Nghị quyết 10-NQ/TW: Xóa khoảng cách từ “cam kết” đến “thực hành” ESG

Thực trạng thực hành ESG tại Việt Nam

ESG là bộ tiêu chí đánh giá mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột: Môi trường, xã hội và quản trị. Hiện ESG không còn chỉ là yêu cầu tuân thủ mà đã trở thành tiêu chí quan trọng để các nhà đầu tư đánh giá rủi ro và quyết định rót vốn vào các hoạt động đầu tư của mình nhằm giảm thiểu rủi ro gặp phải. 

Theo báo cáo khảo sát tiến trình thực hành cam kết ESG tại Việt Nam của PwC năm 2025 (PwC - PricewaterhouseCoopers là 1 trong 4 công ty kiểm toán và tư vấn lớn nhất toàn cầu cùng với Deloitte, EY và KPMG), khoảng 89% doanh nghiệp đã thiết lập hoặc đang có kế hoạch thiết lập các cam kết triển khai ESG trong vòng 2-4 năm tới; 61% doanh nghiệp đã xây dựng chiến lược ESG bài bản; 41% doanh nghiệp đã tích hợp ESG vào mô hình kinh doanh cốt lõi. Điều này phản ánh, nhận thức của doanh nghiệp về phát triển bền vững có sự thay đổi đáng kể - chuyển từ tư duy tăng trưởng ngắn hạn sang định hướng phát triển dài hạn, bền vững. ESG dần trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược quản trị và đầu tư.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tỷ lệ doanh nghiệp thực sự tích hợp ESG vào hoạt động cốt lõi, quản trị và chiến lược phát triển dài hạn chưa cao, TS Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhận định, doanh nghiệp Việt đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình triển khai ESG.

“ESG vẫn là lĩnh vực còn mới tại Việt Nam, dù chúng ta đã tiếp cận nhanh trong những năm gần đây, nhưng hiện vẫn chưa có bộ hướng dẫn và tiêu chí đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Sự hạn chế về năng lực tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao là rào cản lớn đối với doanh nghiệp thực hành ESG”, TS Khải nói.

Với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thực hành ESG là một trở ngại và bị xem là chi phí tuân thủ chứ không phải là khoản đầu tư chiến lược, trong khi áp lực lợi nhuận ngắn hạn khiến nhiều doanh nghiệp chưa sẵn sàng dành nguồn lực cho chuyển đổi. Ngoài ra khung pháp lý và hệ sinh thái hỗ trợ ESG tại Việt Nam vẫn chưa thực sự hoàn thiện, hướng dẫn và cơ chế giám sát ESG còn thiếu đồng bộ, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc triển khai ESG một cách bài bản, hiệu quả, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo TS Nguyễn Thế Bính, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Ngân hàng, Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, từ cam kết đến thực hành và hiện thực hóa cam kết về ESG vẫn còn một khoảng cách khá lớn.

“Khoảng 60% các doanh nghiệp cho rằng họ đang thiếu chuyên môn vì có nhiều hướng dẫn cũng như các khung chuẩn mực chưa được áp dụng; 46% các doanh nghiệp cho rằng, quy mô doanh nghiệp cũng là một trở ngại khi thực hành ESG; 28% doanh nghiệp phản ánh rằng thiếu thông tin minh bạch để thực hành ESG. Ngoài ra việc thực hành ESG tại Việt Nam cũng đang gặp khó khăn trong việc đo lường, đánh giá do thiếu một số tiêu chuẩn nhất định và công cụ đánh giá thống nhất. Việc cân bằng giữa các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị đối với doanh nghiệp là bài toán không dễ dàng, bởi ESG đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ yếu tố cốt lõi bên trong như văn hóa, tư duy chiến lược đến cách vận hành thực tế của mỗi doanh nghiệp để phát triển bền vững”, TS Bính phân tích.

Hoàn thiện thể chế để ESG trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh các nhà đầu tư quốc tế rất quan tâm đến phát triển bền vững và quản trị minh bạch rủi ro, ESG trở thành “tấm vé vào cửa” để nhà đầu tư quyết định rót vốn. Theo TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn phát triển (CODE), doanh nghiệp Việt Nam không còn lựa chọn nào khác ngoài phát triển xanh và đáp ứng các tiêu chí ESG.

“Doanh nghiệp Việt Nam đang hoàn toàn dựa vào nguồn vốn hỗ trợ của hệ thống ngân hàng thương mại mà không có một nguồn vốn nào khác. Mặc dù những nguồn vốn xanh, nguồn vốn chuyển đổi năng lượng hay hỗ trợ vốn xanh trên toàn cầu khá lớn nhưng doanh nghiệp Việt lại chưa tiếp cận được hoặc tiếp cận được rất hạn chế. Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư ngày càng thận trọng cũng như yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế ngày một khắt khe, ESG không còn là một điểm cộng mang tính hình thức hoặc để làm đẹp hồ sơ thu hút nhà đầu tư, mà đang trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp được tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và là tấm vé thông hành giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí thấp”, TS Nghĩa nhấn mạnh.

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng vào thị trường toàn cầu, doanh nghiệp cần ngừng coi ESG như một chi phí tuân thủ, thay vào đó cần xem đây là một lợi thế cạnh tranh và phải được triển khai bằng hành động thực tiễn, ông Craig Martin, Chủ tịch điều hành Dynam Capital cho rằng, ESG không còn là câu chuyện mang tính hình thức, mà trở thành điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp Việt tiếp cận dòng vốn quốc tế. Bởi nhà đầu tư quốc tế không còn nhìn vào những cam kết trên giấy, mà họ đánh giá khả năng thực thi, mức độ minh bạch và năng lực quản trị thực tế của doanh nghiệp.

Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đề ra mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh thu hút nguồn vốn nước ngoài trung và dài hạn chất lượng cao. Hiện thực hóa Nghị quyết bằng các chính sách hỗ trợ, đầu tư cho thực hành hiệu quả ESG chính là yếu tốt cốt lõi để doanh nghiệp Việt trở nên hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

TS Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng có 3 việc cần làm ngay để ESG được thực hành một cách thực chất.

“Thứ nhất, cần xây dựng bộ tiêu chí và hướng dẫn triển khai ESG phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, từng lĩnh vực hoạt động, Chính phủ, Quốc hội đóng vai trò đồng hành và giám sát việc thực hiện. Thứ hai, chi phí để đầu tư cho ESG khá lớn, cần có cơ chế tài chính phù hợp để giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các nguồn vốn xanh, tài chính bền vững. Thứ ba, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – đây là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp có đủ năng lực triển khai ESG trong thực tiễn từ việc xây dựng chiến lược, vận hành đến đo lường và báo cáo, bảo đảm ESG không chỉ dừng ở chủ trương mà đi vào hành động cụ thể”, TS Khải nhấn mạnh.

Việt Nam đang có nhiều lợi thế để đón dòng vốn đầu tư quốc tế, song dòng tiền sẽ không còn chảy vào nơi tăng trưởng nhanh nhất, mà sẽ chảy vào nơi đáng tin cậy nhất. Với lý do đó, thực hành ESG thực chất, hiệu quả chính là “tấm vé thông hành” để nền kinh tế cũng như doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, thu hút FDI chất lượng cao. Để làm được điều đó, cần có các chính sách đồng hành của Nhà nước để doanh nghiệp có thể thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và thực hành ESG bền vững.

Gỡ vướng cho doanh nghiệp Việt trong thực hiện các tiêu chí bền vững ESG

VOV.VN - Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao đang hướng dẫn doanh nghiệp vừa và nhỏ hiểu rõ và tìm kiếm nguồn tài chính thực hiện các tiêu chí ESG để mở rộng tiêu thụ, nâng tầm cạnh tranh cho sản phẩm.