Ngoại giao kinh tế mở đường, doanh nghiệp Việt bứt phá trong kỷ nguyên mới

Từ xúc tiến sang kiến tạo không gian phát triển cho doanh nghiệp

Thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu rộng với những thay đổi diễn ra nhanh chóng và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng phân mảnh kinh tế, bảo hộ thương mại, tái cấu trúc chuỗi cung ứng cùng sự bùng nổ của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi căn bản cách thức sản xuất, kinh doanh cũng như cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác đối ngoại không còn dừng ở việc tạo dựng môi trường hòa bình hay mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, mà phải trực tiếp góp phần tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Đây cũng là lý do ngoại giao kinh tế ngày càng được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của đối ngoại Việt Nam.

Theo PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nếu trước đây ngoại giao kinh tế chủ yếu gắn với xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư hay hỗ trợ xuất khẩu thì hiện nay vai trò đó đã mở rộng hơn rất nhiều.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng cho rằng, ngoại giao kinh tế cần trở thành hệ sinh thái kết nối các nguồn lực quốc tế, từ thị trường, vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực chất lượng cao đến đổi mới sáng tạo và các mạng lưới sản xuất toàn cầu, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thế giới.

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp trong bối cảnh các doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá thành mà còn phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới về phát triển xanh, tiêu chuẩn môi trường, chuyển đổi số và quản trị hiện đại.

Là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, VCCI nhiều năm qua đã coi hoạt động đối ngoại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thông qua gần 500 diễn đàn doanh nghiệp, chương trình xúc tiến thương mại, đầu tư và các đoàn công tác quốc tế mỗi năm, VCCI hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác, tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và phương thức quản trị tiên tiến. Mạng lưới hơn 100 đối tác quốc tế là các phòng thương mại, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức xúc tiến thương mại trên thế giới cũng góp phần tạo nên những "cầu nối" quan trọng giữa doanh nghiệp Việt Nam với thị trường toàn cầu.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động kết nối, doanh nghiệp Việt Nam còn từng bước tham gia vào quá trình hình thành các luật chơi kinh tế quốc tế thông qua các cơ chế như ABAC, ASEAN-BAC hay Hợp tác Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS). Theo Chủ tịch VCCI, đây là cơ hội để tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam được phản ánh trong quá trình xây dựng các chính sách thương mại, đầu tư và phát triển bền vững, thay vì chỉ tham gia khi các quy định đã được ban hành.

Từ thực tiễn đó, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh thông điệp: "Ngoại giao mở đường - Doanh nghiệp tiến bước - Kinh tế cất cánh". Theo ông, đây không chỉ là khẩu hiệu hành động mà còn phản ánh mối quan hệ gắn kết giữa ngoại giao Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong việc chuyển hóa các thành quả đối ngoại thành động lực phát triển kinh tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong

VOV.VN - Sáng 1/8, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Hà Nội) diễn ra Lễ khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Để ngoại giao kinh tế thực sự trở thành lực lượng tiên phong

Theo Chủ tịch VCCI, cùng với việc mở rộng quan hệ đối ngoại, điều quan trọng hơn là xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, VCCI, các hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp. Khi ba chủ thể gồm ngoại giao - tổ chức đại diện doanh nghiệp - doanh nghiệp cùng phát huy vai trò, các cơ hội hợp tác quốc tế mới có thể được chuyển hóa thành những dự án đầu tư, hợp đồng thương mại và chuỗi liên kết cụ thể.

Ông Hồ Sỹ Hùng đánh giá cao vai trò của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc cung cấp thông tin thị trường, kết nối đối tác, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chính sách và tháo gỡ khó khăn trong quá trình hội nhập. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, vai trò này cần được nâng lên một bước.

Theo đó, các cơ quan đại diện cần trở thành những "trạm tiền tiêu" của ngoại giao kinh tế, chủ động nghiên cứu xu hướng thị trường, dự báo những biến động mới, cảnh báo sớm rủi ro và tìm kiếm cơ hội hợp tác trước khi doanh nghiệp có nhu cầu. Đây sẽ là nền tảng để hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ bị động sang chủ động và từ ngắn hạn sang dài hạn.

Ở chiều ngược lại, cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng cũng cần chủ động hơn trong việc cung cấp thông tin về nhu cầu thị trường, công nghệ, vốn và đối tác để các cơ quan đại diện có thể hỗ trợ đúng trọng tâm. Theo Chủ tịch VCCI, một diễn đàn doanh nghiệp chỉ thực sự thành công khi sau sự kiện là những dự án được triển khai, những mối quan hệ hợp tác được duy trì và tiếp tục phát triển lâu dài.

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng cho rằng ngoại giao kinh tế trong giai đoạn tới cần tiếp tục đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ "xúc tiến" sang "kiến tạo". Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi thị trường cần có chiến lược riêng, mỗi đối tác cần được xác định rõ lĩnh vực ưu tiên và mỗi hoạt động đối ngoại phải hướng đến những kết quả cụ thể, có thể đo lường được.

Một yêu cầu khác được ông nhấn mạnh là xây dựng cơ chế cảnh báo sớm đối với những thay đổi của thị trường quốc tế. Doanh nghiệp Việt Nam hiện phải đối mặt với ngày càng nhiều quy định mới liên quan đến tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Nếu được cập nhật kịp thời, doanh nghiệp sẽ có điều kiện chủ động thích ứng, hạn chế rủi ro và tận dụng tốt hơn các cơ hội từ hội nhập.

Bên cạnh đó, Chủ tịch VCCI cũng đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học và tổ chức nghiên cứu quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, năng lượng sạch và kinh tế xanh. Đồng thời, cần phát huy hiệu quả hơn nguồn lực doanh nhân, trí thức Việt Nam ở nước ngoài như một cầu nối quan trọng đưa doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Theo PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, VCCI sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để đưa tiếng nói của doanh nghiệp Việt Nam đến các diễn đàn quốc tế, đồng thời kết nối các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước. Việc tích cực chuẩn bị cho Năm APEC 2027 cũng được xác định là cơ hội quan trọng để quảng bá hình ảnh doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động nhanh và cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngoại giao kinh tế không chỉ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp mà đang trở thành một trong những động lực quan trọng tạo dựng lợi thế cạnh tranh quốc gia. Khi đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp được kết nối thành một chỉnh thể thống nhất, những thành quả đối ngoại sẽ được chuyển hóa hiệu quả hơn thành tăng trưởng kinh tế, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.

>> Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 nâng tầm đối ngoại trong kỷ nguyên phát triển mới

>> Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xác định ngoại giao phục vụ phát triển là trung tâm