Thuế thương mại điện tử: Những lỗi người bán online dễ mắc, khó gỡ

Bỏ sót doanh thu, lẫn dòng tiền - những lỗi dễ mắc

Thương mại điện tử đang phát triển nhanh với nhiều hình thức kinh doanh trên sàn, mạng xã hội, livestream và các nền tảng số. Cùng với sự mở rộng của hoạt động kinh doanh, yêu cầu quản lý thuế cũng thay đổi theo hướng dựa nhiều hơn vào dữ liệu giao dịch, hóa đơn điện tử và dòng tiền.

Tại Hội thảo “Quản trị rủi ro thuế trên sàn thương mại điện tử”, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội nhận định, năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn nhất trong hàng chục năm qua về chính sách, pháp luật thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Cũng theo ông Minh, cơ quan thuế TP. Hà Nội đã chuyển dịch toàn diện từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý tích hợp dựa trên dữ liệu định danh, dữ liệu giao dịch, hóa đơn điện tử và dòng tiền. Đến nay, thành phố đã đưa vào diện quản lý 206.272 tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử. Khối doanh nghiệp kinh doanh trên các nền tảng mạng xã hội nộp 5.982 tỷ đồng, tăng 56,8%, mức tăng cao nhất, cho thấy hoạt động thương mại đang dịch chuyển mạnh sang mạng xã hội và livestream.

Quy mô ngày càng lớn cũng đồng nghĩa với việc những sai sót trong quá trình kinh doanh online được nhận diện rõ hơn. Với đặc thù kinh doanh không tiếp xúc trực tiếp, hoạt động phân tán trên nhiều nền tảng và dòng tiền cùng luồng hàng hóa đi theo hai ngả khác nhau, người bán rất dễ vướng phải các lỗi khó sửa. Lỗi phổ biến nhất là bỏ sót doanh thu khi người bán triển khai cùng lúc trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream nhưng không tổng hợp đầy đủ số liệu.

Bên cạnh đó là thói quen không tách bạch dòng tiền kinh doanh và tài khoản cá nhân. Rủi ro cũng xảy ra khi một cá nhân vừa đại diện doanh nghiệp vừa đứng tên hộ kinh doanh. Do hai chủ thể này áp dụng phương pháp tính thuế và thuế suất khác nhau, việc ghi nhận nhầm lẫn sẽ lập tức dẫn đến sai lệch nghĩa vụ thuế.

Ông Minh nhấn mạnh: “Cơ quan thuế không coi mọi khoản tiền vào tài khoản là doanh thu là căn cứ xác định doanh thu của từng giao dịch. Tuy nhiên, khi tiền kinh doanh và tiền cá nhân đi chung vào một tài khoản, việc phân định trở nên khó khăn cho cả người nộp thuế và cơ quan thuế. Người bán có thể phải mất thêm thời gian để giải trình, cung cấp hồ sơ nhằm chứng minh bản chất từng khoản tiền”.

Hóa đơn cũng là điểm nóng dễ phát sinh vi phạm khi nhiều người bán chưa xác định đúng đối tượng phải lập hóa đơn, lập không đúng thời điểm, mặt hàng mua vào không tương thích với mặt hàng bán ra hoặc thiếu hóa đơn đầu vào để chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Đặc biệt, thói quen không lưu trữ đầy đủ chứng từ, chi phí thực tế có phát sinh nhưng không có chứng từ hợp pháp thì không được khấu trừ... cũng là lỗi người bán hàng online dễ mắc phải.

Đồng bộ dữ liệu để giảm lỗi “khó gỡ”

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, chính sách thuế mới đang dịch chuyển theo hướng giảm tải đầu việc cho người bán, đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế, sàn thương mại điện tử và nhà bán hàng.

Hệ thống quản lý thuế tự động sẽ cập nhật số liệu khấu trừ vào tài khoản thuế điện tử của người kinh doanh, giúp họ dễ dàng theo dõi nghĩa vụ và rút ngắn thời gian đối chiếu. Tuy nhiên, thực tế người bán vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong quản lý đơn hàng, tồn kho, đối soát dòng tiền và tuân thủ hóa đơn điện tử.

Theo bà Nguyễn Thị Hải Yến, Giám đốc Trung tâm Giải pháp Bán lẻ thuộc Tập đoàn MISA, các nhà bán hàng trên các nền tảng như Shopee, TikTok, Lazada đang đối mặt với áp lực lớn khi phải xử lý hàng trăm, hàng nghìn giao dịch mỗi ngày khi phải quản lý đơn hàng, tồn kho, đối soát dòng tiền và tuân thủ hóa đơn điện tử. Việc xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền rất dễ bị coi là xuất sai thời điểm hoặc giấu doanh thu, dẫn đến các nguy cơ rủi ro pháp lý.

Bà Yến cho biết: “Xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền thì sẽ dễ bị coi là xuất sai thời điểm hoặc là giấu doanh thu và sẽ dễ đối mặt với nguy cơ về xuất sai thời điểm”.

Dòng tiền trên sàn cũng là một bài toán khó đối với người bán. Tiền khách trả, tiền thu hộ, phí sàn, phí freeship và tiền hoàn trả có thể cùng xuất hiện trong quá trình đối soát. Nếu không có hệ thống hỗ trợ, người bán sẽ mất nhiều thời gian để xác định doanh thu và số tiền thực nhận.

Ông Minh khuyến nghị, người bán online cần thường xuyên cập nhật quy định mới, xác định đúng nghĩa vụ kê khai, tổng hợp đầy đủ doanh thu và phân định rõ phần doanh thu sàn đã kê khai, nộp thay với phần phải tự kê khai. Các rủi ro trong kê khai, nộp thuế đều có thể phòng ngừa nếu người nộp thuế chủ động thực hiện đúng, đầy đủ quy định ngay từ đầu và sử dụng các kênh hỗ trợ của cơ quan thuế khi có vướng mắc.

Bán hàng online: Sàn TMĐT đã nộp thuế thay, người bán có cần xuất hóa đơn?

VOV.VN - Nhiều hộ kinh doanh khi bán hàng trên các sàn thương mại điện tử băn khoăn về việc khi các sàn thương mại điện tử đã nộp thuế thay, người bán tự xuất hóa đơn nữa liệu có bị tính thuế hai lần?