăm sóc và đặc biệt là không hề tranh chấp diện tích với chè. Việc trồng xen canh tạo ra một hệ sinh thái tương hỗ, tán cây mắc ca vươn cao giúp che chắn ánh nắng gắt vào buổi chiều, bảo vệ lá chè không bị cháy, đồng thời tạo bóng mát cho bà con khi hái chè. Người dân không những không bị mất nguồn thu từ chè, mà còn có thêm khoản thu nhập từ loại cây mới này, trên cùng một diện tích canh tác.

Ông Chất chia sẻ: "Cây mắc ca hiện nay đang khả thi, phát triển rất là tốt và khả năng cho hiệu quả kinh tế cao. Chính vì thế nhân dân rất mong muốn đề xuất lên các cơ quan có thẩm quyền có hướng tiêu thụ sản phẩm này, để cho bà con nhân dân khi sản xuất ra thì không phải lo cái chỗ tiêu thụ nữa. Thứ hai là sản phẩm này dần dần sẽ đưa vào thành mặt hàng OCOP, tức là có thương hiệu trên thị trường".

Bà Lê Thị Chuất, cùng ở thôn 1, xã Liên Sơn cho biết, cách đây 4 năm, khi gia đình đưa cây mắc ca vào trồng trên nương chè, nhiều người xung quanh đã phản đối. Họ lo sợ cây mắc ca sẽ làm vướng víu, khó hái chè hoặc làm giảm năng suất chè. Vì đã đi tìm hiểu về cây mắc ca ở nhiều vùng chuyên canh, bà Chuất quyết tâm đưa vào trồng gần 200 cây. Khi đó mỗi cây giống được huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái cũ hỗ trợ 50.000 đồng, còn bà con nông dân bỏ ra 25.000 đồng.

Theo bà Chuất, đến nay, khi 90% diện tích mắc ca đã đơm hoa, kết trái, những nghi ngại ban đầu đã được gỡ bỏ, hàng chục hộ dân bắt tay vào trồng loại cây này. Với giá bán hạt tươi dao động từ 20.000 đồng đến 40.000 đồng/kg, thu nhập từ mắc ca vượt nhiều so với cây chè truyền thống.

"Một năm có giỏi thu chè được 20 triệu đồng, với mắc ca giờ 1 tấn giá rẻ nhất là 20.000 đồng/cân thì cũng được 20 triệu đồng, mai kia được nhiều tấn còn khác nữa. Chè làm quanh năm, đầu tư cũng nhiều lắm nhưng mà cũng không ăn thua bằng mắc ca" - bà Chuất chia sẻ.

Bà Trương Thị Hương Giang, Trưởng phòng Kinh tế xã Liên Sơn, tỉnh Lào Cai cho biết, gần 70 ha cây mắc ca xen canh cây chè trong toàn xã hiện đang cho thu hoạch những vụ đầu tiên. Xã không chỉ khuyến khích bà con trồng cây, mà còn hướng dẫn quy trình chăm sóc mắc ca theo tiêu chuẩn để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

"Chúng tôi xác định cây chè và cây mắc ca tiếp tục là hai cây trồng chủ lực tại địa phương. Đối với cây chè, chúng tôi tập trung định hướng phát triển theo hướng sản xuất chè sạch, áp dụng quy trình đạt tiêu chuẩn VietGAP nhằm nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm. Đối với cây mắc ca, hiện sinh trưởng tốt, tỷ lệ ra hoa cao, dự báo trong những năm tới sẽ cho năng suất ổn định. Chúng tôi định hướng thời gian tới tiếp tục chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật, đẩy mạnh thâm canh, từng bước xây dựng liên kết tiêu thụ sản phẩm, hướng tới phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn" - bà Giang cho biết thêm.

Về định hướng trong thời gian tới, ông Vũ Đức Trung, Bí thư Đảng ủy xã Liên Sơn cho biết, xã sẽ tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, kêu gọi các doanh nghiệp xây dựng nhà máy chế biến sâu ngay tại xã để tối ưu hóa giá trị sản phẩm. Cùng với đó là quyết tâm biến những đồi chè xen canh mắc ca xanh mướt, đẹp như tranh thành những điểm du lịch sinh thái hấp dẫn trong tương lai.

Theo ông Trung: "Việc phát triển những đồi chè thành các điểm du lịch thì sẽ phải tạo những cảnh quan trên đồi chè để khách du lịch lên tham quan, ngắm cảnh. Xã đang tuyên truyền, vận động người dân tạo đường lô, thứ hai là cùng với nguồn lực của tỉnh làm những đường giao thông nông thôn, tạo những tua tuyến để người dân và khách du lịch trải nghiệm".

Dù mới bắt đầu cho thu hái những lứa quả đầu tiên, chưa có những con số thống kê cụ thể, nhưng mô hình mắc ca xen canh chè tại xã Liên Sơn, tỉnh Lào Cai đang mang đến nhiều triển vọng. Đây sẽ là lời giải cho bài toán phát triển kinh tế nông nghiệp trên những nông trường chè cũ, mang đến thu nhập cao hơn cho người dân.

Điện Biên phát động trồng 12.000ha cà phê, mắc ca trên toàn tỉnh

VOV.VN - Điện Biên phát động trồng mới 12.000ha cà phê, mắc ca, thúc đẩy nông nghiệp năm 2026, huy động lực lượng lớn tham gia, tạo khí thế thi đua toàn tỉnh, hiện thực hóa mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh, bền vững và nâng cao giá trị kinh tế.