Nguy cơ suy giảm tiêu dùng toàn cầu, kinh tế chật vật phục hồi
VOV.VN - Tiêu dùng toàn cầu giảm tốc, đơn hàng xuất khẩu lao dốc, doanh nghiệp chật vật cầm cự…là những tín hiệu đáng lo đang phủ bóng đen lên đà phục hồi kinh tế thế giới. Người dân ngày càng phải “thắt lưng buộc bụng” và nguy cơ suy giảm tiêu dùng toàn cầu hiện hữu.
Tiêu dùng toàn cầu suy giảm
Tiêu dùng toàn cầu – động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế thế giới – đang phát đi nhiều tín hiệu suy yếu đáng lo ngại. Nngười dân trên khắp thế giới đang có xu hướng cắt giảm chi tiêu, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu thay vì mua sắm và đầu tư. Sức mua suy giảm không chỉ khiến hoạt động bán lẻ, sản xuất, xuất khẩu chững lại mà còn tạo áp lực lớn lên tiến trình phục hồi kinh tế toàn cầu. Nguy cơ suy giảm tiêu dùng thế giới đang đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp, xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.
Theo phân tích của công ty cung cấp dịch vụ dữ liệu toàn cầu Statista, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của hộ gia đình trên toàn thế giới vào năm 2026 được có thể sẽ đạt 13.100 USD. Tổng chi tiêu tiêu dùng trên toàn thế giới được dự báo sẽ đạt 68,99 nghìn tỷ USD trong năm nay.
Báo cáo của Liên Hợp Quốc (UN) về tình hình và triển vọng kinh tế thế giới tính đến giữa năm 2026 cho thấy, cú sốc thị trường năng lượng đang tạo ra áp lực kinh tế vĩ mô rộng hơn. Chi phí cao hơn đang làm suy giảm sức mua của hộ gia đình và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp, trong khi sự bất ổn gia tăng đang làm giảm niềm tin kinh doanh và đầu tư.
UN chỉ ra rằng, với lạm phát gia tăng, các ngân hàng trung ương dự kiến sẽ duy trì lãi suất cao hơn so với dự kiến trước đây, góp phần làm tăng lợi suất trái phiếu chính phủ và thắt chặt điều kiện tài chính toàn cầu. Thị trường tài chính đã trở nên biến động hơn, mặc dù áp lực cho đến nay vẫn được kiềm chế. Trong khi các chỉ số tần suất cao về hoạt động thực tế, chẳng hạn như: sản xuất công nghiệp, thương mại hàng hóa và doanh số bán lẻ,… cho thấy điều kiện kinh tế vững chắc vào đầu năm 2026, những khó khăn tổng hợp đã được thể hiện rõ trong dữ liệu khảo sát mang tính dự báo hơn, bao gồm chỉ số quản lý mua hàng suy yếu và các chỉ số tâm lý người tiêu dùng.
Triển vọng tăng trưởng ảm đạm
Theo UN, nền kinh tế toàn cầu đang chịu áp lực khi cuộc chiến ở Trung Đông làm lu mờ triển vọng tăng trưởng, làm gia tăng áp lực lạm phát và làm tăng thêm sự bất ổn trên thị trường tài chính. Tăng trưởng toàn cầu hiện được dự báo ở mức 2,5% vào năm 2026 và 2,8% vào năm 2027 (điều chỉnh giảm so với triển vọng vốn đã ảm đạm). Mặc dù những điều chỉnh này khá khiêm tốn, nhưng sự bất chắc trong dự báo đã tăng lên đáng kể, vì kết quả phụ thuộc vào thời gian và quy mô của cuộc xung đột.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz- huyết mạch vận chuyển của nguồn cung dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu - đang đẩy giá nhiên liệu, phân bón và thực phẩm lên cao và gây căng thẳng cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Lạm phát toàn cầu hiện được dự báo sẽ đạt 3,9% vào năm 2026 - cao hơn 0,8 điểm phần trăm so với dự báo hồi đầu năm - đảo ngược xu hướng giảm phát và làm suy giảm sức mua của hộ gia đình.
Sự biến động trên thị trường tài chính đã gia tăng, với rủi ro về dòng vốn đầu tư danh mục chảy ra ngoài và điều kiện tài chính bên ngoài thắt chặt hơn nếu xung đột ở Trung Đông kéo dài. Các ngân hàng trung ương dự kiến sẽ duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn để kiềm chế lạm phát, trong khi các chính phủ phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng tăng do tăng trưởng yếu hơn cùng với các khoản chi tiêu cần thiết để giảm thiểu tác động của khủng hoảng.
Thị trường lao động kiên cường và thương mại và đầu tư được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ hoạt động toàn cầu nhưng khó có thể bù đắp hoàn toàn những khó khăn lan rộng.
Phân tích của UN cho thấy, triển vọng khó khăn nhất đối với các nền kinh tế đang phát triển nhập khẩu nhiên liệu và thực phẩm trong bối cảnh chi phí nhập khẩu tăng cao có nguy cơ làm gia tăng thâm hụt tài chính, gây căng thẳng cho cán cân thanh toán quốc tế và làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực. Các hộ gia đình thu nhập thấp - những người chi phần lớn ngân sách cho thực phẩm và năng lượng - gánh chịu gánh nặng lớn nhất, với hàng triệu người có nguy cơ bị đẩy vào cảnh nghèo đói.
UN cảnh báo: Dòng viện trợ giảm và chi phí trả nợ ngày càng tăng đang gây áp lực, đe dọa tới phát triển kinh tế toàn cầu và làm chậm tiến trình hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững.